પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ … (ભાગ-૪) …

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …

મહેશ શાહ, (વડોદરા) …

ભાગ – ૪

 

 

SHODASH GRANTH.1

 

 

પુષ્ટિમાર્ગના સિદ્ધાંતોને સમજવાના નમ્ર પ્રયાસ રૂપે ષોડશ ગ્રંથોનો પરિચયપામવાની  આપણી ‘સમજણ એક્સપ્રેસ’નાઆજના બે સ્ટેશન છે: શ્રી નવરત્ન સ્તોત્રમ્: અને શ્રી  અંતકરણપ્રબોધ:

 

૬. શ્રી નવરત્ન સ્તોત્રમ્:

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય: 

 

ગુજરાતના ખેરાળુના વૈષ્ણવ શ્રી ગોવિંદ દુબે માટેઆ ગ્રંથની રચના થઇ હતી.

 

  • ઘણીવાર મુશ્કેલીઓથી મૂંઝાઈનેશ્રી ઠાકોરજી ઉપરનોવિશ્વાસ ડગવાથી,લોભ લાલચવશ અથવા અન્ય લોકોની દેખાદેખીથી વૈષ્ણવોથી અન્ય દેવી-દેવતાઓ કે ગ્રહોના આશરે જવાની ભૂલ થઇ જાય છે. આપણા માર્ગમાં આપણા શ્રી ઠાકોરજી સિવાય બીજા કોઈ(અન્ય)નો આશરો(આશ્રય) લેવાનું યોગ્ય ગણવામાં નથી આવ્યું.આવો અન્યાશ્રય બાધક અને હાનિકારક છે.
  • આચાર્યશ્રીએ આ ગ્રંથમાં વૈષ્ણવોનીઆધિભૌતિક, આધ્યાત્મિકઅને આધિદૈવિક એ ત્રણે પ્રકારનીચિંતાઓ દુર કરતું માર્ગદર્શન આપ્યું છે જેથી આપણે અન્યાશ્રયથી બચી શકીએ.
  • આપ આજ્ઞા કરે છે કે વૈષ્ણવોએ આત્મ નિવેદન કર્યું છે તેથી ચિંતાકરાય જ નહીં. આપણે સર્વસ્વ પ્રભુને નિવેદન કરી દીધું છે. આમ ‘આપણું’ તો કાંઇ છે જ નહીં, આ શરીર પણ આપણું નથી, મન પણ આપણું નથી,ઘર બાર, કુટુંબ કબીલો, સંપતિ બધું જ પ્રભુનું થઇ ગયું તો પછી ચિંતાશાની, શેની અને કોની કરવાની?
  • સર્વ કાર્ય પ્રભુ પોતાની સ્વેચ્છાએ કરશે,વૈષ્ણવે કશું માંગવું નહીં.
  • શ્રી હરિની કૃપા ઘણીવાર લૌકિક વૈદિક અવરોધોના વેશે પણ આવે છે જેથી આપણું મન બીજે ન દોરવાય અને પ્રભુમાં જ લીન રહે. આવી મુશ્કેલીઓના સમયે વૈષ્ણવે સાક્ષીભાવ રાખવો. ગીતાજીમાં આને જ સ્થિતપ્રજ્ઞતા કહી છે.
  • પ્રભુ અત્યંત દયાળુ છે,તેઓ ક્યારેય પોતાના ભક્તની લૌકિક દશા થવા નહીં જ દે.
  • નિ:સાધન ભાવથી અને પ્રભુ હંમેશા મારૂં ભલું જ કરશે તેવી શ્રધ્ધાથી હંમેશા ‘શ્રી કૃષ્ણ શરણં મમ:’ જપતા રહેવું. આધુનિક માનસ શાસ્ત્ર પણ આવ વિધાયક અભિગમને ટેકો આપે છે.
  • નાની નાની કે બિનજરૂરી બાબતોમાં પડી ચિંતા કરવી નહીં. લકીરના ફકીર ન બનીએ.

 

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા: 

 

  • અહંતા (હું-પણું, પોતાના માટેનું અભિમાન) અને મમતા(માલિકી ભાવ) આધ્યાત્મિક પ્રગતિ અટકાવે છે. સાચા વૈષ્ણવ બની શકાતું નથી. આ ગ્રંથના અભ્યાસથી તે બંનેઅવરોધો દૂર થઇ શકે છે.
  • પ્રભુ મારૂં ખરાબ ન જ કરે તેવી શ્રદ્ધા જાગે છે તેથી ગ્રહોમાં કે બીજા કોઈ સાધનો/ઉપાયોના ચક્કરમાં ફસાઈને અન્યાશ્રયના અપરાધમાંથી બચી જવાય છે.
  • મુશ્કેલીઓમાં મન મક્કમ અને ચિંતાથી મુક્ત રહે છે આવા સ્વસ્થ મન જ મુશ્કેલીઓનો ઉપાય આપોઆપ શોધી લેછે.

 

 

૭.  શ્રી  અંતકરણપ્રબોધ: 

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય: 

આ ગ્રંથમાં સરળ શબ્દોમાં વૈષ્ણવના કર્તવ્યો દર્શાવાયા છે જેનું દિલથી પાલન કરીએ તો આપણું મન (અંત:કરણ)જાગી ઉઠે અને પ્રભુ પ્રાપ્ત થાય.પ્રભુ પ્રાપ્ત કરવા માટેઅંતકરણની જાગૃતિ જરૂરી છે.

 

  • આચાર્યશ્રી ભારપૂર્વક કહે છે કે શ્રીકૃષ્ણ સૌથી શ્રેષ્ઠ દેવ છે. તેમનામાં  લૌકિક દ્રષ્ટિ ન રાખવી.
  • પરબ્રહ્મ પરમાત્મા સાક્ષાત સત્ય સ્વરૂપ છે. પ્રભુ આપ સત્ય સંકલ્પ છે અર્થાત પ્રભુના સર્વ સંકલ્પ અને સર્વ ધારણાઓ હંમેશા સાચી જ સિદ્ધ થાય છે.
  • જીવ તરીકે આપણને ક્યારેક એવું લાગે કે આપણી સાથે અન્યાય થાય છે કે પ્રભુ કૃપા નથી કરતા પણ શ્રી વલ્લભ આશ્વાસન આપે છે  કે ‘પ્રભુ ક્યારેય અન્યાયન કરે’. પરિસ્થિતિ અને પરિબળોને સમજવામાં આપણીજ ભૂલ થતી હોય છે.
  • શ્રી કૃષ્ણના શરણે ગયા છીએ, સ્વામી બનાવ્યા છે તેથી તેમની આજ્ઞાનું સદા પાલન કરવું.તેમણે દર્શાવેલા માર્ગે જ ચાલવું.
  • સમર્પણથી આપણો જન્મ સફળ થયો છે તેનો આનંદ માનવો.
  • એક વાર સમર્પણ કર્યું છે, તે પછી પતન થવાની કે નવા અપરાધ થવાની શક્યતા ઓછી રહે છે.અપરાધોનાવિચાર કરતા રહી બિન જરૂરી પસ્તાવો ન કરવો. નવા અપરાધ ન થાય તે ધ્યાન જરૂર રાખવું.
  • બ્રહ્મ સંબંધીનું પ્રથમ અને પરમ કર્તવ્ય છે પોતાના શ્રી ઠાકોરજીની સેવા. આજીવન સેવા કરતા રહેવી.
  • બીમારી કે અન્ય કોઈ કારણસર સેવા અશક્ય બને તો પણ હરિ ઈચ્છા માની દુ:ખી ન થવું.

 

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા: 

 

  • એક વૈષ્ણવ તરીકે આપણે શું કરાય અને શું ન કરાય (‘Dos’&‘Don’ts’) તે સમજાય છે.
  • આપ્રમાણે આચરણ કરી સાચા વૈષ્ણવ બની પ્રભુની કૃપા મેળવી શકીશું તેવી શ્રદ્ધા અને વિશ્વાસ જાગે છે.

 

  • (ક્રમશ:)

 

વૈષ્ણવોને પ્રાર્થના છે કે આ પ્રયત્નમાં રહેલી ત્રુટીઓ પ્રત્યે પત્ર દ્વારા કે ઈ મેલથી  મારું ધ્યાન દોરવા કૃપા કરે. મને feedback2m@gmail.com ઉપર ઇ મેલ કરી શકાય છે.

© Mahesh Shah 2014

 

 સંપર્ક :

mahesh shah.1

 

 

મહેશ શાહ
જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો,
વડોદરા.

મો. +૯૧- ૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/ ૦૨૬૫- ૨૩૩૦૦૮૩

email :   feedback2m@gmail.com

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

SHODASH GRANTH  … SHORT & SWEET  SYNOPSIS …

-Mahesh Shah, Vadodara

[ 3 ]

 

 

SHODASH GRANTH.1.2

 

Our ‘Understanding Express’  is on a journey to learn the basics of Pushti Marg through a brief study of  Shri Vallabhacharyaji’sShodashGranths.  This time we shall have 2 more stations.

Shri Navartna Stotram:

Brief Summary:

Shri Vallabhacharyaji created this hymn for Shri GovindDubey of Kheralu (Gujarat).

  • Often faith and trust of vaishnavs get shaken due to one or more difficulties leading them to making mistake of seeking refuge to devatas and planets. Greed, temptation or inappropriate company can also cause this. In our sect, taking refuge to anyone except Shri Thakoraji (anyashray) is considered inappropriate and damaging.
  • The hymn contains complete guidance for vaishnavs to save them from worries and anxieties of all the three types (worldly, Godly & spiritual).
  • As vaishnavs have done atma-nivedanthey must not worry at all. When we have submitted/surrendered everything including our body, our mind, our home, our property, our family then what to worry for, why and for whom?
  • Prabhu will do everything as per His own sweet will, a vaishnav should never pray for anything.
  • Worldly and vaidic obstacles are hidden forms of Shri Hari’sgrace that divert tendencies of devotees towards Him. Vaishnav should develop ‘observer attitude’ (sakshibhaav). This is named equanimity (sthitpragnyata) in Geetaji.
    • Merciful Prabhu will never create worldly (laukik) convenience for His devotee.
      • One should keep chanting ‘Shri KrushnaSharanamMamaah’ with a means-less mind (nisadhanbhav) trusting that Prabhu will do everything of my benefit. Modern psychology hails this as positive attitude.
    • Never invite anxiety by thinking too much over minor matters. Never be bookish/academic.

 

Essence & utility:

        • We can get rid of two biggest enemies to spiritual progress ‘I-ness’ and ‘my-ness’ with the help of this hymn.

         

        • Saved from reliance to planets/devatas (anyashraya), my faith in my own Shri Thakorjee is fortified.

         

        • Gives mental strength in times of difficulties. One feels empowered to save oneself from the guilt of anyashray and anxiety. A cool mind is better equipped to find ways to overcome obstacles.
  1. Shri AntakaranPrabodh: 

 

Brief Summary:

This hymn explains duties of vaishnavs in simple terms which will enlighten the conscious, essential for bringing about Prabhu’s realization.

  • Merciful Shri Krushna is the supreme lord. Never have worldly view of Shri Krushna.
  • ParbrahmParmatma is of true form and true resolve.
  • Prabhu never does injustice; it is our misconception only.
  • Always obey dictates of our lord Krushna.
  • Always feel happy because we have been blessed by dedication/surrender (samarpan).
  • Possibilities of downfall (patan) are lesser after surrender. Never feel sorry by thinking about real or assumed guilt/mistakes.
  • A brahm-sambandhi should keep worshipping his Shri Thakorajee for the whole life.
  • If, for any reason, worship is not possible do not feel sorry as that too is His will.

 

Essence & utility:

  • The ‘do’s and ‘don’ts’to be practiced by vaishnavs are understood.
  • We acquire confidence to become an ideal vaishnav following on this path.

 

 

(To be Contd.)

  © Mahesh Shah 2014

 

 

Contact : 

 

 

*       mahesh shah.1              Mahesh Shah 
Jai Shree Jrishna Marraige Beauro – Baroda.

M: +91 -9426346364 /0265 – 2330083

email:  feedback2m@gmail.com

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

I pray the readers to draw my attention to shortcomings by sending an e mail to feedback2m@gmail.com

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., "પુષ્ટિ પ્રસાદ" ..., મહેશ શાહ, વીણેલા મોતી | Leave a comment

અઢળક સમસ્યાને જડથી દૂર કરે છે ચીકુ … અને હઠીલા ખીલ પર ઘસો આ વસ્તુઓ, સપ્તાહમાં જ મળશે ધાર્યુ પરિણામ …

કિડનીની પથરી અને પાઈલ્સ જેવી અઢળક સમસ્યાને જડથી દૂર કરે છે ચીકુ  …

 

 
kidney chikoo
 

 

ચીકુ તો ઉનાળા માટે બેસ્ટ હોલ્થ ટોનિક કહેવાય છે. ચીકુના ફાયદા અનેક છે અને તેમાં પણ ઉનાળામાં તો સૌથી વધુ ગુણકારી છે.ચીકુમાં ગ્લુકોઝનું સ્તર બહું ઊંચુ હોવાથી ડિહાડ્રેશન થાય ત્યારે અશક્તિ આવતી નથી જલદી. તેમજ ચીકુમાં રહેલ શક્તિ બહુ જલદી લોહીમાં ભળી જાય છે અને શરીરમાં રહેલ અશક્તિ દૂર કરે છે.ચીકુને તમે ધોઇને સીધે-સીધાં પણ ખાઇ શકો છો અને જ્યુસ બનાવીને પણ પી શકો છો. ચીકુમાં રહેલ સેપોટિન નામનું તત્વ થોડું તૂરું હોય છે પરંતુ સ્વાસ્થ્ય માટે બહુ ઉપયોગી હોય છે.   ચીકુના ફળમાં 71 ટકા પાણી,1.5 ટકા પ્રોટીન,1.5 ટકા ચર્બી અને સાડા પચ્ચીસ ટકા કાર્બોહાઈડ્રેડ હોય છે.તેમાં વિટામિન એ સારા પ્રમાણમાં તથા વિટામિન સી ઓછી માત્રામાં હોય છે.ચીકુના ફળમાં 14 ટકા શર્કરા પણ હોય છે.જેમાં ફોસ્ફોરસ તથા આયર્ન પણ મોટી માત્રામાં હોય છે અને ક્ષાર પણ થોડે ઘણે અંશે સમાયેલ હોય છે. આજે અમે પણ તમને જણાવીએ છીએ ચીકુ ખાવાના આવા જ ફાયદાઓ વિશે.

 

ચીકુ એક એવું ફળ છે જે દરેક ઋતુમાં સરળતાથી મળી જાય છે અને ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ પણ હોય છે. ભોજન કર્યા પછી જો ચીકુનું સેવન કરવામાં આવે તો તે નિશ્ચિત રૂપથી લાભ પ્રદાન કરે છે. ચીકુના ફળમાં 71 ટકા પાણી, 1.5 ટકા પ્રોટીન, 1.5 ટકા ચરબી અને 25 ટકા કાર્બોહાઇડ્રેટ મળી આવે છે. ચીકુમાં વિટામિન એ તથા વિટામિન સી ભારે માત્રામાં મળી આવે છે. ચીકુના ફળમાં 14 ટકા ખાંડ મળી આવે છે. તથા ચીકુમાં ફોસ્ફરસ તથા લોખંડ પણ ભારે માત્રામાં મળી આવે છે અને ક્ષારનો પણ થોડો અંશ હોય છે.

 

આજે અમે તમને ચીકુના એવા ફાયદા જણાવીશું જે તમારી સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓની સાથે તમારી ત્વચા અને વાળ માટે પણ ખૂબ જ ફાયદાકારક બનશે.

 

૧-કિડનીની પથરીમાં કારગરઃ-

 

ચીકુ સ્વાસ્થ્યવર્ધક તો છે જ સાથે જ જો તેના બીજને પીસીને જો તેનું સેવન કરવામાં આવે તો કિડનની પથરી પેશાબ વાટે બહાર આવી જાય છે.

 

૨-આંખ માટે ફાયદાકારકઃ-

 

ચીકુમાં વિટામિન એ ભારે માત્રામાં મળી આવે છે. જેના કારણે લાંબા સમયે થતી આંખની સમસ્યાઓ દૂર થાય છે. સાથે જ, હાલમાં જો આંખ સંબંધી તમને કોઇ સમસ્યા પરેશાન કરતી હોય તો તમારી માટે ચીકુનું સેવન શ્રેષ્ઠ રહે છે.

 

૩- એનર્જી માટે સર્વોત્તમઃ-

 

ચીકુમાં ગ્લૂકોઝ ભારે માત્રામાં મળી આવે છે, જે શરીરને તરત જ ઉર્જા પ્રદાન કરે છે. જે લોકો રોજ વ્યાયમ અને કસરત કરે છે, તે લોકોને ઉર્જા ખૂબ જ જરૂરી હોય છે માટે જો આવા લોકો રોજ ચીકુનું સેવન કરે તો તેમના શરીરમાં ઉર્જા બની રહે છે.

 

૪-એન્ટી-ઇન્ફલેમેટરી એજન્ટઃ-

 

ચીકુમાં ટેનિનની ભારે માત્રામાં મળી આવે છે જેના કારણે ચીકું એક સારું એન્ટી ઇન્ફલેમેટરી એજન્ટ છે. બીજા શબ્દોમાં કહેવામાં આવે તો, ચીકું કબજીયાત,  ઝાડા, એનિમિયા જેવી બીમારીઓથી બચી શકાય છે. સાથે જ, આંતરડાની શક્તિને પણ વધારે છે, હ્રદય અને ગુદ્દાના રોગને પણ અટકાવવામાં પણ મદદ કરે છે.

 

૫-કેન્સરના ખતરાને અટકાવે છેઃ-

 

ચીકુમાં વિટામિન એ અને બી ભારે માત્રામાં મળી આવે છે. ચીકુમાં એન્ટીઓક્સિડેન્ટ, ફાઇબર અને અન્ય પોષક તત્વ પણ મળી આવે છે જે કેન્સરને રોકવામાં મદદ કરે છે. વિટામિન એ ફેંફસા અને મુખના કેન્સરથી પણ બચવામાં મદદ કરે છે.

 

૬-હાડકાઓ માટે ગુણકારીઃ-

 

ચીકુમાં કેલ્શિયમ અને ફોસ્ફરસની સાથે આર્યન પણ ભારે માત્રામાં મળી આવે છે, જે હાડકાઓ માટે ખૂબ જ જરૂરી હોય છે. કેલ્શિયમ, આર્યન અને ફોસ્ફરસની ભારે માત્રા હોવાથી ચીકુ હાડકાને મજબૂત બનાવી રાખવામાં મદદરૂપ બની રહે છે.

 

૭-કબજીયાતમાં રાહત આપે છેઃ-

 

-ચીકૂ ખાવાથી આંતરડાની શક્તિમાં વધારો થાય છે. અને આંતરડા વધારે મજબૂત બને છે. ચીકૂની છાલ તાવ નાશક હોય છે. આ છાલમાં ટેનિન હોય છે.

 

- ચીકૂ શીતલ, પિતનાશક, પૌષ્ટિક, મીઠા અને રૂચીકર છે. ભોજન પછી જો ચીકૂનું સેવન કરવામાં આવે તો તે જરૂર લાભપ્રદ થાય છે.

 

ચીકુમાં ફાઇબર (5.6/100 g) મળી આવે છે, જેના કારણે તેમાં સારી માત્રામાં લેક્સટિવ (રેચક) મળી આવે છે જે કબજીયાતમાં રાહત આપે છે અને અન્ય સંક્રમણથી લડવામાં પણ શક્તિ પ્રદાન કરે છે.

 

૮-ગર્ભાવસ્થા સમયે લાભકારકઃ-

 

કાર્બોહાઇડ્રેટ અને જરૂરી પોષક તત્વો ભરપૂર માત્રા હોવાને કારણે ચીકુ ગર્ભવતી અને સ્તનપાન કરાવતી મહિલાઓ માટે ઘણુ લાભદાયક સાબિત થાય છે. ચીકુ ગર્ભાવસ્થા સમયે આવતી નબળાઇ, ઉલટી અને ચક્કર આવવા વગેરે સમસ્યાઓમાં રાહત આપે છે.

 

૯-હેમોસટાટિક પ્રોપર્ટિઝઃ-

 

ચીકુમાં હેમોસટાટિક પ્રોપર્ટીઝના ગુણ પણ મળી આવે છે એટલે કે, આ ગુણ શરીરમાં લોહીની ખરાબીથી પણ બચાવે છે. આ જ રીતે, ચીકુ હરસમસા અને ઘાવને પણ ઝડપથી ઠીક કરે છે. ચીકુના બીજને પીસીને તેને જીવાણુનાં કરડવાની જગ્યાએ લગાવી શકાય છે.

 

૧૦-એન્ટી વાયરલ અને એન્ટી બેક્ટીરિયલ ગુણઃ-

 

પોલીફેનોલિક એન્ટીઓક્સીડેન્ટ હોવાને કારણે ચીકુમાં ઘણા એન્ટી-વાયરલ, એન્ટી-પરસિટિક અને એન્ટી-બેક્ટીરિયલ ગુણ મળી આવે છે. એન્ટીઓક્સિડેન્ટ હોવાને કારણે તે શરીરમાં બેક્ટેરિયાને આવવાથી રોકે છે. વિટામિન સી હાનિકારક મુક્ત કણને નષ્ટ કરે છે, અને પોટેશિયમ, આર્યન, ફોલેટ અને નિયાસિન પાચન તંત્રને સ્વસ્થ રાખે છે.

 

૧૧-માનસિક સ્વાસ્થ્યઃ-

 

ચીકુ મગજને સ્વસ્થ રાખવામાં ખૂબ જ મદદ કરે છે. મગજની તંત્રિકાઓને શાંત અને તણાવને ઓછો કરવામાં મદદ કરે છે આ પ્રકારે જ જો અનિદ્રા, ચિંતા અને અવસાદથી પીડિત વ્યક્તિઓ માટે પણ ખૂબ જ લાભદાયક સાબિત થાય છે.

 

૧૨- ચમકદાર ત્વચાઃ-

 

ચીકુ તમારી ત્વચાની ચમકને જાળવી રાખવામા પણ મદદ કરે છે. ચીકુમાં વિટામિન ઇ મળી આવે છે જે તમારી ત્વચાને નમી આપે છે જેનાથી તમારી ત્વચા સ્વસ્થ અને સુંદર બને છે. આ માટે તમારે દરરોજ સવારે ચીકુનું સેવન કરવું જોઇએ.

 

 
hair
 
૧૩-વાળ માટે ગુણકારીઃ-

 

ચીકુના બીજથી નિકળેલું તેલ વાળને મોઇસ્ચરાઇઝ અને સોફ્ટ કરીને વાળને નવી ચમક આપે છે. ચીકુ વાકળિયા વાળ માટે સર્વોત્તમ માનવામાં આવે છે. સાથે જ વાળને ખરતા રોકવામાં પણ ચીકુ ખૂબ દ લાભદાયક સાબિત થાય છે.

 

૧૪-આંખો માટે છે લાભદાયક ચીકુઃ-

 

ચીકુમાં વિટામીન એ પર્યાપ્ત માત્રામાં જોવા મળે છે, એટલા માટે તેના સેવનથી આંખો ઉંમરભર યુવાન અને સ્વસ્થ રહે છે અને આંખોની સમસ્યા દૂર રહે છે.   ઊર્જાથી ભરપૂર રાખે છેઃ- ચીકુમાં ગ્લૂકોઝ સારી માત્રામાં જોવા મળે છે, જે તરત જ ઊર્જા પ્રદાન કરે છે.એટલા માટે ગરમીમાંરોજ ચીકું ખાવા જોઈએ. તેનાથી શરીર ઊર્જાથી ભરપૂર રહે છે.   આગળની સ્લાઈડ્સમાં વાંચો ચીકુના કેટલાક બીજા ફાયદા…

 

૧૫-કેન્સરથી બચાવે છેઃ-

 

ચીકુમાં વિટામીન એ અને બી મોજુદ હોય છે. તેમાં એન્ટી ઓક્સીડેન્ટ, ફાયબર અને અન્ય પોષક તત્વો પણ જોવા મળે છે. તેનું નિયમિત સેવન કરવાથી તે કેન્સરરોધીનું કામ કરે છે.   હાંકડાં માટે ફાયદાકારકઃ- ચીકુમાં કેલ્શિયમ, ફોસ્ફોરસ અને આયરન જોવા મળે છે. આ તત્વોની સારી માત્રા હોવાને લીધે આ હાડકાંને મજબૂતી પ્રદાન કરે છે અને તેને બીમારીઓથી બચાવે છે.
 

 

 
chikoo.1
 

 

  • ચીકૂના ફળમાં થોડી જ માત્રામાં સંપોટિન નામનું નમક તત્વ હોય છે. ચીકૂના બીજ મૃદુરેચક અને મૂત્રકારક માનવામાં આવે છે. ચીકૂના બીજમાં સાપોનીન તથા સંપોટિનીન નામનો કડવો પદાર્થ હોય છે.

 

  • ગરમીમાં ચીકૂ ખાવાથી શરીરમાં વિશેષ પ્રકારની તાજગી અને સ્ફૂર્તી આવે છે. તેમાં શર્કરાની માત્રા વધારે હોય છે. એ લોહીને વહન માટેની તાજગી આપે છે.

 

  • ચીકૂમાં વિટામિન એ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. આના નિયમિત સેવનથી આંખોની રોશની વધે છે. ચીકૂમાં ગ્લૂકોઝ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. જે લોકો બહુ વધારે કામ કરે છે તેમને ઊર્જાની વધુ જરૂર પડે છે. જેથી આવા લોકોએ દરરોજ ચીકૂ ખાવું જોઈએ. -ચીકૂ મગજને શાંત રાખવામાં મદદ કરે છે. આ મગજની કોશિકાઓને શાંત અને તણાવથી મુક્ત કરે છે. આ રીતે ચીકૂ અનિદ્રા, ચિંતા અને વિષાદથી પીડિત વ્યક્તિઓ માટે લાભકારક હોય છે.

 

  • ચીકૂ આપણા હૃદય તથા રક્તવાહિનીઓ માટે વધારે ફાયદા કારક છે. ચીકૂ કબજીયાત અને દસ્તની બીમારીને સારી કરવામાં વધારે મદદ રૂપ થાય છે. ચીકૂ ખાવાથી ડિહાઈડ્રેશન થવાનો ખતરો ઓછો રહે છે.

 

  • - ચીકૂમાં છે તેવી શક્તિ કે તે ફેફસાની બીમારી કે કેન્સરના ખતરાને દૂર કરે છે. ચીકૂ એનિમિયા થવાથી પણ રોકે છે.

 

  • આ હૃદય રોગો અને ગુર્દાના રોગોને થતા રોકે છે. આ ઉર્જાના એક સારો સ્ત્રોત છે, કારણ કે કારણ કે તેના ગૂંદરમાં 14 ટકા માત્ર શર્કરા હોય છે.

 

  • - તેમાં પર્યાપ્ત માત્રામાં કૈરોટીન અને ઓછી માત્રામાં આયરન તથા વિટામિન પણ મળે છે. ડાયાબિટીસના રોગીઓ તેનું સેવન કરે તો સારું રહે છે.

 

  • ચીકૂ શીતળ, પિત્તનાશક, મીઠું અને રૂચિકારક હોય છે. ભોજન બાદ જો ચીકૂ ખાવામાં આવે તો ઘણો ફાયદો થાય છે. ચીકૂ હૃદય સંબંધી બીમારીઓમાં રામબાણ તરીકે કાર્ય કરે છે. ચીકૂ કબજિયાતની બીમારીમાં ફણ કારગર માનવામાં આવે છે. -ચીકૂ ફેફસાના કેન્સર થવાની શક્યતા ઘટાડે છએ. ચીકૂના ગરમાં 14 ટકા શર્કરાની માત્રા હોય છે. આમાં પર્યાપ્ત માત્રામાં કેરોટિન અને થોડી માત્રામાં વિટામિન પણ હોય છે. ડાયાબિટીસના રોગીઓએ ચીકૂનું સેવન ન કરવું.

 

  • કફની સમસ્યામાં ચીકૂનું સેવન કરવાથી ફાયદો થાય છે. ચીકૂમાં ખાસ તત્વો હો છે. જે શ્વસન તંત્રને કફ અને ગળફાથી રક્ષણ આપી જુની ઉધરસને દૂર કરે છે. આ રીતે ચીકૂ શરદી અને ઉધરસથી બચાવે છે. -પથરીના રોગીઓ માટે પણ ચીકૂ અત્યંત ફાયદાકારક હોય છે. આ પથરીને બહાર કાઢી દે છે. આ સિવાય વજન ઘટાડમાં પણ ચીકૂ મદદ કરે છે. ચીકૂમાં લેટેક્સ તત્વ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે. જેથી ચીકૂ દાંતો માટે પણ લાભકારક હોય છે.

 

 

 

 

હઠીલા ખીલ પર ઘસો આ વસ્તુઓ, સપ્તાહમાં જ મળશે ધાર્યુ પરિણામ …

 

 
pimples
 

 

(તસવીરોનો ઉપયોગ પ્રસ્તુતીકરણ માટે કરવામાં આવ્યો છે)

 

આપણે જે પણ ખોરાકનું સેવન કરીએ છીએ તેનો પ્રભાવ આપણી ત્વચા પર પડે જ છે તથા ત્વચાને સાફ રાખવા માટે નિયમિત રીતે એવા ખાદ્ય પદાર્થોનું સેવન જરૂરી છે જે ખીલની સમસ્યાને જડમૂડથી ઉખાડી ફેકે. આજે અમે તમને એવા ખાદ્ય પદાર્થો વિશે જણાવવા જઇ રહ્યા છીએ જે સ્વાજદિષ્ટ પણ છે અને સાથે જ, તમારી ત્વચાને સુંદર પણ બનાવશે. આ ખાદ્ય પદાર્થો તમારા ચહેરા પર ખીલને માત્ર એક જ સપ્તાહમાં જડથી દૂર કરશે.

 

૧-મધઃ-

 

મધમાં એન્ટીસેપ્ટિક ગુણ હોવાને કારણે ખીલવાળી ત્વચા માટે ખૂબ જ ઉપયોગી સાબિત થાય છે. તમારે તમારી ત્વચા માટે મોટાભાગે મધના માસ્કનો ઉપયોગ કરવો જોઇએ. એક મહિનામાં જ તમે જોઇ શકશો કે તમારી ત્વચા એકદમ સાફ થઇ જશે. તમારી ત્વચામાંથી ખીલ એકદમ જ દૂર થઇ જશે અને તમારો ચહેરો ચમકવા પણ લાગશે.

 

૨-સંતરાઃ- 

 

સંતરામાં વિટામિન સી ભરપૂર માત્રામાં મળી આવે છે જે ખીલને રોકવા માટે સહાયક બની રહે છે. લગભગ 2 ચમચી સંતરાના રસમાં એક ચમચી બેકિંગ સોડા મિક્ષ કરવું. આ મિશ્રણને ત્વચા પર લગભગ 20 મિનિટ સુધી લગાવીને રાખવું તથા ઠંડા પાણીથી ધોઇ લેવું. સપ્તાહમાં ત્રણથી ચારવાર આ ઉપાય કરવો જ્યાં સુધી તમારા ખીલ દૂર ન થઇ જાય.

 

 
bananna
 

૩-કેળાઃ-

 

કેળા ત્વચા માટે એક સંપૂર્ણ આહાર સાબિત થાય છે. અડધા કેળાને એક ચમચી લોટ અને એક ઇંડાના સફેદ ભાગ સાથે મિક્ષ કરવું. આ મિશ્રણને તમારે તમારા ચહેરા પર 20 મિનિટ સુધી લગાવીને રાખવું ત્યાર પછી તેને ગરમ પાણીથી ધોઇ લેવું. સપ્તાહમાં ત્રણ વાર આ પ્રયોગ કરવાથી તમને ખીલની સમસ્યામાંથી તરત જ છુટકારો મળશે.

 

૪-લસણઃ-

 

 
garlic
 

લસણને છીલી અને તેને ધોઇ લેવું. ત્યાર પછી લગભગ 30 મિનિટ સુધી તેને પાણીમાં પલાળીને રાખવું. લસણને પીસીને તેમાં પાંચ ટીપા સફેદ વિનેગાર પણ મિક્ષ કરવું. ખીલને ઝડપથી દૂર કરવા માટે આ મિશ્રણને તમારી ત્વચા પર લગાવીને રાખવું. એક વાત ખાસ ધ્યાનમાં રાખવી કે, વધારે ગરમ લસણ તમારી ત્વચાને બાળી શકે છે. માટે તમારે આ મિશ્રણને 10 મિનિટ કરતા વધારે સમય ચહેરા પર લગાવીને ન રાખવું.

 
fudino
 

 

૫-ફુદીનાના પાનઃ-

 

એક મુઠ્ઠી ફુદીનના પાનને ધોઇને તેનો રસ નિકાળી લેવો તથા આ રસને 35થી 45 મિનટ સુધી ચહેરા પર લગાવીને રાખવું અને પછી ગરમ પાણીથી ધોઇ લેવું. આ પદ્ધતિ ખીલ માટે એકદમ કાગરગ સાબિત થાય છે. સાથે જ, જો ફુદીનાની ચાનું સેવન કરવામાં આવે તો તે પણ તમારા ચહેરામાં નિખાર લાવવા માટે કારગર સાબિત થાય છે.

 aelovera

૬-એલોવેરાઃ-

 

ત્વચાના દાગ ધબ્બા માટે એલોવેરા એક ઔષધિ સમાન કાર્ય કરે છે. એલોવેરાના પાનથી નિકળતું જેલ માત્ર દાગ ધબ્બાને દૂર કરતું નથી પરંતુ ખીલના નિશાનને પણ જડથી દૂર કરે છે.

 

૭- નાગરવેલના પાનઃ-

 

નાગરવેલના પાનને પાંચ મિનિટ સુધી ચહેરા પર લગાવીને રાખવાથી ખીલની સમસ્યા દૂર થઇ શકે છે. આ પાનથી તમારા ચહેરા પર થતા ખીલની ફુલ્લીઓનું સોજા દૂર કરે છે.

 

 
સૌજન્ય : દિવ્યભાસ્કર
 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલી પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો પૂર્વીબેન મલકાણ નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.  આજની પોસ્ટ આપને પસંદ આવી હોય તો આપનાં પ્રતિભાવ બ્લોગ  પોસ્ટ પર જરૂર મૂકશો.
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., આરોગ્ય અને ઔષધ ..., દાદીમાનુ વૈદુ, વીણેલા મોતી | Leave a comment

બેટા! હવે રડીશ નહીં અને એક દિવસ બહાદુર બનજે (કભી કભી) …

બેટા! હવે રડીશ નહીં અને એક દિવસ બહાદુર બનજે (કભી કભી) …

 

 

 

call operetor

 

 

 

ઉત્તર-પશ્ચિમ અમેરિકાનું એક રાજ્ય. એમાં એક નાનકડા શહેરમાં પોલ નામનો એક છ વરસનો બાળક પોતાના ઘરમાં એકલો હતો. પોતાની લાકડાનાં રમકડાં બનાવવાની પેટીમાંથી ઓજારો લઈ નાનકડું ઘર બનાવવા મથી રહ્યો હતો.  ખૂબ જ રસથી કામ કરતાં કરતાં અચાનક જ એનાથી ખીલીના બદલે પોતાના જ અંગૂઠા પર હથોડી મરાઈ ગઈ.  એની રાડ ફાટી ગઈ. રડવું આવી ગયું, પણ રડે શી રીતે ?  ઘરમાં કોઈ સાંભળવાવાળું તો હતું નહીં.  એના પપ્પા નોકરી પર ગયા હતા.  મા બજારમાં ખરીદી કરવા ગઈ હતી. હવે શું કરવું ?  અચાનક એને યાદ આવ્યું કે, કોઈપણ માહિતી માટે એના પપ્પા ટેલિફોનનું રિસીવર ઉપાડીને ‘ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ !’  એમ પૂછતા અને સામેથી જવાબ મળે પછી પોતાની જોઈતી માહિતી અંગે પૂછતાછ કરી લેતા. એ યાદ આવતાં જ એણે ફોનનું રિસીવર ઉઠાવ્યું અને કહ્યું, ‘ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ !’

 

એકાદ-બે ક્લિક્સ સંભળાઈ પછી સામે છેડેથી કોઈ મહિલાનો અવાજ આવ્યો, ‘ઈન્ફોર્મેશન બોલે છે.  બોલો, હું આપની શું સેવા કરી શકું ?”  અવાજ કોઈ સ્ત્રીનો હતો.

 

“મારા અંગૂઠા પર મારાથી જ હથોડી વાગી ગઈ છે. ખૂબ દુઃખે છે.” :   બાળકે રડતાં રડતાં જ કહ્યું.

 

“તારા ઘરે કોઈ નથી ?  મતલબ કે કોઈ મોટું હાજર નથી ?”

 

“ના ! ઘરે હું એકલો જ છું !”  હીબકાં ભરતાં બાળકે જવાબ આપ્યો.

 

“શું ઉંમર છે, તારી દીકરા ?  તારું નામ શું છે ?”

 

“છ વરસ !  મારું નામ પોલ છે.”

 

“અંગૂઠામાંથી લોહી નીકળે છે ?”

 

“ના, લોહી નથી નીકળતું, પણ મને ખૂબ જ દુઃખે છે.”

 

“તું તારા ફ્રીજમાંથી બરફ કાઢી શકીશ ?”  પેલી સ્ત્રીએ પૂછયું.

 

“હા !”  છોકરાએ જવાબ આપ્યો.

 

“તો એક કામ કર. બે-ચાર ટુકડા બરફના કાઢી એક વાટકીમાં નાખીને એમાં થોડુંક પાણી ભરી દે.  પછી તારો અંગૂઠો એમાં થોડીક વાર ડુબાડી રાખજે.  તને જરૂર રાહત થઈ જશે.  થોડુંક સારું લાગે પછી એક રૃમાલ એ પાણીમાં ભીનો કરીને દુખતા અંગૂઠા પર પાટો બાંધી દેજે.  તને જરૂર મટી જશે અને હા !  હવે રડીશ નહીં બેટા.  અને એક દિવસ બહાદુર બનજે !”

 

અદભુત  રાહતની લાગણી સાથે બાળકે એનો આભાર માની રિસીવર મૂકી દીધું, પણ આ પ્રસંગ પછી પોતાના કોઈપણ કામ માટે એ ‘ઈન્ફોર્મેશન’ને જ પૂછતો.  લેસન કરતી વખતે તો ખાસ એને જ પૂછીને લેસન કરતો.  મજાની વાત તો એ હતી કે, હંમેશાં એ લેસન કરવાના સમયે ‘ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ’ની ડયૂટી હોય જ.  એ સ્ત્રીનો નોકરીનો સમય અને પોલનો લેસન કરવાનો સમય એક જ હતો.  એટલે પોલ કંઈ પણ મુશ્કેલી પડે તો એ સ્ત્રીને જ પૂછી લેતો.  એક વખત ભૂગોળનું લેસન કરતી વેળા ફિલાડેલ્ફિયા ક્યાં આવ્યું એ એને ‘ઈન્ફોર્મેશને’ જ જણાવ્યું હતું.  ગણિતના અઘરા દાખલા વખતે પણ એ એની જ મદદ લેતો.  એણે જ્યારે નાનકડું વાંદરું પાળ્યું ત્યારે એને ખાવા શું શું આપી શકાય એ માટેની સંપૂર્ણ માહિતી એણે એ સ્ત્રી પાસેથી જ મેળવેલી.

 

એક દિવસ પોલનું પાળેલું બુલબુલ પાંજરામાં જ મૃત્યુ પામ્યું.  એ ખૂબ જ ઉદાસ થઈ ગયો.  આ બનાવથી એને વારંવાર રડવું આવતું.  ‘ઈન્ફોર્મેશન’નો સંપર્ક કરી એણે આ કરુણ ઘટનાની વાત કરી.  એણે કહ્યું, “દીદી !  પોતાનાં અદભુત ગીતોથી મારા ઘરમાં બધો આનંદ પાથરતું એ પંખી અચાનક પીંછાંનો ઢગલો બની અમને શું કામ છોડી ગયું ?”

 

પેલી સ્ત્રી બે-ચાર ક્ષણ મૌન રહી.  પછી ખૂબ જ સહાનુભૂતિભર્યા અવાજે બોલી, “બેટા !  એ બુલબુલને આપણી દુનિયા સિવાયની બીજી દુનિયામાં પણ ગીતો ગાવાનાં હશે અને એટલે જ ભગવાને એને બોલાવી લીધું હશે !”

 

આ ઘટનાક્રમ આમ જ લગભગ ત્રણ વરસ શરૃ રહ્યો.  ત્રણ વરસ પછી પોલના પિતાની બદલી બોસ્ટન શહેરમાં થઈ.  પોલ અમેરિકાના બીજે છેડે રહેવા ચાલ્યો ગયો.  એની મોટી બહેન એ જ શહેરમાં પરણીને સ્થાયી થઈ હતી.  વરસો વીતતાં ગયાં તેમ સ્મૃતિઓની દીવાલો પર સમયનું પડ જાડું થતું ચાલ્યું.

 

કોલેજ પૂરી કરીને પોલે પોતાનો ધંધો શરૂ કર્યો.  ધંધાના કામ અંગે એ એક વખત બહારગામ જતો હતો ત્યારે એના વિમાને એણે જ્યાં બાળપણ ગુજારેલું એ જ શહેરમાં લગભગ અર્ધા કલાક જેટલું રોકાણ કર્યું. પોલે પોતાની બહેન સાથે લગભગ પંદરેક મિનિટ વાત કરીને ફોન મૂક્યો ત્યાં જ દીવાલમાંથી ફૂટી નીકળતા પીપળાની માફક જ એને ‘ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ’ ની યાદ આવી ગઈ.  આટલાં વરસો પછી સીધો ધોન ઉપાડવાથી ઈન્ફોર્મેશનને જ લાગે તેવું નહોતું રહ્યું એટલે એણે લોકલ ફોન ડિરેક્ટરીમાંથી ઈન્ફોર્મેશનનો નંબર મેળવ્યો.  પછી ધડકતા હૈયે બોલ્યો, “ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ !”

 

યુવાન થવાના કારણે પોલનો અવાજ બિલકુલ બદલાઈ ગયો હતો, પણ સામે છેડેથી એનો એ જ મીઠો અને પ્રેમાળ અવાજ સંભળાયો, “ઈન્ફોર્મેશન બોલે છે, હું આપની શું સેવા કરી શકું ?”

 

એનો એ જ અને એવો જ મમતાભર્યો અવાજ આટલાં વરસો પછી પણ સાંભળવા મળશે એવી પોલને કલ્પના જ નહોતી.  એટલે શું વાત કરવી અને કઈ રીતે વાત કરવી એ તો એણે વિચાર્યું જ નહોતું.  એના મગજમાં તો પોતાના બાળપણના પ્રસંગો જ ઘુમરાતા હતા.  સામે છેડે થોડી વાર શાંતિ છવાઈ ગઈ, પછી જ લાગણીભર્યો અવાજ સંભળાયો, “પોલ !  હથોડી વાગેલી એ અંગૂઠો રુઝાઈ ગયો ?  કે હજુ દુઃખે છે ?”

 

પોલના આનંદનો કોઈ પાર ન રહ્યો.  એની આંખમાં આંસુ આવી ગયાં.  એ બોલ્યો, “દીદી ! તમે આજે આવી રીતે મળી જશો એ હું માની જ નથી શકતો.  હું હવે મોટો બિઝનેસમેન બની ગયો છું, પણ તમને આજે મારે એક વાત કરવી છે.”   એટલું કહી એ બે ક્ષણ અટક્યો.  પછી છાતીમાં ભરાયેલ ડૂમાને જેમતેમ ખસેડીને એ બોલ્યો, “દીદી !   તમે મારા માટે એ વખતે શું હતાં એ તમને ખબર છે ?   તમે એક બાળકના સુખ-દુઃખનાં સાથી હતાં.  મારે મા-બાપ તો હતાં, પણ પોતાના કામમાં જ વ્યસ્ત.  મારાં મા-બાપ પાસે તો મારા માટે સમય હતો જ નહીં.  એ વખતે મારાં મા અને બાપ બંને તમે જ હતાં.  તમે મને ક્યારેય વાત કરવાની ના પાડી નથી.  જો એવું કહું તો પણ એને અતિશયોક્તિ ન માનતાં કે તમે મારા બાળપણનું સર્વસ્વ હતાં !” ડૂમો ફરીથી ભરાઈ આવ્યો.

 

બે ક્ષણ બંને છેડે શાંતિ છવાયેલી રહી.  લાગતું હતું કે, બંને છેડે આંસુ રોકવાનો જ પ્રયાસ થઈ રહ્યો હતો. ત્યારબાદ એ સ્ત્રીએ કહ્યું, “પોલ ! આજે મારે પણ તને કહેવું છે કે, તું મારા માટે શું હતો એ તને ખબર છે ખરી ?   હું પણ સાવ જ એકાકી જીવન જીવતી હતી.  મારે પતિ કે બાળકો કોઈ જ નહોતું.  તારો ફોન આવે અને હું જ તારી સાથે વાત કરી શકું એ માટે હું હંમેશાં સાંજની ડયૂટી જ પસંદ કરતી.  તને અભ્યાસમાં મદદરૃપ થઈ શકું એ માટે તારા જે તે ધોરણનાં પુસ્તકો ખરીદીને હું રોજ રાત્રે એનો અભ્યાસ કરતી.  તારી સ્કૂલમાં જે ચાલવાનું હોય તે હું અગાઉથી જ તૈયાર કરી રાખતી.  તારો અવાજ મને રોજ એક દિવસ વધારે જીવતા રહેવાની હિંમત આપતો.  મારી નોકરી ન હોય ત્યારે હું કોઈકને બદલે નોકરી કરતી.   હું ભાંગી પડીને આપઘાત કરવાનો વિચાર કરતી હતી એવે વખતે મને જીવતા રહેવાની પ્રેરણા તેં જ આપેલી !” થોડી વાર અટકીને એ બોલી, “પોલ બેટા !  તારી પાસે સમય હોય તો મને મળીશ ?  તને મળવા હું વરસોથી તડપું છું અને તું ફરી કોઈ દિવસ મળીશ એ આશાએ જ જીવું છું.”

 

“દીદી !” પોલ માંડ માંડ બોલી શક્યો, “મારું પ્લેન હવે પાંચ-દસ મિનિટમાં જ ઊપડશે.  દોઢેક મહિના પછી હું પાછો આવીશ. તમે જે અનુભવી રહ્યાં છો એવી લાગણી હું પણ અનુભવી રહ્યો છું.  મારે પણ તમને મળવું છે.  તમને હું ખાતરી આપું છું કે, હું પાછો આવીશ ત્યારે મારી ટિકિટ જ એવી રીતે લઈશ કે તમારી સાથે એકાદ દિવસ ગાળી શકાય.”

 

ત્યાર પછી રડતાં રડતાં જ બંનેએ એકબીજાને બાય બાય કર્યું.   ફોન મૂકતાં પહેલાં એ સ્ત્રીએ જણાવ્યું કે પોતાનું નામ સેલી છે અને ભવિષ્યમાં સંપર્ક માટે એ નામથી જ પૂછતાછ કરવી.

 

દોઢને બદલે પોલ પૂરા ત્રણ મહિના પછી આવી શક્યો.   વિમાનથી ઊતરીને તરત જ ત્યાંના જાહેર ટેલિફોન પરથી જ એણે ફોન કર્યો, “ઈન્ફોર્મેશન પ્લીઝ !”  એટલું બોલી એ ધડકતા હૈયે ઊભો રહ્યો.

 

“ઈન્ફોર્મેશન બોલે છે બોલો !  હું આપની શું સેવા કરી શકું ?”   સામે છેડેથી એક મૃદુ અવાજ આવ્યો, પણ એ સેલીનો નહોતો.

 

“સેલીને આપશો પ્લીઝ ?”   સેલી નહીં મળ્યાના થોડા વિશાદ સાથે પોલે કહ્યું.

 

“તમે એના મિત્ર છો ?”

 

“હા ! ખૂબ જૂનો મિત્ર.”

 

“તમને જણાવતાં મને દુઃખ થાય છે, પરંતુ મારે જાણ તો કરવી જ જોઈએ.  કેન્સરના કારણે લગભગ દોઢ મહિનાથી રજા પર રહેલી સેલીનું ગયા અઠવાડિયે જ મૃત્યુ થયું છે. માફ કરશો !”

 

પોલ માથે જાણે માથે વીજળી પડી, “ઓહ નો !”  કહેતાં એનાથી ધ્રુસકો મૂકાઈ ગયો.  જે સ્ત્રી પોતાના બાળપણની દુનિયામાં સર્વસ્વ હતી એને એકવાર પણ મળી ન શકાયું, એ વાત એને અત્યંત પીડા આપી રહી હતી.

 

“અરે સાંભળો !”  સામે છેડે રહેલી સ્ત્રીએ કદાચ પોતાના રડવાનો અવાજ સાંભળી લીધો હતો.  સેલી માટે રડવાવાળું આ દુનિયામાં બીજુૂં કોઈ સગું તો હતું નહીં અને પોલ વિશે એણે સેલી પાસેથી ઘણી વાતો સાંભળી હતી એટલે એણે પૂછી જ લીધું, “તમે ક્યાંક મિ. પોલ તો નથી ને ?”

 

“હા ! હું પોલ જ બોલું છું.  સેલીએ મારા વિશે તમને કંઈ કહ્યું હતું ?”  પોલને નવાઈ લાગી.

 

“સેલીએ તમારા માટે એક સંદેશો મૂકેલો છે.  સેલીએ કહેલું કે તમે આવો ત્યાં સુધી કદાચ એ જીવતી ન પણ રહે તો મારે આ સંદેશો તમને આપવો.  તમને રડતા સાંભળ્યા એટલે હું ઓળખી ગઈ.  સેલી કહેતી હતી કે એના મૃત્યુથી તમને ખૂબ જ દુઃખ થશે.”

 

“સંદેશો શો છે ?”  પોલને સેલીએ શું લખ્યું હશે એ સાંભળવાની અધીરાઈ થઈ આવી હતી.

 

“સેલીએ લખ્યું છે કે- પોલને કહેજો કે રડે નહીં, જરાય દુઃખી પણ ન થાય.  આ એક જ દુનિયા નથી.  બીજી દુનિયામાં પણ ગીતો ગાવાનાં હોય તો ભગવાન બોલાવી લેતા હોય છે અને આ સંદેશો પોલ જરૂર સમજી જશે !” સંદેશો પૂરો કરીને એ સ્ત્રી શાંત થઈ ગઈ.  એનો આભાર માની પોલે ફોન મૂકી દીધો.  એ સંદેશનો અર્થ પોલ બરાબર સમજી ગયો હતો.   આંખ બંધ કરી શાંતિથી એ એરપોર્ટની લોન્જના એક ખૂણાની બેઠક પર બેસી ગયો.  બંધ આંખોમાંથી અશ્રુધારા વહેતી હતી, પરંતુ એના મોં પર શાંતિના ભાવો પથરાયેલા હતા.  ઘણાં વર્ષો પછી એના બુલબુલનો મીઠો અવાજ એના કાન અને હૃદયમાં જાણે કે ગૂંજી રહ્યો હતો !

 

(સુપ્રસિદ્ધ લેખક અને બાળરોગ નિષ્ણાત ડો. આઈ. કે. વીજળીવાળા એ ‘મનનો માળો’ પુસ્તકમાં આ હૃદયસ્પર્શી કથા આલેખી છે,જે તેમના સૌજન્યથી અત્રે તેમના જ શબ્દોમાં પ્રસ્તુત કરી છે.)-

 

 

સાભાર :  સૌજન્ય :
- દેવેન્દ્ર પટેલ
 
 
 

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલી પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો પૂર્વીબેન મલકાણ નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.  આજની પોસ્ટ આપને પસંદ આવી હોય તો આપનાં પ્રતિભાવ બ્લોગ  પોસ્ટ પર જરૂર મૂકશો.
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, પૂર્વી મલકાણ (યુ એસ એ), વીણેલા મોતી | 4 Comments

બાળકમાં વારંવાર શરદી ઉધરસ થવા અને હોમિયોપેથી  …

બાળકમાં વારંવાર શરદી ઉધરસ થવા અને હોમિયોપેથી  …

- ડૉ. ગ્રીવા છાયા … M.D. (A.M.)BHMS; DNHE.

 

 

સૌ પ્રથમ તો તમામ વાચકોને દીપાવલી પર્વની ખૂબ ખૂબ શુભકામના તેમજ પ્રણામ। હવે પછીનું શરૂ થતું નવું વર્ષ આપ સહુ માટે અત્યંત સુખ, શાંતિ  ને સ્વાસ્થ્યવર્ધક બની રહે એવી મારી તથા ડૉ.પાર્થ માંકડની અંતઃકરણ પૂર્વકની શુભકામના સાથે આપ તેમજ આપના પરિવારજનને શુભ દિપાવલી – હેપી દિવાળી સાથે નૂતનવર્ષાભિનંદન – હેપ્પી ન્યુ યર.

 

divo[1]

 

આજના લેખમાં આપણે એકદમ સહજ છતાં વારંવાર મુંજાવતી સમસ્યા વિષે સમજશું …

 

બાળકમાં વારંવાર શરદી ઉધરસ થવા અને હોમિયોપેથી …                                                                                                                                                                                                

 

COLD

 

વારંવાર શરદી ઉધરસ થવા એ દેખીતી રીતે સામાન્ય લાગે એવી તકલીફ છે, છતાં એ 0 થી 14 એટલે કે પુખ્ત થવા સુધીના બાળકોમાં સહુથી વધારે જોવા મળતી સમસ્યા છે.

 

વારંવાર શરદી ઉધરસ થવા એ આમ તો ઉપરના શ્વસન તંત્રને લાગતા ચેપ ને લીધે થતી સમસ્યા છે. લગભગ 200 થીપણ વધુ વાઈરસ આ પ્રકારના ચેપ માટે જવાબદાર છે.. એક વાર એક વાઈરસથી લાગેલા ચેપ સામે બાળકમાં હજુ માંડ માંડ પ્રતીકારકતા આવે ત્યારે બીજી વખત કોઈ બીજા પ્રકારના વાઈરસ તરફથી ચેપ લાગે છે. એટલે મોટે ભાગે એ બાળક આ શરદી ઉધરસ ના વાઈરસ સામે દર વખતે જલદી થી પ્રતિકાર કરી શકતું નથી. એક વાર શરદી ઉધરસ થાય એટલે 6 થી 10 દિવસ સુધીમાં જ રાહત થાય છે.

 

આ સમસ્યા જરા પણ જોખમી નથી. પણ હા, એ બાળકની પ્રતિકાર શક્તિની પરીક્ષા  જરૂર કરી આપે છે. ઘણા માં – બાપ બાળકને શરદી ઉધરસ થયા નથી કે તુરંત જ ડોક્ટર અંકલ પાસે દવા લેવા લઇ જાય છે. આપણા  શરીરના પ્રતિકાર તંત્રના કોષો મજબૂતપણે આપણી સરહદે રક્ષા કરતા સૈનિકની જેમ જ પ્રવેશતા પ્રત્યેક જીવાણું  કે જંતુ સામે લડત આપતા જ હોય છે. જરૂર છે, એ પ્રતિકાર તંત્રને અંદરથી વધુ મજબૂત કરી લેવાની!  માટે પ્રથમ તો એ સમજી લઈએ કે આ સમસ્યા માટે એન્ટી બાયોટીક  પ્રકારની દવા એનો ઈલાજ નથી કારણકે લાગતો ચેપ એ વાઇરસને લીધે છે, એન્ટી બાયોટીક  દવાઓ એ બેકટેરિઆ દ્વારા લાગતા  ચેપ માં અસર કરે. આ સમસ્યા આમ તો જાતે જ માટી જાય છે કોઈ પણ પ્રકારની સારવાર વિના। પરંતુ, જો એ વારંવાર થતા રહે તો જરૂરથી યોગ્ય સારવાર કરાવવી જોઈએ જેથી બાળકની પ્રતીકારકતા વધારી શકાય. 

 

 કારણો :

 

શરદી, ઉધરસ આમ તો વરસ દરમિયાન ગમે તે ગાળામાં થઇ શકે. મોટેભાગે પાનખર અને શિયાળાની ઋતુના ગાળામાં વધુ જોવા મળે છે.

 

તેનો ચેપ એક બાળકમાંથી બીજા બાળકમાં ફેલાઈ શકે સીધા સંપર્ક દ્વારા અથવા વાતાવરણમાં વાઇરસના સંસર્ગમાં આવવાથી જેમને ચેપ લાગ્યો હોય તેમનો હાથ વડે બીજાને સ્પર્શ થયો હોય તો તેમને પણ પોતાનો હાથ આંખ, નાક કે મો ના સંપર્કમાં આવતા જ ચેપ લાગી શકે છે।

 

કેટલાક વાઇરસ કેટલાક સ્થળો ની સપાટી પર એકાદ દિવસ સુધી જીવિત રહી શકે છે.

 

બાળક જયારે પ્રી સ્કૂલ, નર્સરી કે પ્લેય સ્કૂલમાં જવાનું શરુ કરે ત્યારબાદ વધુ બાળકોના સંસર્ગમાં આવવાને પરિણામે તેને પણ ચેપ જલદી લાગી જવાની શક્યતા રહે છે. એ જ રીતે સંયુક્ત કુટુંબમાં સાથે રહેતા મોટા ભાઈ બેન ને લાગેલા ચેપ ને લીધે નાનું બાળક પણ તરત અસરગ્રસ્ત થઇ જતું હોય છે.

 

COLD CARE

 

લક્ષણો :

 

લક્ષણોમાં શરદી, સુકી કે કફ વાળી ઉધરસ, આંખ તેમજ નાકમાં થી પાણી નીકળવું , નાક બંધ થઇ જવું, થોડી ઘણી છીંક આવવી,  શરીર ગરમ લાગવું કે  થોડો તાવ રહેવો કે ક્યારેક સુસ્તી રહેવી વગેરે જેવા સામાન્ય સંજોગોમાં રહ્યા કરતા હોય છે. એ ઉપરાંત, જો 3 વર્ષથી ઉપરના બાળકમાં જો અતિશય છીંકો આવે ને સાથે સાથે નાકમાં થી પાતળું પાણી દદડવાનું લગભગ એકાદ મહિનાથી પણ વધુ ચાલુ રહેતું  હોય તો એવા બાળકને એલર્જી ની તકલીફ છે એવું કહી શકાય। (આપણે આગળ એક લેખમાં એલર્જી વિષે સમજીશું.)
 

 

અહી, કેટલીક વાતો ખાસ જાણી  લઈએ :

 

  • દરરોજ કરતા હોઈએ એ કરતા થોડી વધુ માવજત જાળવીએ તો ખૂબ વધુ સ્વસ્થ રહી શકાય.
  • બાળક ને દરરોજ કઈ પણ ખાવા પહેલા, પછી તેમજ ઉધરસ કે છીંક આવ્યા બાદ નિશ્ચિત પણે હાથ ધોવાની આદત બધાજ માં બાપે પડાવવી.
  • જેમને ચેપ લાગ્યો હોય તેવી વ્યક્તિઓ સાથે જો બને તો બાળકનો સંસર્ગ ન કે ઓછો કરાવવો.
  • જો બાળકને ઉધરસ ની તકલીફ થોડી વધારે જ હોય તો એમને ડે કેર કે સ્કૂલ માં મોકલવાનું ટાળવું.
  • શરદી થઇ હોય ત્યારે બાળકને લીંબુ કે વિટામીન c યુક્ત ફળો ન અપાય એ તદન ખોટી માન્યતા છે. વિટામીન c એ અસરગ્રસ્ત કોષોને જલદીથી જ સજા કરવાનું અગત્યનું કામ કરે છે।
  • ખાસ કરીને ઉધરસ આવે ત્યારે તેમજ છીંક આવે ત્યારે મોં આડે ચોખ્ખો રૂમાલ મૂકી દેવાનું શીખવવું.
  • જો કોઈ કારણસર હોસ્પિટલમાં જવાનું થાય તો નાના  બાળકને સાથે લઇ જવાનું સદંતર ટાળવું.
  • રોગજન્ય જંતુઓને મારી શકે એવું ક્લીનર (disinfectant) ઘરમાં વસાવવું। ઘરની જ વ્યક્તિઓમાં ચેપ લાગતો અટકાવવા માટે ઉપયોગી બની રહે છે.

 

 

ઉપાયો:

 

આમ તો શરદી ઉધરસ થવા એ જાતે જ મટી જતી સમસ્યા છે।  પણ જેમ આપણે આગળ સમજ્યા એમ એ જો વારંવાર કોઈ પણ ઋતુમાં, કોઈ પણ પરિસ્થિતિ કે વાતાવરણમાં થયા કરતા હોય તો જરૂરથી પ્રતિકારકતા વધારવા માટે યોગ્ય આડઅસર રહિત સારવાર કરી શકાય।

 

હોમિયોપેથીમાં તો ખુબ બધી દવાઓ એવી છે કે જે આપતા જ બાળકની મૂળભૂત તાસીરમાં જરૂર મુજબ ફેરફાર શરુ થઇ તેની પ્રતીકારકતા ને વધુ અસરકારક બનાવી દે છે.

 
બાળકોને તો શરૂઆત થી જ કોઈ પણ સમસ્યા માટે જો યોગ્ય હોમિયોપેથીક સારવાર લેવામાં આવે તો લાંબા સમય સુધી રોગ પ્રતીકારકતા જાળવવામાં તેમજ શારીરિક/બૌદ્ધિક /માનસિક વિકાસ ખીલવવામાં ખૂબ મદદરૂપ થાય છે.

 

હોમિયોપેથીમાં નીચે મુજબની દવાઓ ખૂબ અકસીર છે. 

 

Allium cepa

arsenic

Calcarea carb

Phosphorus

Psorinum

Natrum mur

Kali bich

euphresia

Pulsatilla

Tubercullinum

tarentulla

 

 

 

HARBLE

 

 

કેટલાક ઘરગથ્થું નુસખા : 

 

  • બાળકને દરરોજ સવારે નવશેકું ગરમ પાણી પીવડાવવાની આદત રાખવી.
  • એક ગ્લાસ પાણી વાસણમાં લઇ તેમાં તુલસી, ફૂદીનાના પાન (હાથ વડે નાના નાના કાપી), થોડોક મરીનો ભુક્કો, ખમણેલું આદુ ઉમેરી લગભગ અડધું થઇ જાય ત્યાં સુધી ઉકળ્યા બાદ કપમાં લઇ તેમાં મીઠું ને લીંબુનો રસ નાખી લગભગ ત્રણેક દિવસ સુધી પીવડાવી શકાય.
  • નાગરવેલના પાનનો દીવા સાથે શેક કરી શકાય.

એક ડીશમાં દીવો રાખી એની ઉપર કાણાવાળું ચાયની જેવું વાસણ ઊંધું મુકવું।  એના ઉપર નાગરવેલના 2-3 પત્તા મૂકી દેવા। હવે જે વરાળ બહાર આવશે તે એ કાણા વાળા વાસણમાંથી થઇ ને એ પત્તામાંથી થઈને આવશે।  એ પત્તા પર જાડુ  કોટન નું નેપકીન કે કાપડ અડાડતા રહી ને એનો છાતી પર શેક લઇ શકાય.

  • બાળકને જો વધુ સુકી ઉધરસ રહેતી હોય તો દિવસમાં ત્રણેક વાર એક ચમચી મધ ચટાડી શકાય. 

 

પ્લેસીબો : 

 જેમ દરેક બાળકની પ્રકૃતિ એકબીજાથી તદન ભિન્ન હોય તેમ તેને અપાતી હોમિયોપેથીક દવા પણ ભિન્ન હોય,. એટલે કે એક જ પ્રકારની સમસ્યા ધરાવતા 10 બાળકોને 10 અલગ પ્રકારની દવા અપાય. માટે જ હોમિયોપેથીમાં બાળકની વ્યક્તિગત દવા તેની પ્રકૃતિના આધારે જ અપાય તો એકદમ સચોટ ને જાદુઈ ઈલાજ થાય.

 

  

dr.greeva.newડૉ. ગ્રીવા છાયા માંકડ
M.D. (A.M.)BHMS; DNHE.
email : greeva.chhaya@gmail.com
(મો) +૯૧ – ૯૭૩૭૭ ૩૬૯૯૯
www.homeoeclinic.com
New Clinic :Dr Mankads ‘ Homeo clinic@E 702, Titanium City   Center, Near Sachin Tower, Beside IOC petrol pump, 100ft.   Anandnagar Road, Prahladagar, Satellite,  Ahmedabad -380 015

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net‘દાદીમા ની પોટલી’

email: dadimanipotli@gmail.com

 

 

સ્વાસ્થય અંગેના   લેખ પરના આપના અમૂલ્ય પ્રતિભાવ બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકી આભારી કરશો, આપના પ્રતિભાવ  ડૉ.ગ્રીવા માંકડ – (લેખિકા) ની કલમને બળ પૂરે છે,  આપના પ્રતિભાવ જાણી અમોને  સ્વાસ્થ્ય અંગેના વધુ લેખ ભવિષ્યમાં આપવા  માટે પ્રેરણા મળી રહેશે. …. આભાર ..! ‘દાદીમા ની પોટલી’

  

સર્વે પાઠક મિત્રો ને વિનંતી કે આપ આપના પ્રતિભાવો દ્વારા આપના સ્વાસ્થયને અંગે ઉદભવતા પ્રશ્નો બ્લોગ પોસ્ટ પર લખી જણાવી શકો છો. આપને  રોગ બાબતે      Privacy  જાળવવી જરૂરી હોય તો આપની વિગત –   dadimanipotli@gmail.com / greeva.chhaya@gmail.com  અથવા  drparthhomoeopath@gmail.com    ના ઈ મેઈલ દ્વારા મોકલી શકો છો. (આપે  અગાઉ  કોઈ ઉપચાર  કરાવેલ હોય તો તે વિગત – સાથે આપના રીપોર્ટ ની જાણકારી મોકલવી) આપને આપના  email ID દ્વારા યોગ્ય માર્ગદર્શન મોકલી આપવા જરૂર કોશિશ કરીશું.   ….આભાર !   દાદીમા ની પોટલી

 

 

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in "જીવન લક્ષ્ય " ..., "સ્વાસ્થ્યનો મીઠો સ્વાદ", ડૉ.ગ્રીવા માંકડ (હોમીઓપેથી), ડૉ.પાર્થ માંકડ (હોમીઓપેથી), વીણેલા મોતી, હોમીઓપેથી | 1 Comment

દિલ માં દીવા થાય તેવી દિવાળી ઉજવીએ…

દિલ માં દીવા થાય તેવી દિવાળી ઉજવીએ… 

 

 

 
tumblr_mzec7xX4rx1sl8ps3o1_1280[1]

 divo[1]

 

દિવાળી રંગ અને પ્રકાશનો ઉત્સવ છે.   દુનિયાનાં દરેક દેશ અને દરેક જાતિના લોકો પાસે પોતાના તહેવારો છે.   હિંદુઓ માટે દિવાળી છે. મુસ્લિમો માટે ઈદ છે.   ક્રિશ્ચનો માટે ક્રિસમસ છે. પારસીઓ માટે પતેતી છે.

 

દુનિયાનાં દરેક તહેવારો ધર્મ સાથે જોડાયેલા છે.  ધર્મ ને મર્મ સાથે સંબંધ છે.  ધર્મના મર્મ ને કર્મ સાથે સંબંધ છે.   દરેક જીવને પોતાના કર્મ છે.  પ્રકૃતિનો પણ એક ધર્મ છે.  પ્રકૃતિ પોતાનો ધર્મ છોડતી નથી. સુરજ કોઈ દિવસ ઉગાવામાં આળસ કરતો નથી.   કુદરત પણ કેલેન્ડરને અનુસરે છે.

 

તહેવારોની એક પોતાની સાયકોલોજી છે.   દિવાળીના દિવસે પણ સુરજ તો રોજ ની જેમ જ ઉગે છે.  ઘડિયાળનાં કાંટા પણ એ જ ગતિ એ દોડે છે.  માણસની માનસિકતા જુદી હોય છે.   આજનો દિવસ કૈક વિશેષ છે.   વાતાવરણ તહેવારોમાં રંગ પૂરે છે.   ફટાકડા સંગીત પૂરે છે અને શ્રધ્ધા માણસને પુલકિત કરે છે.

 

દિવાળી એક ઉત્સવ નથી, પણ ઉત્સવો નો સમૂહ છે.  ધનતેરસ થી માંડીને નવા વર્ષ અને ભાઈબીજ સુધીના તહેવારોની પોતાની ખાસિયતો છે.  દિવાળી આવે તે પેહલા કેટલાય દિવસ અગાઉ એક માહોલ તૈયાર થાય છે.  તેમાં સૌથી મહત્વની વાત હોય તો તે છે, સફાઈ.

 

દિવાળી સમયે લોકો ધૂળ-ઝાળા સાફ કરે છે.  ઘરોમાં રંગ રોગન કરે છે.  નવા કપડા કૈક નવું ઉમેરે છે. હમણાં એક સંત સાથે તહેવારો વિશે વાત થઈ.  તેઓએ દિવાળી સંદર્ભે કહ્યું કે, દિવાળી હજુ સુધી બહારનો તહેવાર જ રહ્યો છે, જયારે દિવાળી અંદરનો તહેવાર બનશે ત્યારે ઘરની સાથો સાથ દિલમાં પણ દીવા થશે.

 

લોકો ઘર સાફ કરે છે, પણ પોતાને કેટલા લોકો સાફ કરે છે ?  આપણી અંદર પણ કેટલાં ઝાળા બાઝી ગયા છે !   અસ્તિત્વના ચારેખૂણામાં પૂર્વગ્રહોના ઝાળા લાગી ગયા છે.  જીવનની દીવાલો જર્જરીત થઇ છે.  તેને આપણે કેટલા સાફ કરી છીએ ?  તહેવારોની મઝા તો જ છે જો અંદરથી કૈક સાફ થાય.  આપણી અંદર એટલું બધું ભરાયેલું છે કે આપણે સતત “ભાર” અનુભવીએ છીએ.  આ ભાર દૂર થાય તો હળવાશ લાગે. પછી આ હળવાશ પણ તહેવારો જેવી જ લાગશે.

 

ગયા વર્ષે થયેલી ભૂલોને યાદ કરો, તેને સુધારો.  કોઈએ આપનો દ્રોહ કર્યો હોય તો તેને ક્ષમા આપો. કોઈનો દ્રોહ થયો હોય તો ક્ષમા માંગો.  સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે,  હળવા બનો. મનને પતંગિયા જેવું બનવા દો.  પતંગિયાનાં શરીર કરતા પાંખો મોટી હોય છે. ઉડવા માટે વિસ્તરવું પડે છે.

 

ધનતેરસના દિવસે આપણે ધનની પૂજા કરીએ છીએ.  ધનની સાથે સાથે મનની પૂજા પણ કરો.  શ્રી૧! લખો અને થોડું વધવા દો.  મનને વિશાળ થવા દો.  મન જેટલું વિશાળ હશે તેટલી જ જીંદગી સમૃદ્ધ થશે.

 

કાળી ચૌદશને હવે લોકો રૂપ ચૌદશ કહેવા લાગ્યા છે.  આપણે તહેવારોના નામ માં પણ કાળું ગમતું નથી. ત્યાં પણ આપણે કાળીની જગ્યાએ રૂપ લગાવી દીધું છે.   કાળાશ અને કકળાટ દૂર કરવાનો આ તેહવાર સાર્થક થવો જોઈએ.  ચોક ના ચારે તરફ વડા પધરાવી દેવાથી કકળાટ દૂર થતો નથી.  આપણી અંદર જે કાળાશ વ્યાપી હોય તેના કટકા કરીને ચારે તરફ ફેંકી દઈએ ત્યારે જ કકળાટ દૂર થાય.

 

દિવાળી એટલે ચોપડા પૂજન. સરવાળા અને બાદબાકી, નફો અને ખોટ. સંતોએ કહ્યું કે, કર્મ અને કુકર્મના સરવાળા બાદબાકી કરો. હિસાબ કરીને જુઓ કે, આપણે જિંદગી જીવવામાં ક્યાંક ખોટનો ધંધો તો નથી કરતા ને ?

 

નવા વર્ષે કોઈ નિર્ણય ન લ્યો તો કઇ નહિ.  માત્ર એક વાત નક્કી કઇ કરો, હું જીવનને સરળતાથી વહેવા દઈશ.   ઝરણાની જેમ હળવે- હળવે, ખળ-ખળ ધ્વનિનાસંગીત સાથે જીવન ને વહેવા દઈશ અને આગળ જઇને પરમેશ્વર સ્વરૂપ નદીમાં સમાઈ જઈશ.

 

દિવાળી અંગે સંતોએ કહ્યું કે,  જે કઇ પણ ભૂલો થઇ હોય તેની ખુલ્લાં દિલે માફી માંગો.  પાપ કરનારા કરતા પણ પશ્ચાતાપ ન કરનાર વધારે પાપી છે.

 

હે પ્રભુ અમારાથી ઘણી ભૂલો થઇ ગયી છે.  અમને ક્ષમા કરજે.  અમને સ્વીકારી ન શકે તો કઇ નહિ પણ પણ ધિક્કારતો નહિ.   અમને હળવાશ આપ.. સૂરજનાં પેહલા કિરણને દિલ સુધી લઇ જઈ દિલમાં એક દીવો થવા દે, દીવાના પ્રજ્વલનથી અંદર ઘણુબધું “રોશન” થશે.. આ રોશની એ જ દિવાળી છે.   દિવાળી પર્વે આપણા બધાના દિલોમાં દીવા પ્રગટે…  એજ શુભેચ્છાઓ સાથે …

 

પરમકૃપાળુ પરમાત્માને અમો પ્રાર્થના કરીએ છીએ કે આપ સર્વે  તેમજ આપના પરિવારજન પર  આપના ઇષ્ટ ની  સદૈવ કૃપા રહે.  

આપ સર્વેનું આરોગ્ય તંદુરસ્ત રહે તેમજ જીવન સુખ-શાંતિમય બની રહે … તેજ અમારા અંતરની મંગલકામનાઓ સાથે દીપાવલી તેમજ નૂતનવર્ષની શુભેચ્છાઓ …

સૌજન્ય :  અજ્ઞાત 

 

 

diwali greetings.1

&   DADIMA NI POTLI PARIVAR …

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આપને પસંદ આવી હોય તો આપ સર્વે જરૂર  આજથી જ જીવન ની નવી શરૂઆત કરવા કોશિશ કરશો અને આપના મિત્રો – પરિવારને પણ આ શુભ શરૂઆત માટે પ્રેરણા આપશો. 
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વીણેલા મોતી | 2 Comments

તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન…

તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન…દિવાળી  …

અને …કાળી ચૌદશ (નરક-ચતૃરદર્શિ) …

 

 

maa kali n thakoor

 

 

 

દિવાળી એટલે આનંદનો ઉત્સવ, ઉલ્લાસનો ઉત્સવ, પ્રસન્નતાનો ઉત્સવ, પ્રકાશનો ઉત્સવ.દિવાળી એ ફક્ત એક તહેવાર નથી પરંતુ તહેવારોનું સ્નેહ સંમેલન છે.  ધનતેરસ.. કાળીચૌદશ.. દિવાળી.. નૂતન વર્ષ અને ભાઇબીજ આ પાંચ તહેવારો પાંચ અલગ અલગ વિચારધારાઓ લઇને આવે છે.

 

 

ધનતેરસ :

 

 

ધનતેરસ એટલે ધનની પૂજાનો દિવસ.  જીવનમાં લક્ષ્મીજીની કૃપા વિના જીવન ચાલતું નથી. કળીયુગમાં તો આજે ધન ભેગું કરવા માટે  આંધળી દોટ મુકાય છે.  આડા અવડા રસ્તા અપનાવી ધન મેળવવાના ઉપાય કરવામાં આવે છે પણ આવા અનીતિના રસ્તે આવેલી લક્ષ્મી અંતે વિનાશ નોંતરે છે.  લક્ષ્મી પૂજન કરવાનું પ્રયોજન એટલા માટે છે કે જેનાથી આપણા ધનનો સદઉ૫યોગ થાય.  આપણી સંપત્તિ પવિત્ર બને..  જો દાન, પુણ્ય કરી ૫રો૫કારના કાર્યમાં લક્ષ્મીનો સદ્ ઉપયોગ કરીશું તો આપણા ઘેર લક્ષ્મી દોટ મૂકીને આવે તેમાં કોઇ શંકા નથી.

 

 

ધનતેરસનું આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિએ વિશેષ મહત્વ છે.  દેવો અને દાનવો જ્યારે સમુદ્રમંથન કરી રહ્યા હતા ત્યારે ચૌદ મૂલ્યવાન ચીજો મળી હતી.  તેમાં બધાથી મૂલ્યવાન હતું અમૃત. આસો વદ તેરસના દિવસે દેવતાઓના વૈદ્ય ધન્વંતરી અમૃતકળશ હાથમાં લઈને પ્રગટયા હતા તેથી જ તે દિવસને ધનતેરસ તરીકે ઓળખાવા લાગ્યો.

 

લક્ષ્‍મી માતા વિશે ૫ણ એક કથા છે કે લક્ષ્મીજીને ભગવાન વિષ્ણુનો શાપ હતો કે તેમણે તેર વર્ષ ખેડૂતને ત્યાં રહેવાનું.  જેથી આ વર્ષો દરમિયાન ખેડૂતનાં ધન-ધાન્યમાં વૃદ્ધિ થાય.  જ્યારે લક્ષ્મીજીના શાપનો સમય પૂર્ણ થયો ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુ તેમને લેવા માટે આવ્યા,  પરંતુ ખેડૂતે તેમને રોક્યા ત્યારે લક્ષ્મીજીએ તેમને વચન આપ્યું કે ધનતેરસના દિવસે દીપ પ્રગટાવીને મને શ્રદ્ધાપૂર્વક યાદ કરવામાં આવશે તો હું તમારા ઘરમાં નિવાસ કરીશ.  તે દિવસથી ધનની પૂજાનું અને દીપ પ્રાગટયનું મહત્વ આજ સુધી જળવાઈ રહ્યું છે.

 

ધનતેરસ એટલે લક્ષ્‍મીપૂજનનો દિવસ.  ભારતીય સંસ્કૃતિએ લક્ષ્‍મીને તુચ્છ કે ત્યાજ્ય માનવાની ક્યારેય ભૂલ કરી નથી.  લક્ષ્‍મીને મા સમજી તેમને પૂજ્ય માનેલ છે.  ખિસ્તી ધર્મનું વિધાન છે કે સોઇના કાણામાંથી ઉંટ ૫સાર થાય ૫ણ શ્રીમંતને સ્વર્ગ ના મળે.. આ વાક્ય સાથે ભારતીય વિચારધારા સહમત નથી,  ભારતીય દ્દષ્‍ટિએ તો શ્રીમંતો ભગવાનના લાડકા દિકરા છે,  ગયા જન્મના યોગભ્રષ્‍ટ જીવાત્માઓ છે.   !! શુચિનાં શ્રીમતાં ગેહે યોગભ્રષ્‍ટોડભિજાયતે !!

 

લક્ષ્‍મી ચંચળ નથી ૫ણ લક્ષ્‍મીવાન મનુષ્‍યની મનોવૃત્તિ ચંચળ થાય છે.  વિત્ત એક એવી શક્તિ છે જેનાથી માનવ દેવ ૫ણ બની શકે છે અને દાનવ ૫ણ બની શકે છે.  લક્ષ્‍મીને ભોગપ્રાપ્‍તિનું સાધન સમજનારનું ૫તન થાય છે.  વિકૃત રસ્તે વ૫રાય તે અલક્ષ્‍મી… સ્વાર્થના કામમાં વ૫રાય તે વિત્ત… ૫રો૫કારના કાર્યોમાં વ૫રાય તે લક્ષ્‍મી… અને પ્રભુકાર્યમાં વ૫રાય તે મહાલક્ષ્‍મી…!

 

 

કાળીચૌદશ : 

 

 

કાળીચૌદશને અનિષ્ટનો નાશ કરીને ઇષ્ટ તરફ ગતિ કરવાનું પ્રેરણા પર્વ કહેવામાં આવે છે,  એવું કહેવાય છે કે આજના દિવસે મહાકાળી તેમના ભક્તોના દુર્ગુણો હણીને તેમને સદગુણી..સદાચારી બનાવે છે.  મહાકાળીનું સ્વરૂપ રૌદ્ર છે તે અનિષ્ટોનો નાશ કરીને ઇષ્ટની પ્રાપ્તિ કરાવે છે.  મનુષ્યમાં રહેલા કુવિચારો.. દુર્ગુણો તેમને જીવન દરમિયાન અને મૃત્ય બાદ પણ નર્કની સ્થિતિ અપાવે છે ત્યારે કાળીચૌદશ એવો મંગળ સુયોગ છે કે આ દિવસે મા કાળી તેમના ભક્તોના દુર્ભાવોનો નાશ કરીને તેને સ્વર્ગસમા સુખની અનુભૂતિ કરાવે છે.

 

કાળીચૌદશને નરક ચતુદર્શી ૫ણ કહેવાય છે.  આ આસુરી શક્તિઓ પર દૈવીય શક્તિના વિજયનું પર્વ છે.  આજના દિવસે જ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણજીએ નરકાસુર નામના રાક્ષસનો વધ કરીને ઋષિ,  સંતોને તેમના ત્રાસમાંથી મુક્ત કરાવ્યા હતા. નરકાસુરનો અત્યાચાર એટલો ફેલાયેલો હતો કે તે કન્યાઓના અપહરણ કરીને તેમને બંદી બનાવી રાખતો. ભગવાન શ્રીકૃષ્ણએ નરકાસુરનો વધ કરીને બંદી બનાવેલી સોળ હજાર કન્યાઓને મુક્ત કરી હતી,  પરંતુ અપહરણ કરાયેલી કન્યાઓએ કહ્યું કે હવે સમાજમાં કોઈ અમારો સ્વીકાર નહીં કરે,  ત્યારે શ્રીકૃષ્ણએ તે સોળ હજાર કન્યાઓનાં રક્ષણ અને સુખમય જીવન માટે વિવાહ કર્યા હતા.  તે ઉપલક્ષમાં નગરવાસીઓએ દીવા પ્રગટાવીને ઉત્સવ મનાવ્યો હતો.  ત્યારથી આજ સુધી કાળીચૌદશનો તહેવાર નરક ચતુર્દશી તરીકે મનાવવામાં આવે છે.  જીવનમાં નરક સર્જનારા આળસ, પ્રમાદ, અસ્વચ્છતા વગેરે અનિષ્‍ટોને જીવનમાંથી દૂર કરવાના છે.  ૫રપીડન માટે વ૫રાય તે અશક્તિ... સ્વાર્થ માટે વ૫રાય તે શક્તિ… રક્ષણાર્થે વ૫રાય તે કાલી અને પ્રભુકાર્ય માટે વ૫રાય તે મહાકાલી કહેવાય છે.

 

દિવાળી : 

 

 

દિવાળી એ હિન્દુ ધર્મનો મહત્વપૂર્ણ તહેવાર છે.  માનવીની અંદર રહેલા દુર્ગુણો પર સદગુણોના વિજયના પ્રતિકરૂપે તેઓ માટીના નાનકડા કોડિયામાં રૂની દિવેટ બનાવીને મૂકેલા દીવામાં તેલ ભરીને તેને પ્રગટાવે છે.  દિવાળીનો શુભ ઉત્સવ સમગ્ર ભારતમાં રંગેચંગે ઉજવાય છે.  વાસ્તવમાં દિવાળીનો તહેવાર જીવનના અંધકારને દૂર કરી જીવનમાં દિવડા પ્રકટાવવાનું પર્વ છે.  સમગ્ર વર્ષનું સરવૈયુ કાઢવાનો દિવસ છે.  દિવાળીના દિવસે આપણે સરવૈયુ કાઢવું જોઇએ.   રાગ- દ્વેષ, વેર-ઝેર, ઇર્ષ્‍યા-મત્સર તથા જીવનમાંની કટુતા દૂર કરવી જોઇએ.

 

દિવાળીના દિવસે લક્ષ્‍મીપૂજન કરવામાં આવે છે.  લક્ષ્મી પૂજન એટલા માટે કરવાનું કે તેનાથી આપણા ધનનો શુભ ઉપયોગ થાય. આપણી સંપત્તિ પવિત્ર બને.જે દાન પુણ્ય કરી લક્ષ્મીનો સદ્ ઉપયોગ કરે તેને ઘેર લક્ષ્મી દોટ મૂકીને આવે છે. પવિત્ર આગણું, પવિત્ર મન અને શુદ્ધ આચરણ કરનારને ત્યાં લક્ષ્મીજીનો વાસ થાય છે.  દિવાળીના દિવસે માતા લક્ષ્‍મી તરફ પૂજ્ય દ્દષ્‍ટિ કેળવવાની છે.  દિવાળીએ ૧૪ વર્ષના વનવાસ બાદ રામના આગમન અને રાવણ પરના તેમના વિજયની ઉજવણીનું આ પર્વ છે.   દિપઆવલી નો અર્થ થાય છે દીવડાઓની હારમાળા (દિપ= દીવડો અને આવલી= હારમાળા)

 

દિવાળી એટલે “મનના પ્રકાશની જાગૃતિ” સ્થૂળ શરીર અને મનની પેલે પાર પણ કંઇક છે કે જે શુદ્ધ, અનંત અને અવિનાશી છે તે આત્મા જેને જાણવાથી અંધકારમય જીવનમાં પ્રકાશ પથરાય છે.  જીવનમાંની તમામ મુશ્કેલીઓ દૂર થાય છે.  આત્માની અનુભૂતિ થતાંની સાથે જ સમગ્ર સૃષ્ટિ માટે કરૂણા,  પ્રેમ અને તમામ વસ્તુઓના એકાકારની જાગૃતિ આવે છે.  આનાથી આનંદ.. આંતરિક ઉલ્લાસ તથા શાંતિ આવે છે.

 

દિવાળીના દિવસે બહાર દીવા તો સળગાવવાના છે ૫રંતુ સાથે સાથે દિલમાં ૫ણ દિવો પ્રગટાવવો જોઇએ.  દિલમાં જો અંધારૂં હશે તો બહાર હજારો દિવા સળગાવવા છતાં ફાયદો થતો નથી.  દિવો એ જ્ઞાનનું પ્રતિક છે.  મોહ અને અજ્ઞાનના ગાઢ અંધકારમાંથી જ્ઞાનના પ્રકાશ તરફ પ્રયાણ કરવાનું છે.

 

 

નૂતન વર્ષ (બેસતું વર્ષ)  :

 

 

બેસતા વર્ષના દિવસે જૂનું વેરઝેર ભૂલીને દુશ્મનનું ૫ણ સારૂં ઇચ્છવાનું છે તથા આગામી નૂતન વર્ષ માટે સારા સંકલ્પો કરવાના છે.  ગયા વર્ષે પૂરા ન થયેલા સ્વપ્નો આવતા વર્ષે પૂરા કરીશું તેવા સંકલ્પો કરવાનો છે… વિતેલાં વર્ષની તમામ કડવાશ, ખારાશ,  નિષ્ફળતા કે નકારાત્મક લાગણીને દૂર કરવાનો તથા તેને પૂરા કરવા માટે વડીલોનો આર્શિવાદ મેળવવવાનો દિવસ છે.

 

આજે માનવે માનવને મારવાની શોધ કરી છે,નૈતિક મૂલ્યોનું અધઃ૫તન થયું છે.  માણસ મંગળ સુધી પહોંચ્યો છે, પરંતુ માનવ-માનવ વચ્ચેનું અંતર દિવસે દિવસે વધી રહ્યું છે.  તેથી આ નૂતન વર્ષની મીઠાશને માણી શકતાં નથી.

 

પોતાના સુધાર માટે આપણા મનની સ્થિતિ ખૂબ જ મહત્વની છે.  મન જ આપણો મિત્ર અને શત્રુ છે.  જ્યારે આપણે કોઈ નવીન સંકલ્પ લઈએ છીએ ત્યારે અનેક મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.  નવા વર્ષે જુની આદતો, ખરાબ વિચારો અને ખરાબીઓને છોડી દઈને સુધરવાનો સંકલ્પ કરવાનો છે.

  

બેસતું વર્ષ એટલે કારતક સુદ એકમ, જે દિવાળી પછીનો દિવસ છે અને આ દિવસથી ગુજરાતી નવું વર્ષ શરૂ થતું હોવાથી તેને બેસતા વર્ષ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.  ગુજરાતીમાં જે રીતે મહિનાનાં પ્રથમ દિવસને પડવો અને બેસતો મહીનો કહેવાય છે તે જ રીતે વર્ષનાં પ્રથમ દિવસને બેસતું વર્ષ કહેવાય છે અને આ દિવસ થી  વિક્રમ સંવત અને જૈન વિર સંવતનું વર્ષ ચાલુ થાય છે.

 

 

ભાઇબીજ : 

 

 

આ દિવસને બલિ પ્રતિપ્રદા ૫ણ કહેવાય છે.  બલીરાજા દાનવીર હતા.  આજના દિવસે તેમના સદગુણોને યાદ કરવાનો દિવસ છે.  આજના દિવસે આપણે ખરાબ માણસોમાં રહેલા સારા ગુણોને જોવાના છે.  ભાઇબીજના દિવસે સ્ત્રીઓ તરફ જોવાની ભદ્ર દ્દષ્‍ટિ કેળવવાની છે તથા તમામ સ્ત્રીઓને બહેન/માતા માનવાની છે.બહેન અને ભાઈ વચ્ચેના પ્રેમનો તાંતણો વધારે મજબૂત બનાવવાનો આ દિવસ છે.  બહેન પોતાના ભાઈના દીર્ઘાયુ તથા સફળતા માટે ઈશ્વરને પ્રાર્થના કરે છે.  આજના દિવસે જે ભાઇ બહેનને ત્યાં જમે છે તેનું મોત કમોતે થતું નથી.

 

 

સર્વે ભવન્તુ સુખિન:સર્વે સન્તુ નિરામયા

 

 

નૂતન વર્ષમાં સહુ સુખી-સમૃદ્ધ બને…સહુ શાંતિમય જીવન જીવે…એવી ભગવાનને પ્રાર્થના સાથે સર્વનું શુભ થાઓ…નૂતન વર્ષના આ નવલા પ્રભાતે ઉત્સાહ અને ઉમંગની લહેરો સર્વમાં વ્યાપી રહો.

 

 

નૂતનવર્ષાભિનંદન ….! 

 

 

  

 

Vinod Machhi photoસંકલનઃ
શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)
મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,
ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)
E-mail: vinodmachhi@gmail.com

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વિનોદભાઈ માછી (નિરંકારી) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

 

 
પૂરક માહિતી :

 

(કાળી ચૌદશને દિવસે ગુજરાતમાં ઘરમાંથી કકળાટ કાઢવા માટે તે દિવસે..તેલમાં વડા(દાળવડા) તળી પહેલો ઘાણ શેરી કે પોળના ચાર રસ્તા પાસે પધરાવવાંમાં આવે અને પછી પાણીનું કુંડાળું કરવામાં આવે..માન્યતા એવી પ્રવૃતે છે કે એથી ઘરમાંથી કકળાટ જાય ! ખરેખર તો એ દિવસે  દિલ સાફ કરી મનનો મેલ ધોઈ.. આત્માને શુદ્ધ રાખી, પ્રમાણિકતાથી જીવવાનો છે.)

 
નર્કસૂરનામે એક અસૂર રાજા(પ્રયાગ-જ્યોતિષપૂરહાલ જે હાલ નેપાળના દક્ષિણ ભાગમાંઆવેલ છે) થઈ ગયો. તેણે ઈન્દ્રસાથે લડાઈ કરી, ઈન્દ્રને પરાજીત કરી તેના કિંમતીમાં કિંમતી આદિત્ય કાન-કુંડાળ છીનવી લઈ, દેવલોકની દેવી-દેવતા સાથે સત્યભામા અને સોળ હજાર દેવતાની પુત્રીઓને કેદમાં પુરી દીધા અને ત્રાસ આપવા લાગ્યો.

 
સત્યભામા(કૃષ્ણની પત્ની)એ કૃષ્ણનું સ્મરણ કરી વિનંતી કરી ” હે પ્રભુ ! અમોને આ ત્રાસથી બચાવો અને મને એવી શક્તિ આપો કે આ નર્કસૂરનો વધ હું કરી શકું.  કૃષ્ણએ સત્યભામાને શક્તિ પ્રદાન કરી.  નર્કાસૂરને એવો શ્રાપ હતો કે એનું મોત કોઈ સ્ત્રી થી થશે કૃષ્ણએ એમની ચાતુર્ય યુક્તિથી નર્કાસૂર સાથે ચડાઈ કરી અને રણભૂમીમાં સત્યભામાએ નર્કાસૂરનું ડોકું કાપી વધ કર્યો. સૌ દેવી-દેવતા તેમજ સોળહજાર દેવી પુત્રીઓ ને જેલમાંથી મુકત કરાવી.  કૃષ્ણ એ સોળ-હજાર દેવી-પુત્રીઓ સાથે લગ્ન કર્યા તેમજ ઈન્દ્ર પાસેથી છીનવી લીધેલા કાન-કુંડળ પાછા મેળવ્યા. વિજયના સન્માન રૂપે પાછા ફરતા કૃષ્ણએ નર્કા-સૂરને વધકરી એનું લોહીનું કપાળ પર તિલક કરેલ અને વહેલી સવારે પાછા ફરેલ ત્યારે ગામની સૌ સ્ત્રીઓ એ સુગંધી તેલ, સુખડ પવિત્ર જળ વડે સ્નાન કરાવી લોહીનો ચાંદલો સાફ કરી કંકુનો ચાંદલો કરી એમનું સ્વાગત કરી ઉત્સવ મનાવ્યો.  ત્યારથી આપણાં હિન્દુ સંસ્કૃતિમાં તેમાંય ખાસ કરીને મહારાષ્ટ્રમાં સૌ આ દિવસે (કાળી ચૌદસ) સૂર્યોદય પહેલા ઊઠી વહેલી સવારે સ્નાનકરી, ઘર આંગણે સાથિયો પાડી, પ્રભુની પૂજા કરે છે.

 
નવાઈની વાતતો આ ઘટનામાં એ છે કે નર્કાસૂરની માતા ભૂદેવીએ નર્કાસૂરના વધ પછી તે દિવસે શૉક મનાવવાને બદલે ઉત્સવ મનાવી સૂર્યોદય પહેલા સ્નાન કરી,ઘર આંગણે કંકુના સાથિયા પાડી શુભ-દિન તરીખે જાહેર કરેલ !

 
આજે પણ દક્ષિણ-ભારતમાં સૂર્યોદય પહેલાં ઊઠી કંકુ-સુગંધી તેલ , તેમજ તરબુચને રાક્ષસનું માથું માની એને કચડી લાલ તિલ્લક કર્યા પછી સુખડ તેમજ સુગંધી પાણીમાં સ્નાન કરે છે. મહારાષ્ટમાં સુર્યોદય પહેલાં ચણાના લોટમાં સુગંધી પાવડર સાથે સ્નાન કરી દૂધ-પૌવા તેમજ સાકર-સેવ ખાઈ સૌ કુટુંબીઓ ઉત્સવ મનાવે છે.

 
ગુજરાતમાં અને કાઠીયાવાડમાં આ દિવસે ઘરમાંથી કંકાસ અને કકળાટ કાઢવા મગના વડા તેલમાં તળી શેરી કે પોળના નાંકે વડુ મુકી પાણીની ગોળ ધાર કરી આસુરી તત્વોને દૂર કરે છે.. સૌ સાથે મળી ઘર આંગણે રાતે દીપમાળા પ્રગટાવી આ દિવસને આનંદથી ઉજવણી કરે છે..

 

 
સાભાર :‘ફૂલવાડી’વિશ્વદીપ બારડ
http://vishwadeep.wordpress.com
Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વિનોદ માછી (નિરંકારી), વીણેલા મોતી | Leave a comment

ટપાલ યુગથી ઈ – મેઈલ યુગ સુધી …

આપણો સંદેશા વ્યવહાર …

 

માફ કરજો, ઘણા દિવસના વિરામ અને અન્ય કાર્યમાં વ્યસ્તતાને કારણે થોડી અનિયમિતતા બાદ આજે ફરી આપની સમક્ષ એક નવી પોસ્ટ લઇ હાજર થયો છું, દિવાળીનો પર્વ નજીક હોઈ, આળસ ખંખેરીને ફરી નિયમિતતા કેળવવા કોશિશ કરીશું.  આપ સર્વેને અમારી અનિયમિતતા બદલ કોઈ તકલીફ પડેલ હોઈ તો તે બદલ ક્ષમા ચાહું છું.  આપ સર્વેનો પ્રેમભાવ સદા મળતો રહે તે સ્હેજ….   દાસ –  ‘દાદીમા ની પોટલી’

 

ટપાલ યુગથી ઈ – મેઈલ યુગ સુધી …

message by post man

‘હું તો કાગળિયા લખી –લખી થાકી કાનુડા તારા મનમાં નથી …’  મિત્રો વર્ષોથી ગવાતી આવતી ભાવવાહી આ પંક્તિને જો હવે ગાવી હોય તો તેને બદલીને આમ ગાવી પડે ‘હું તો ઈ મેઈલ કરી કરી થાકી કાનુડા તારા મનમાં નથી …’

 

મોટરો અહીં આપને વાત કરવાની છે, ટપાલ યુગથી માંડીને ઈમેઈલ યુગ સુધીમાં સંદેશા વ્યવહારક્ષેત્રે થયેલા નવાનવા આવિષ્કારની …!

 

એક સમય એવો હતો કે જ્યારે માણસને રૂબરૂ એક ગામથી બીજા ગામ મોકલી સમાચાર કે વાવડ મોકલવામાં આવતા મોઢા મોઢ સમાચારની આપલે થતી.  રાજા રજવાડાના સમયમાં ખાસ પૈગામી માણસો રખાતા જે માત્ર સંદેશા પહોંચાડવાનું જ કામ કરતાં.  મોઢા મોઢ સમાચાર દેવાની પદ્ધતિમાં ધીરે ધીરે થોડો સુધારો થયો અને મોરપીછમાંથી બનાવેલ કલમને કાળા કે લાલરંગના પ્રવાહીમાં જબોળીને પત્ર લખવાની પદ્ધતિ વિકસી.  કાગળ ઉપર કે કાપડ ઉપર લખાયેલા આવા સંદેશા આજે પણ ક્યાંક સચવાયેલા જોવા મળે છે.  અગત્યના દસ્તાવેજો જેવું લખાણ તાંબાના પતરા ઉપર કરવામાં આવતું હતું.

message with pigeon

એ સમયે સંદેશાની આપ લે માટે ‘કબુતર’ નો પણ ઉપયોગ થતો.  સંદેશો લખીને કબુતરની ડોકમાં કે પગમાં બાંધીને ઉડાડવામાં આવે એટલે આવા તાલીમી કબૂતરો જે તે નિર્ધારિત સ્થળે જ ઉતરતા અને સંદેશો, જે તે વ્યક્તિને પહોંચાડતા.

 

બાદમાં પત્ર વ્યવહાર પદ્ધતિ થોડી વિકસી અને ચોક્કસ સાઈઝના કાગળના ઉપયોગ સાથે  ફાઉન્ટનપેન, બોલપેન પેન્સીલનો ઉપયોગ શરૂ થયો.

 

પરંતુ હવે અ રીતે પત્રો લખવાની વ્યવસ્થા પણ જૂની બની ગઈ છે, કેમ કે હવે ઇન્કોર્મેશન ટેકનોલોજીનો યુગ આવી ગયો છે.  જેમાં તમે વગર પેન ઉપાડ્યે અને વગર કાગળે માત્ર હાથની આંગળીઓ વડે કે ફક્ત યંત્ર સામે બોલીને સ્વીચ દબાવીને ‘ઈમેઈલ’ સેવા મારફત સંદેશાઓની આપલે કરી શકો છો.

 

પત્ર વ્યવહારનો પાંગળો કરવામાં જો કે ટેલિફોન સેવાએ પણ કંઈ ઓછો ભાગ નથી ભજવ્યો ! …  એમ કહેવું પણ ઉચિત જ ગણાશે કે ટેલીફોન યુગના ઉદય સાથે જ પત્રવ્યવહાર પદ્ધતિની પડતીની શરૂઆત થઇ ગઈ હતી, અને હવે બાકી હતું તે ઈમેઈલ સેવાઈ પૂરૂ કર્યું !  પરંતુ આ બધા નવા નવા આવિષ્કારો આપણા માટે તો લાભદાયી જ છે.  જેમ જેમ પદ્ધતિ બદલાતી ગઈ તેમ તેમ સંદેશાની આપલે ઝડપી બનતી ગઈ !  એ સારી જ વાત કહેવાયને !

message by post card

પત્રવ્યવહારની પુરાણી વ્યવસ્થા ઉપર જો નજર કરીએ તો આજે થયેલા આ બધા આવિષ્કારો પૂર્વે આપણા પોસ્ટ ખાતાએ જે સેવાઓ આપી હતી તે ખરેખર આદર ઉપજે તેવી હતી.  એ સમયે ચોક્કસ  સાઈઝના પોસ્ટકાર્ડની બોલબાલા હતી.  એ સમયે માત્ર ૯ પૈસા અને ત્યારબાદ ૧૦ પૈસા જેવી નજીવી કિંમતમાં મળતું પોષ્ટકાર્ડમાં સંદેશો લખીને પોસ્ટ કરવામાં આવે એટલે નાના એવા ગામના ખૂણેથી છેક દેશના બીજા ખુણે માત્ર ત્રણથી પાંચ દિવસમાં તે પહોંચી જતું.

 

પહેલાના સમયમાં આટલી ઝડપી વાહન વ્યવસ્થા પણ નોહતી.  તે સમયે પોસ્ટ ખાતાના કર્મચારીઓ ઘોડાની સવારી કરીને ટપાલોના થેલાઓની હેરાફેરી કરતાં હતાં.  ગમે તેવી કપરી પરિસ્થિતિ વેઠીને પણ સંદેશા વ્યવહારની સુંદર સેવા આપનાર પોસ્ટ કર્મચારીઓ ખરેખર વંદનને પાત્ર ગણી શકાય  …

 

એ જમાનામાં ટપાલી બધાને બહુ વહાલો લાગતો.  કોઈ આંગુતુકની રાહ જોવાતી હોય તે રીતે બધા ટપાલની રાહ જોતાં.  વતનથી દુર રહેતા આપણા લશ્કરના જવાનોને મન તો ટપાલી મસીહા સમાન હોય છે.  અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં પણ ફેલાયેલી ટપાલ સેવા ખરેખર દાદને પાત્ર જ કહેવાયને !

 

ટપાલનો ઇંતજાર શું કહેવાય એની વેદના ગુજરાતી નવલિકા ‘પોસ્ટમેન’ માં બહુ સરસ રીતે જાણી શકાય છે.  કોચમેન અલીડોસો વહાલસોઈ એકની એક દીકરીની ટપાલ આવવાની રાહમાં ઝૂરતો હોય છે.  દરરોજ પોસ્ટઓફિસે જઈને પોતાની ટપાલ કોઈ આવી કે નહીં તેની પૃચ્છા કરે છે, પણ ટપાલ મળવાને બદલે પોસ્ટ ખાતાના કર્મચારીઓનો ઠપકો અને મશ્કરી સહન કરવી પડતી હોય છે.  અને એક દિવસ જ્યારે સાચેજ અલીડોસાની ટપાલ આવે છે તે દિવસે અલીડોસા પોસ્ટઓફિસે નહીં દેખાતા પોસ્ટના કર્મચારી તેમના ઘરે ટપાલ દેવા જાય છે, ત્યારે અલીડોસા મૃત્યુ પામ્યાનું જાણવા મળે છે.  આ કથામાં ટપાલની ઇંતેજારીની વ્યથા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.

 

મિત્રો એ સમયે ટપાલો લખવાની પણ કળા હતી … એક આગાવી ઢબ જતી.  ટપાલના ઉપરના ભાગમાં     કે જય શ્રી કૃષ્ણ, જય માતાજી લખવામાં આવતું.

 

ત્યારબાદ ‘એતાન ગામશ્રી રાજકોટ મધ્યે શ્રી ફલાણાભાઈ થથા ઘરના સૌ કોઈને ગામ મોરબીથી ફલાણાભાઈના જાજા કરીને રામરામ વાંચશો’  એવું મથાળું બંધાતું અને પછી જે કંઈ વિગત જણાવવાની હોય તે વિગતવાર લખવામાં આવતું.

 

વળી પત્ર પુરો થવા આવે એટલે તા.ક.  લખીને ‘પત્ર લખવામાં કંઈ ભૂલચૂક હોય તો સુધારીને વાંચશો’  એવું લાગણીસભર માનવાચક વાક્ય અવશ્ય લખવામાં આવતું.

 

એમાંય વળી શુભ અશુભ પ્રસંગે લખાતી ટપાલો માટે પણ ખાસ પદ્ધતિ હતી.  શુભ પ્રસંગે લખાતી ટપાલો હંમેશાં લાલ શાહી (અક્ષરે) દ્વારા લખાતી અને તેને ‘શુક્નિયો’  કહેવામાં આવતી.  જ્યારે અશુભ પ્રસંગે લખાતી ટપાલો હંમેશાં કાળી શાહી દ્વારા (અક્ષરે)  લખાતી અને તેની ઉપર મથાળું ‘અશુભ’ પણ બંધાતું. આવી ટપાલને ‘મેલો’ કહેવામાં આવતી.  જે સામન્ય સંજોગમાં એક વખત ટપાલ વંચાઈ ગયા બાદ તૂરત જ ફાડી નાખવામાં આવતી, તેને ઘરમાં સાચવવામાં ન આવતી.

message by telegraph

એ સમયે સંદેશાની આપલે માટે આશિર્વાદરૂપ બનેલ ટપાલ સેવાને વધુ ઝડપી બનવવા પોસ્ટ ખાતાએ પણ કમરકસી હતી.  સંદેશાની ઝડપી આપ લે થઇ શકે તે માટે ટેલીગ્રામ સેવા વિકસાવી હતી.  પરંતુ આ ટેલીગ્રામ સેવા એટલે કે ‘તાર સેવા’  ટુંકા અને અગત્યના સંદેશા માટે જ વધુ અનુકુળ રહેતી.  ખાસ કરીને ઈમરજન્સી મેસેજ હોય ત્યારે જ લોકો તેનો વધુ ઉપયોગ કરતાં કેમ કે તે થોડી વધુ પડતી ખર્ચાળ પણ હતી.

 

બાદમાં એનાથી વધુ ઝડપી કહી શકાય તેવી ટેલીફોન સેવા વિકસી.  બસ જયારથી ટેલીફોન સેવા આવી ત્યારથી જાણે કે ટપાલ યુગનો અસ્ત થવાની શરૂઆત થઇ ગઈ તેમ કહીએ તો કશું અહીં ખોટું નથી.  એમાંય એસ.ટી.ડી.  સેવા વિકસી, ડાયરેક્ટ નંબર ઘુમાવો એટલે દેશના કોઈપણ છેડામાં રહેલ સામેવાળી પાર્ટી સામા છેડે હાજર !   આવીજ રીતે આઈ.એસ.ડી.  એટલે કે ઈન્ટરનેશનલ વિદેશી સેવા સાથે પણ ટેલીફોનનું ડાયરેક્ટ ડાઈલીંગ દ્વારા જોડાણ થઇ જતાં પરદેશમાં પણ તૂરત ફોન દ્વારા સંપર્ક ની સરળતા થઇ ગઈ.  દેશ કે પરદેશ માટે કોલ બુક કરાવવાની ઝંઝટ પણ દુર થઇ, સીધાજ નંબર ડાયલ કરી ‘હાય, હલ્લો, કેમ છો’  કરીને વાતો કરી શકાતી.

 

શુભ અશુભના પ્રસંગોએ પણ ટપાલ લખવાની પ્રથા ધીરેધીરે ઓછી થઇ ગઈ, હવે તો ફોન ઉપર જ સમાચારો જણાવી દેવાય છે.

 

દીવા જેવી જ વાત છે ને મિત્રો !  ઘરે ઘરે ટેલિફોન આવી ગયા પછી ટપાલ કોણ લખે ?  ધીરે ધીરે ટેલીગ્રામ સેવાનો ઉપયોગ પણ ઘટી ગયો અને ભારતમાં ૧૬૩ વર્ષ જેવી અવિરત કામગરી પછી ‘ડોટ કોમ’ ના દાદા જેવી ‘ડોટ ડેશ’ ની ટેલીગ્રામ સેવાનો યુગાંત આવ્યો, અને તે સેવાને સંપૂર્ણ બંધ જાહેર કરી દેવામાં આવી છે.

 

પોસ્ટ ખાતું પણ હવે સ્વીકાર કરે છે કે પત્રવ્યવહાર મહદઅંશે ઘટી રહ્યો છે.  નવા વર્ષે લખાતા દિવાળી કાર્ડ કે લગ્નદિન-જન્મદિને પાઠવતા ટેલિગ્રામની પ્રથા પણ ઘટી રહી છે.  હવે ફોન ઉપર જ શુભેચ્છાઓ પાઠવી દેવામાં આવે છે.  અને હાલ તો આનું સ્થાન મોબાઈલ ફોન  દ્વારા એસેમેસ કે વોટ્સએપે લઇ લીધું છે.

message by pager

જો કે આ મોબાઈલ ફોન સેવા પહેલાં પેજર સેવા પણ અસ્તિત્વમાં આવી હતી.  જેમાં કોઈપણ વ્યક્તિના ખિસ્સામાં કે કમરપટ્ટે રહેલા ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટમાં ફોન કરીને સંદેશાની બે ચાર લાઈનો મોકલી શકાતી પરંતુ માત્ર માર્યાદિત પ્રમાણમાં કામ આવતી આ પેજર સેવા જાજો સમય ટકી નહોતી.  હજુતો લોકો પૂરી સમજે જાણે એ જ પહેલાં જ પેજર સેવા બંધ થઇ ગઈ.  ઉગતાની સાથે જ આથમી ગયેલ આ પેજર સેવાનો મૃત્યુ ઘંટ વગાડવા માટે મોબાઈલ ફોન સૌથી વધુ કારણરૂપ બન્યો તેમ કહી શકાય.  મોબાઈલ ફોન સેવાઈ ઉદય સાથે જ આકર્ષણ જમાવી દીધું.

message by mob.

ટૂંકા સંદેશાઓ માટે મોબાઈલ ફોન પરથી શોર્ટ મેસેજીસ સર્વિસ એટલે કે આગળ જણાવ્યું તેમ એસ.એમ.એસ. સેવા આશિર્વાદરૂપ નિવડી છે.  પ્રમાણમાં ઓછી ખર્ચાળ હોય લોકે એસ.એમ.એસ. સેવાને સહર્ષ સ્વીકારી છે.

 

તેમાંય આ ઈન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજીના યુગમાં સંદેશા વ્યવહારક્ષેત્રએ મોટી હરણફાળ ભરી છે.  કોમ્પ્યુટર માધ્યમથી શરૂ થયેલ ઈન્ટરનેટ સેવામાં સંદેશાઓની એકદમ ઝડપી આપ લે માટે ઈમેઈલ સેવા વિકસી છે.  કોમ્પ્યુટર ઉપર ટાઈપ કરેલ સંદેશો ઈન્ટરનેટ માધ્યમ દ્વારા થોડીજ ક્ષણોમાં વિશ્વના કોઈપણ ખુણે પહોંચાડી શકાય છે.  તેમાં પણ નવા નવા સંશોધનો થતા રહ્યા અને કોઈપણ ભાષામાં ઈમેઈલ કરી શકાય તેવી સોફ્ટવેર તેમજ વેબસાઈટો વિકસી છે.

 

ઈ-મેઈલ સંદેશા પદ્ધતિ આવતા હસ્તાક્ષરોનું મહત્વ ઘટ્યું   કેમ કે એમાં હાથેથી લખવાને બદલે કોમ્પ્યુટર ઉપર જ જોઈએ તેવા ફોન્ટમાં ટાઈપ કરી શકાય છે.  વળી બીજી સુવિધા એ રહે છે કે તમારે એક જ પ્રકારનો મેસેજ ૫,૧૦, ૫૦ કે તેથી વધુ લોકોને મોકલવો હોય તો ઈ-મેઈલ સુવિધામાં માત્ર જૂદા જૂદા સરનામાં જ કરવાના રહે છે.  જે તે મેસેજની સીધી જ કોપી કરી શકાય છે.  ઈ-મેઈલની સૌથી આશિર્વાદરૂપ સેવા એ છે કે એમાં તમે તમારા ફોટોગ્રાફ્સ અને આખા આલ્બમ મોકલી શકો છો.  પસંદગીના મ્યુઝિક કે ગીતો પણ તમે ઈ-મેઈલ થ્રુ ગમે તેને મોકલી શકો છો.

 

પરંતુ હા એક વાત સતત ખુંચે એવી છે કે પત્ર વ્યવહારમાં જેટલી ઈંતેજારી રહેતી તે ઈમેઈલમાં રહેતી નથી.

 

શરૂઆતમાં ઈ-મેઈલ સેવાનો ઈજારો ફક્ત ઈન્ટરનેટ કનેક્શન ધરાવતા માલેતુજારો માટે માર્યાદિત હતો.  પરંતુ હવે તો પોસ્ટખાતાએ પણ પરિવર્તનના પવનની દિશા પારખીને ઈ-મેઈલ સેન્ટરો શરૂ કરી દીધા છે.  આવા સેન્ટરો પરથી કોઈ પણ આમજન નિયત શુલ્ક ભરીને ઈ-મેઈલ સંદેશો મોકલી શકે છે.  મતલબ કે હવે ઈ-મેઈલ સેવા સર્વ સામાન્ય બની રહી છે.

 

ખાનગી ઈ મેઈલ સેન્ટરો પણ ઘણા ખુલી ગયા છે.  તમે પોતે કોમ્પ્યુટર કે ઈન્ટરનેટ કનેક્શન ન ધરાવતા હો તો પણ તમારૂ ઈ મેઈલ એડ્રેસ બનાવી શકો છો.  કોઈપણ સાયબર કાફેમાં નિયત ફી ચૂકવી ઇન્ટરનેટનો ઉપયોગ કરી શકો છો.  જ્યાં નેટના માધ્યમથી નિ:શુલ્ક રજીસ્ટ્રેશન સુવિધા આપતી વેબસાઈટમાં તમારૂ ઈમેઈલ એડ્રેસ બનાવી શકો છો.

 

બાદમાં તમે એ ઈમેઈલ એડ્રેસ સગા સંબંધી અને સ્નેહી મિત્રોને આપી શકો છો અને તમારા વીઝીટીંગ કાર્ડમાં પણ છપાવી શકો છો !

 

બાદમાં તમો સમયાંતરે પર્સનલ ઈન્ટરનેટ કનેક્શન મારફતે અથવા કોઈપણ સાયબર કાફેની મુલાકાત અલી તમારૂ ઈમેઈલ બોક્ષ કોઈપણ સમયે ચેક કરી શકો છો અને તમારા આવેલ ઈમેઈલનો જવાબ પણ કોઇપણ સમયે આપી શકો છો.

 

તો મિત્રો આ હતી આપણા સંદેશા વ્યવહારની ટપાલ સેવાથી માંડીને ઈમેઈલ સેવા સુધીની મીઠી સફર …

 

 

સંકલિત :  મિતેષ આહિર …(પત્રકાર-અકિલા સાંધ્ય દૈનિક)

 

 

mitesh ahir

 

Mitesh AhirJournalist
Rajkot Cell : + 91  97250 55299
My New Blog : http://mitesh1ahir.wordpress.com
Visit My Blog : http://kathiawadimitesh.blogspot.com/

 

શ્રી મિતેષભાઈ પત્રકારિત્વ ના વ્યવસાય સાથે અકિલા સાંધ્ય દૈનિક (રાજકોટ) સાથે જોડાયેલા છે.  તેઓના અનેક લેખ ખૂબજ સુંદર અને માણવા જેવાં છે, જે આજસુધીમાં અનેક અન્ય પ્રકાશન દ્વારા પબ્લીશ કરવામાં આવેલ છે.  હવે પછીથી તેઓના લેખ સમયાંતરે આપ સર્વે પણ અહીં માણી શકો તેવી અમારી નમ્ર કોશિશ રહેશે. 

 ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ મોકલી પુન:પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો શ્રી મિતેષ આહિર… (રાજકોટ) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, મિતેષ આહિર ... (રાજકોટ) ની કલમે ..., વીણેલા મોતી | 3 Comments

નિર્ગુણ (બ્રહ્મ) એટલે ગુણ રહિત? …

નિર્ગુણ (બ્રહ્મ) એટલે ગુણ રહિત ? …

મહેશ શાહ, (વડોદરા) …

  

  

  

aum  

 

  

  

                 પરબ્રહ્મ પરમાત્મા કેવા ?  તેમના સ્વરૂપ અને ગુણો કેવા ?  તે સનાતન પ્રશ્નો રહ્યા છે. વેદ પણ ‘નેતિ નેતિ’ (‘આ નહી, પેલું નહીં’) કહીને સત્ય શોધવાના પ્રયત્નો કરે છે. સર્વ સ્વીકૃત સત્ય ગણવું હોય તો ગણી શકાય કે, “બ્રહ્મ નિરાકાર, નિર્ગુણ અને સર્વવ્યાપી (અત્ર તત્ર સર્વત્ર) છે.” 

  

                  આજે અહીં ‘નિર્ગુણ’ બ્રહ્મની વાત કરવી છે. બ્રહ્મના ગુણોની વાત કરવા માટે બ્રહ્મને સમજવાનું જરૂરી છે. જે કામ તો ઋષિ મુનીઓ માટે પણ અઘરૂં છે તેથી  આપણે પહેલાં પાણીના ઉદાહરણથી સમજીશું.

  

                   ‘પાની રે પાની તેરા રંગ કૈસા?’નો જવાબ શું મળે? પાણીનો કોઈ રંગ નથી હોતો. તેમાં જે કોઈ રંગ ભળે તે રંગનું તે થઇ જાય. તેવી જ રીતે લાલ ગ્લાસમાં તે લાલ દેખાશે અને લીલામાં લીલું. અહીં તે પાત્રનો રંગ ધારણ કરે  છે. તેવી રીતે જ પાણીનો પોતાનો કોઈ આકાર પણ નથી. જેવું પાત્ર તેવો આકાર. શુદ્ધ પાણીનો કોઈ સ્વાદ કે ગંધ  પણ નથી હોતા. આમ પાણી રંગ હીન, ગંધ હીન, આકાર હીન (નિરાકાર) છે. આમ છતાં તે સ્થળ અને સંજોગો પ્રમાણે વિવિધ રંગ, સ્વાદ, ગંધ કે આકારમાં જોવા મળે છે.

  

                બ્રહ્મનું પણ એવું જ છે. મુખ્ય ત્રણ ગુણો સત્વ, રજસ અને તમસના સંયોગથી તે સાત્વિક, રાજસી કે તામસિક લાગે છે. વળી આ ત્રણ ગુણોના વધતા ઓછા પ્રમાણના મિશ્રણથી અન્ય અનેક સ્વરૂપો પણ જોવા મળે છે. અહીં એક વાત સમજવી જરૂરી છે. ગુણ એટલે ‘સારા ગુણ’ કે ‘સદગુણ’ એવું જરાય જરૂરી નથી. ખરેખર તો નિર્ગુણ-સગુણના સંદર્ભમાં જોઈએ તો ગુણ સારા (સદગુણો) અથવા ખરાબ (દુર્ગુણો) બંને હોઈ શકે છે. હવે આ ત્રણ કે અન્ય કોઈ ગુણ ન હોય તે સ્થિતિ ‘નિર્ગુણ’ ગણાય. ‘નિ:’ નો ઉપયોગ ગેરહાજરી દર્શાવવા થાય છે. દા.ત. નિર્દંભ એટલે દંભ વગરનું. નિરવ એટલે અવાજ વગરનું (શાંત) તે રીતે જોઈએ તો નિર્ગુણનો અર્થ ગુણ વગરનું એવું થાય. પરમાત્મામાં ગુણનો અભાવ કલ્પી શકાય નહીં. મતલબ કે અહીં નિર્ગુણનો જુદો અર્થ કરવો પડશે. આ માટે એક સરસ શબ્દ છે ‘ગુણાતીત’. આ સર્વ ગુણોથી પર, તેનાથી ઉપર, તેનાથી નિરાળું એવો અર્થ કરી શકાય.

  

               આ સમજવા આપણે પ્રભુના શરણે જ જઈએ. શ્રીમદ ભગવદ્ ગીતાના સાતમા અધ્યાયના  ૧૩ મા શ્લોકમાં પ્રભુ કહે છે કે, “ગુણોના કાર્યરૂપ સાત્વિક, રાજસ અને તામસ એવા ત્રણે પ્રકારના ભાવોથી આ સમગ્ર જગત મોહ પામી રહ્યું છે. તેથી જ આ ત્રણે ગુણોથી પર એવા અવિનાશી પરમ તત્વરૂપ મને ઓળખી શકતા નથી.”   અર્થાત, પ્રભુ પોતે જ કહે છે કે તેઓ આ ગુણોથી પર, નિર્ગુણ છે. સત્વ. રજસ, તમસ અને તેના અનેક જાતના મિશ્ર ગુણો પ્રભુએ જ રચેલા છે તો પણ પ્રભુ તેનાથી અલિપ્ત, વેગળા છે. કમળ કાદવમાં ખીલે છે પણ તે સ્વચ્છ, નિર્મળ રહે છે તેવી જ રીતે (જળકમળવત) પ્રભુ પણ સર્વ ગુણોથી ઉપર છે.

  

કહેવાનું તાત્પર્ય એટલું જ કે નિર્ગુણ એટલે ગુણ રહિતતા નથી. પ્રભુમાં સર્વ ગુણો સમાયેલા છે. છતાં તેઓ તેનાથી પર છે. આપણે જાણીએ છીએ કે સફેદ રંગ એ (જાનીવાલીપીનારા VIBGYOR ના ટૂંકા રૂપે ઓળખાતા)સાત રંગોના સમન્વયથી બનેલો છે. તેમ છતાં તેમાં સાતમાંથી એક પણ રંગ અલગ દેખાતો નથી. તેવી જ રીતે સર્વ ગુણોના રચયિતા, સર્વ ગુણોના ધારક નિર્ગુણ પરબ્રહ્મ પરમાત્મામાં પણ કોઈ ગુણ નથી દેખાતો.

  

           આપણે જાણીએ છીએ કે અગ્નિમાંથી છુટા પડેલા તણખાની જેમ જીવ પણ પ્રભુના સ્વરૂપમાંથી છૂટો પડેલો (અંશ) છે. જીવના પણ અનેક સ્વરૂપ ભેદ છે જેનું નિરૂપણ પુષ્ટિમાર્ગના પ્રવર્તક આચાર્યશ્રી વલ્લભાચાર્યજીએ શ્રી પુષ્ટિ પ્રવાહ મર્યાદા ભેદ ગ્રંથમાં કર્યું છે. તેમાં પણ પુષ્ટિ જીવોને શુદ્ધ પુષ્ટિ અને પ્રવાહ ઈત્યાદીથી મિશ્ર પુષ્ટિ જીવોની વાત છે. આથી પુષ્ટિમાર્ગમાં અત્યંત જાણીતા ૮૪-૨૫૨ વૈષ્ણવોમાં પણ શુદ્ધ પુષ્ટિ અને સત્વ/રજસ/તમસ ગુણો અગર તેના મિશ્ર ગુણોવાળા વૈષ્ણવો પણ હશે જ. અનેક સદગુણો ધરાવતા આ વૈષ્ણવોમાં પણ નિર્ગુણ અને સગુણ એવા ભેદ જોવા મળ્યા હશે. આમ પણ આ સૃષ્ટિની રચના પ્રભુની લીલા અર્થે થઈ હતી. આપણે જાણીએ છીએ કે પ્રભુને વૈવિધ્ય અત્યંત વહાલું છે એટલે આ ૮૪-૨૫૨ વૈષ્ણવોમાં ખુબ વૈવિધ્ય હશે જ. આપણને ખબર છે કે કેલીડોસ્કોપમાં કેટ કેટલા રંગ અને આકારનું વૈવિધ્ય જોવા મળે છે. આ દૈવી સૃષ્ટિમાં તેનાથી પણ વિશેષ વિવિધતા હશે જ કારણ કે આપણાનટવર નાગરનેનિત્ય નૂતન સામગ્રી પ્રિય છે.

  

           નિર્ગુણ જેવો જ લાગતો એક શબ્દ ‘નગુણો’ છે પણ તે કોઈએ કરેલા ઉપકાર કે  ભલાઈ માટે આભારી થવાની મનોવૃત્તિ(કૃતજ્ઞતા)નો અભાવ દર્શાવે છે તે તદ્દન અલગ જ છે અને નિર્ગુણ શબ્દ સાથે તેને કોઈ સંબંધ નથી.

  

 

© Mahesh Shah 2013

 

 

 

mahesh shah.1

મહેશ શાહ
જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો,
વડોદરા

મો. +૯૧- ૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/ ૦૨૬૫- ૨૩૩૦૦૮૩

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., "પુષ્ટિ પ્રસાદ" ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, મહેશ શાહ | 1 Comment

૫૧ શક્તિપીઠ ….

૫૧ શક્તિપીઠ ….

 

 

51 shakti pith

 

 

પૌરાણિક કથા અનુસાર પ્રજાપતિ દક્ષનાં યજ્ઞમાં ભગવાન શિવનું અપમાન સહન ન થતાં માતા સતીએ યજ્ઞની અગ્નિમાં દેહત્યાગ કર્યો ત્યારે ભગવાન શિવ સતીના મૃત શરીરને લઈ પૃથ્વી પરિભ્રમણ કરવા લાગ્યાં.ત્યારે ભગવાન વિષ્ણુએ ભગવાન શિવનું આ તાંડવ સ્વરૂપ જોઈ પોતાના સુદર્શનચક્ર વડે સતીનાં દેહનાં ટુકડા કરી નાખ્યાં. સતીના દેહના ટુકડાઓ પૃથ્વી પર જ્યાં પડ્યા ત્યાં શક્તિ પીઠોની રચના થઈ.

 

 

૧. અંબાજી

અંબાજી શક્તિપીઠ ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલું છે. અહીં પણ માતાજીના હૃદયના અવશેષ પડયા હતા તેવું પૌરાણિક વિધાન છે. માતાજીની અહીં કોઇ મૂર્તિ પ્રસ્થાપિત નથી, પરંતુ મા અહીં શ્રીયંત્રના સ્વરૂપે બિરાજે છે. તેથી માનું આ સ્વરૂપ ભૌતિક સુખ સંપદા આપનારું છે.

 

 ૨. શંર્કરા

મહારાષ્ટ્રના કોલ્હાપુરમાં શંર્કરા શક્તિપીઠ આવેલી છે. આ શક્તિપીઠનું પણ આધ્યાત્મિક જગતમાં અનેરું મહત્ત્વ છે. અહીં માતાજીનાં નેત્રો પડયાં હતાં. શિવ શક્તિ અહીં મહિષાસુરર્મિદનીના રૂપમાં સ્થાપિત છે. મહાલક્ષ્મીનું સુપ્રસિદ્ધ મંદિર પણ અહીં જ આવેલું છે.

 

૩.સુગંધા

સુગંધા શક્તિપીઠ દક્ષિણી બાંગ્લાદેશમાં સ્થાપિત છે. અહીં શિવ શક્તિ ત્ર્યંબક સુનંદાના રૂપમાં બિરાજે છે. અહીં દેવીની નાસિકા પડી હતી. શિવ ચતુર્થીના દિવસે અહીં ભક્તોની બહુ મોટી ભીડ જામે છે.

 

 ૪. અમરનાથ

અમરનાથ કાશ્મીરમાં આવેલું પ્રમુખ તીર્થસ્થાન છે. અહીં માતાજી ત્રિસંધ્યેશ્વર અને મહામાયાના રૂપમાં સ્થાપિત છે. અહીં માતાજીનો કંઠ પડયો હતો. અહીં બરફના શિવલિંગનાં દર્શન કરવા દર વર્ષે હજારો શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે.

 

 ૫. જ્વાલામુખી

જ્વાલામુખી શક્તિપીઠ કાંગડા હિમાચલ પ્રદેશમાં સ્થિત છે. અહીં માતાજીની જિહ્વા પડી હતી. શિવ શક્તિ અહીં ઉન્મત્ત સિદ્ધિદા ભૈરવ સ્વરૂપે બિરાજે છે. જ્વાલામુખીનું આ મંદિર અદ્ભુત શક્તિનું સ્થળ મનાય છે.

 

 ૬. જાલંધર

જાલંધર શક્તિપીઠ જાલંધરમાં આવેલું છે. માતાજી ભીષણ અને જયપુરમાલિનીના રૂપે બિરાજે છે.અહીં માતાજીનાં સ્તન પડયાં હતાં તેથી માતૃત્વના પ્રેમથી છેલકાતા માના આ સ્વરૂપની પૂજા કરવાનું આગવું માહાત્મ્ય છે. અહીં આવનાર દરેક ભક્ત માની અભય ગોદમાં આવીને નિર્ભય બની જાય છે.

 

૭. વૈદ્યનાથ

અહીં દેવીનું હૃદય પડયું હતું શક્તિસ્વરૂપા મા અહીં વૈદ્યનાથ અને જયદુર્ગાના રૂપમાં અવસ્થિત છે. વૈદ્યનાથ ભારતનાં બાર જ્યોતિર્લિગ માંનું એક છે. અહીં શિવ અને શક્તિ બંનેની ઉપસ્થિતિ હોવાથી ભક્તો શિવ અને શક્તિનાં દર્શન કરીને ધન્યતા અનુભવે છે.

 

૮. ગંડક ચંડી

ગંડકી મુક્તિનાથ શક્તિપીઠ નેપાલમાં સ્થિત છે અહીં માતાજીનો લમણાનો ભાગ પડયો હતો. શિવ શક્તિ અહીં ચક્રપાલી સ્વરૂપે બિરાજે છે. ભક્તોનું માનવું છે કે આ સ્થળ પર દેવીકૃપા અવશ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

 

૯. માનસ

માનસ શક્તિપીઠ તિબ્બતમાં કૈલાસ પર્વત પર આવેલું છે. માનસ શક્તિપીઠ વિશ્વવિખ્યાત અને શક્તિશાળી પીઠમાંનું એક છે. જ્યાં શિવ શક્તિ અમર અને દક્ષાયનીના રૂપે બિરાજે છે. અહીં માતાજીનો ડાબો હાથ પડયો હતો. માનસરોવર પણ અહીં જ આવેલું છે આ રીતે અહીં પરમાત્મા અને પ્રકૃતિનો અદ્વિતીય સમન્વય જોવા મળે છે.

 

૧૦. ઉત્કલ વિરાજ

ઉત્કલ ઊર્જા ઓરિસ્સામાં આવેલું શક્તિપીઠ છે. અહીં માતાજીનો નાભિપ્રદેશ પડયો હતો. તે શિવ શક્તિ વિમલા અને જગન્નાથના રૂપે અહીં પૂજાય છે. આ પીઠ જગન્નનાથ મંદિરની પાસે પુરીમાં આવેલું છે.

 

૧૧.બહુલા

બહુલા શક્તિપીઠ વીરભૂમિ દક્ષિણ બંગાળમાં છે. જ્યાં દેવીનો ડાબો હાથ પડયો હતો. અહીં શિવ શક્તિ ભીરુક અને બહુલા દેવીના રૂપે સ્થાપિત છે.અહીંના સ્થળ વિશે ભક્તોમાં એવી માન્યતા છે કે માનો હાથ અહીં પડયો હોવાથી તેની કૃપાનો હાથ ભક્તો પર હંમેશાં રહે છે.

 

૧૨. ઉજ્જૈની

ઉજ્જૈની શક્તિપીઠ મધ્યપ્રદેશના ઉજ્જૈનમાં આવેલું છે. માતાજીની કોણી અહીં પડી હતી. માતાજી અહીં કપિલાંબર અને મંગલ ચંડિકાના રૂપે બિરાજે છે. મહાકાળેશ્વરની સાથે મહાદેવીના સમન્વયનું આ સ્થળ ભક્તો પર અનુકંપા વરસાવતું રહે છે.

 

૧૩.ત્રિપુરા

ત્રિપુરા શક્તિપીઠ ઉદયપુરમાં આવેલું છે. અહીં દેવીનું જમણું ચરણ પડયું હતું.અહીં માતાજી ત્રિપુરેશ અને ત્રિપુરસંદરીના સ્વરૂપે બિરાજે છે.

 

૧૪. ચહલ

ચહલ શક્તિપીઠ બાંગ્લાદેશમાં સ્થાપિત છે. અહીં દેવીનો જમણો હાથ પડયો હતો. શિવ શક્તિ અહીં ચંદ્રશેખર અને ભવાનીના નામે પ્રસિદ્ધ છે. મહાદેવે સ્વયમ્ કહ્યું હતું કે કળિયુગમાં તે ચંદ્રશેખર પર્વત પર નિરંતર આવશે.

 

૧૫. ત્રિસ્ત્રોતા

ત્રિસ્ત્રોતા શક્તિપીઠ જલપાઈગુરી પશ્ચિમ બંગાળમાં સ્થિત છે. અહીં દેવીનો ડાબો પગ પડયો હતો. શિવ શક્તિ અહીં ભૈરવેશ્વર અને ભ્રામરીના રૂપમાં બિરાજે છે.

 

૧૬. કામાખ્યા

કામાખ્યા કામગિરિ અહીં દેવીનો યોનિમાર્ગ પડયો હતો. અહીં શિવશક્તિ ઉમાનંદ અને કામાખ્યાના નામે સ્થાપિત છે. કહેવાય છે કે જે એક વાર આ મંદિરમાં આવે છે તેને અમરત્વનું વરદાન મળી જાય છે. કામાખ્યામાં જવું માનવતાના મૂળ સ્ત્રોતમાં જવા સમાન છે. આ મંદિર પશુબલિ માટે પણ પ્રચલિત છે.

 

૧૭. પ્રયાગ

પ્રયાગમાં ગંગા જમુના સરસ્વતીનો સંગમ થાય છે.શિવ શક્તિ અહીં માતાજીના ભવ અને લલિતાના સ્વરૂપે પ્રતિષ્ઠિત છે. પૌરાણિક વિધાન મુજબ અહીં માતાજીની આંગળીઓ પડી હતી. માતાની આશિષની પ્રતીતિ કરાવતું આ શક્તિસ્થળ માઈ ભક્તોમાં આસ્થાનું ધામ છે.

 

૧૮. જયંતી

જયંતી શક્તિપીઠ અસમમાં આવેલું છે. આ શક્તિસ્થળની ભૂમિ પર માતાજીની ડાબી સાથળ પડી હતી. શિવ શક્તિ અહીં ક્રમદિશ્વર અને જયંતીના નામે સ્થાપિત છે.

 

૧૯. યુગાદયા

યુગાદયા શક્તિપીઠ પશ્ચિમ બંગાળના ખીરગ્રામ શહેરમાં આવેલું છે. અહીં દેવીનો જમણો અંગૂઠો પડયો હતો. અહીં શિવ ક્ષીરખંડક અને ભૃતધાત્રીનાની પ્રતિમા શિવ શક્તિના રૂપે પ્રતિષ્ઠિત છે.

 

૨૦. કાલીપીઠ

કાલીપીઠ કાલીઘાટ કોલકાતામાં આવેલી છે. આ સિદ્ધ શક્તિપીઠ પશ્ચિમ બંગાળનું મુખ્ય તીર્થસ્થળ છે. જ્યાં શિવ શક્તિ નકુલીશ અને કાલિકાના નામે સ્થાપિત છે. અહીં દેવીના જમણો પગ પડયો હતો. માનાં ચરણ અહીં પડયાં હોવાથી આ પાવનધામે આવનારના જીવનમાં અનિષ્ટોનો નાશ થાય છે અને ઇષ્ટની પ્રાપ્તિ થાય છે.

 

૨૧. કિરીટ

કિરીટ એટલે મુગટ. કિરીટ શક્તિપીઠ બાંગ્લાદેશમાં પ્રસ્થાપિત છે. પૌરાણિક કથા મુજબ અહીં માતાના મુગટ સાથે મસ્તક ઘરાના આ ભાગમાં પડયું હતું તેથી આ શક્તિપીઠ કિરીટ પીઠના નામે ઓળખાય છે. મમતાળુ મા અહીં સંવત અને વિમલાના વાસ કરે છે.

 

૨૨. વારાણસી

વારાણસી શક્તિપીઠ ઉતરપ્રદેશમાં પ્રસ્થાપિત છે. માતાજીના અહીં કર્ણ અને કુંડળ પડયાં હતાં. આ સ્થળ કારભૈરવ અને વિશ્વલક્ષ્મી મણીકરણીના નામથી પ્રસિદ્ધ છે. પુરાણ પ્રમાણે આ સ્થળ પ્રલય પછી અસ્તિત્વમાં આવ્યું હતું.

 

૨૩. કન્યાશ્રમ

કન્યાકુમારીમાં કન્યાશ્રમ શક્તિપીઠ આવેલું છે. અહીં શક્તિપીઠના નિર્માણ પાછેળનું કરાણ એ છે કે પૃથ્વીના આ ભાગ પર માતાજીનું પૃષ્ઠ પડયું હતું. અહીં શિવ શક્તિ નિમિષ અને સર્વાિણના રૂપમાં અવસ્થિત છે.

 

૨૪ કુરુક્ષેત્ર

કુરુક્ષેત્ર શક્તિપીઠ હરિયાણામાં સ્થિત છે. જ્યાં દેવીની ઘૂંટી પડી હતી. શિવશક્તિ અહીં સાવિત્રીના રૂપે બિરાજે છે.

પ્રખર સૂર્ય સ્વરૂપ સાવિત્રીનું સ્વરૂપ માઈ ભક્તોમાં ઓજસનો સંચાર કરે છે.

 

૨૫. મણિબંધ

મણીબંધ શક્તિપીઠને મણીવેદિકા પણ કહે છે. આ શક્તિધામ પુષ્કર રાજસ્થાનમાં સ્થિત છે. અહીં દેવીનું મણીબંધ પડયું હતું. શિવ શક્તિ અહીં સર્વાનંદ અને ગાયત્રીના રૂપે બિરાજે છે.

 

૨૬.શ્રીશૈલ

શ્રીશૈલ મલ્લિકાઅર્જુન પર્વત પાસે શૈલમાં છે. અહીં દેવીની ગરદન પડી હતી. શિવ શક્તિ અહીં સબરાનંદ અને મહાલક્ષ્મીના નામે પ્રસિદ્ધ છે. આંધ્રપ્રદેશનું આ બહુ પ્રસિદ્ધ તીર્થ સ્થળ છે અને બાર જ્યોતિર્લિગમાંનું એક છે.

 

૨૭.કાંચીપુરમ્

કાંચીપુરમ્ તમિલનાડુમાં છે. આ પ્રાચીન શક્તિપીઠમાં દેવીના અસ્થિ પડયા હતા. અહીં દેવી કામાક્ષીના રૂપે વિદ્યમાન છે. અહીંનો કાંચી કામકોટી મઠ પણ પ્રસિદ્ધ છે જેનું પણ આધ્યાત્મિક જગતમાં પ્રમુખ સ્થાન છે.

 

૨૮. કાલમાધવ

કાલમાધવ શક્તિપીઠ મધ્યપ્રદેશમાં અમરકંટક નદી પાસે ચિત્રકૂટધામમાં સ્થિત છે. અહીં દેવીના નિતંબ પડયા હતા. માતાજી અહીં અસિતાંગ અને કલીંના રૂપે બિરાજે છે.

 

૨૯. સોણદેશ

સોણદેશ શક્તિપીઠ બિહારમાં સોણ નદીના પાસે આવેલું છે. અહીં તેના કમરનો ભાગ પડયો હતો.તે ભદ્રસેન અને નર્મદાના રૂપમાં સ્થાપિત છે.

 

૩૦. રામગીરી

રામગીરી શક્તિપીઠ મધ્યપ્રદેશમાં ચિત્રકૂટધામમાં આવેલું છે. અહીં માતાનું એક સ્તન પડયું હતું તેથી અહીં પણ શક્તિ તીર્થ રચાયું છે. અહીં માતાજી ચંડ ભૈરવ અને શિવાનીના નામે પ્રસ્થાપિત છે.

 

૩૧. હિગુલા

આ શક્તિપીઠ દક્ષિણ પાકિસ્તાનમાં કરાચી નજીક એક ગુફામાં આવેલું છે. અહીં દેવી કોટ્ટીસ અને ભીમલોચન સ્વરૂપે બિરાજે છે. પૌરાણિક કથા પ્રમાણે દેવીનો બ્રહ્મરંધ અહીં પડયો હતો. અંધકારમય ગુફા માતાજીના પૂજાસ્થળથી પ્રકાશિત થાય છે.

૩૨.વૃંદાવન

વુંદાવનમાં કેશ પડયા હતા દેવી અહીં માતાજી ભૂતેશ અને ઉમાના રૂપે બિરાજે છે. વૃંદાવન એ ૃકૃષ્ણની અને મા જગદંબાની પણ ભૂમિ હોવાથી ભારતની તીર્થભૂમિમાં તેનું વિશેષ અને મહત્ત્વનું સ્થાન છે.

 

૩૩. શુચિ

શુચિ શક્તિપીઠ કન્યાકુમારી તમિલનાડુમાં સ્થિત શક્તિસ્થળ છે.જ્યાં દેવીના ઉપરના દાંત પડયા હતા. શિવ શક્તિ અહીં સંહાર અને નારાયણના રૂપમાં અવસ્થિત છે.

 

૩૪. પંચસાગર

પંચસાગરમાં દેવીના નીચેના દાંત પડયા હતા. શિવશક્તિ અહીં મહારુદ્ર અને બરહી નામે પ્રસિદ્ધ છે. તેનું સ્થાન અજ્ઞાત છે.

 

૩૫. કરતોયાતટ

કરતોયાતટ શક્તિપીઠ બાંગ્લાદેશમાં આવેલું છે. અહીં માતાજીનું તલ્પ (બાવડું) પડયુ હતું અહીં મા વામન ભૈરવ અને અપર્ણાના રૂપમાં પ્રચલિત છે. કરતોયાતટમાં નોટોરના રાજા અને તેના પૌત્ર મહારાજા ધ્યાન લગાવતા હતા તેથી આ સ્થળનું ઐતિહાસિક મહત્ત્વ પણ છે.આ મંદિર કરોટા નદી પાસે સ્થિત છે જેને ભવાનીપુર પણ કહે છે.

 

૩૬. શ્રી પર્વત

શ્રી પર્વતમાં લદાખમાં માતાજીનો ડાબો પગ અને તેનાં તળિયાં પડયાં હતાં. અહીં માતાજી સુંદરાનંદ, ભૈરવ અને શ્રીસુંદરી નામે બિરાજે છે.

 

૩૭. વિભાષ

વિભાષ શક્તિપીઠ પશ્ચિમ બંગાળના મેદનીપુરમાં આવેલું છે. અહીં દેવીની ડાબી ઘૂંટી પડી હતી. શિવ શક્તિ અહીં સર્વાનંદ અને કપાલી સ્વરૂપે વિદ્યમાન છે.

 

૩૮.પ્રભાસ

પ્રભાસમાં દેવીનો ઉદરનો ભાગ પડયો હતો. આ સ્થળ ગુજરાતમાં વેરાવળથી ચાર કિલોમીટર દૂર આવેલું છે. અહીં શિવ શક્તિ વક્રતુંડ ને ચંદ્રભાગાના નામે પ્રસ્થાપિત છે.

 

૩૯.જનસ્થલ

જનસ્થલ શક્તિપીઠ મહારાષ્ટ્રના નાસિક શહેરમાં આવેલું છે. માતાજીની અહીં હડપચી પડી હતી. શિવ શક્તિ અહીં વૃકતાક્ષ અને ભ્રામરીના નામે બિરાજે છે,

 

૪૦. વિરાટ

વિરાટ શક્તિપીઠ રાજસ્થાનમાં આવેલું છે. માતાજીના ચરણની આંગળીઓ અહીં પડી હતી. મા અહીં અમૃત અને અંબિકાના નામે બિરાજે છે.

 

૪૧. ગોદાવરી

આંધ્ર્પ્રદેશમાં કોટીલિંગેશ્વર ગોદાવરી નદીના કિનારે આવેલું છે . માતાજીનું ડાબું લમણું પડયું હતું. અહીં માતાજી દંડપાણિ અને વિશ્વેશ્વરી સ્વરૂપે બિરાજે છે.

 

૪૨. રત્નાવલી

રત્નાવલી શક્તિપીઠ ચેન્નઇમાં આવેલું છે. અહીં માતાજીનો ડાબો ખભો પડયો હતો . રત્નાવલી રત્નાકર નદી પાસે આવેલું છે. શિવ શક્તિ અહીં કુમારી ક્ન્યાના સ્વરૂપે બિરાજે છે.

 

૪૩. મિથિલા

મિથિલા શક્તિપીઠ બિહારમાં કનકપુરમાં આવેલું છે. અહીં માતાજીનો જમણો ખભો પડયો હતો. મા અહીં મહોદર અને ઉમા રૂપે સ્થાપિત છે.

૪૪. નલહાટી

નલહાટી શક્તિપીઠ કોલકાતામાં સ્થિત છે. જ્યાં દેવીની નલા પડી હતી તેથી આ સ્થળ નલહાટી નામે પ્રચલિત છે. અહીં માતાજીની યોગેશ અને કાલિકાની મૂર્તિ પ્રસ્થાપિત છે.

 

૪૫. મગધ

મગધ શક્તિપીઠ બિહારના મગધમાં આવેલું છે. જે આજે પટનાના નામે જાણીતું છે. આ સ્થળ પર માતાજીની ડાબી સાથળ પડી હતી. માતાજી અહીં વ્યોમકેશ અને સર્વનંદના સ્વરૂપે બિરાજે છે.

 

૪૬. વક્રેશ્વર

વક્રેશ્વરમાં દેવીના મસ્તિષ્કનો ભાગ પડયો હતો. દેવી અહીં વક્રનાથ નામે બિરાજે છે. અહીં સાત ગરમ પાણીના ઝરા અને પાપહર નદી છે. મહામુનિ અષ્ટવક્રને આ સ્થળ પર જ જ્ઞાન મળ્યું હતું તેથી પણ આ સ્થાનનું વિશેષ મહત્ત્વ છે.

 

૪૭ યશોર

યશોર શક્તિપીઠ બાંગ્લાદેશમાં આવેલું છે. અહીં સતીના હાથપગના અંશ પડયા હતા. માતાજી અહીં ચંડ અને યશોશ્વેશ્વરી નામે બિરાજે છે.

 

૪૮, અષ્ટ હાસ્ય

અષ્ટ હાસ્ય શક્તિપીઠ પશ્ચિમ બંગાળમાં આવેલું છે. અહીં માતાજીનો હોઠ પડયો હતો. શિવ શક્તિ અહીં વિશ્વેશ અને ફુલારાના નામે પ્રસ્થાપિત છે.પશ્ચિમ બંગાળનું આ મુખ્ય તીર્થસ્થાન છે.

 

૪૯.નંદીપુર

નંદીપુર શક્તિપીઠ પશ્ચિમ બંગાળમાં આવેલું છે. માતાજીનો અહીં કંઠહાર પડયો હતો. શિવ શક્તિ અહીં નંદીકેશ્વર અને નંદીના નામે બિરાજે છે.

 

૫૦.લંકાઃ

શ્રીલંકામાં દેવીનું નૂપુર પડયું હતં તે રાક્ષેશ્વર અને ઇદ્રાક્ષી નામે બિરાજે છે.રાવણે અહીં શિવ શક્તિની પૂજા કરી હતી. એક મત અનુસાર આ મંદિર ટિક્રોમાલીમાં છે, પરંતુ પુર્તગાલીના ગોળીબારમાં તે ધ્વંસ થઇ ગયું છે. આ શક્તિપીઠ પ્રખ્યાત ત્રિકોણેશ્વર મંદિરની નજીક  આવેલું છે.

 

૫૧. પશુપતિનાથ

નેપાળમાં પશુપતિનાથના મંદિર નજીક ગુજેશ્વરી માતાજીનું મંદિર આવેલું છે. અહીં માતાજીનો એક ઘૂંટણ પડયો હતો. માતાજી કપાલી અને મહાશ્રી સ્વરૂપે વિદ્યમાન છે.આ રીતે ભારત સિવાય પાકિસ્તાન અને નેપાલમાં પ્રસ્થાપિત શક્તિપીઠ શક્તિ સ્ત્રોતનાં મુખ્ય કેન્દ્રસમાં છે. અહીં માતાજીનાં અંગ પડયાં હોવાથી શક્તિપીઠનાં તીર્થ સ્થળોમાં પણ માના સાક્ષાત્કારની દિવ્ય અનુભૂતિ થાય છે.
 

  

 

Vinod Machhi photoસંકલનઃ
શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)
મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,
ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)
E-mail: vinodmachhi@gmail.com

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વિનોદભાઈ માછી (નિરંકારી) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

  

You can  contact /follow us on :

 
twittertwitter a/c : @dadimanipotli

 
face bookfacebook at : dadimanipotli

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વિનોદ માછી (નિરંકારી), વીણેલા મોતી | 2 Comments

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ … (ભાગ-૩) …

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …

મહેશ શાહ, (વડોદરા) …

  

  

ભાગ – ૩ 

 

 

SHODASH GRANTH.1

 

 

 

પરમકૃપાળુ શ્રી વલ્લભની  કૃપાથી  શ્રીમહેશભાઈ શાહ ની કલમ દ્વારા …  પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ …  શ્રેણીનો પ્રારંભ  કરવા અહીં અમોએ નમ્ર પ્રયાસ કરેલ છે.  આ અગાઉ આપણે તેમના દ્વારા ભાગ-૨ અહીં માણવા કોશિશ કરેલ, આજે તેમાં આપણે ફરી આગળ વધીશું…..

  

આપ સર્વે ની અનુકુળતા અને સરળતા માટે ભાગ-૨ ની લીંક અહીં નીચે દર્શાવેલ છે,  જેણે તે અગાઉ  ન માણ્યો હોય તેઓ નીચે દર્શાવેલ  લીંક પર ક્લિક કરવાથી ભાગ-૨ અહીં જ માણી શકશો.

  

 બ્લોગ લીંક :    

પુષ્ટિના ષોડશગ્રંથ:સરળ સુગમ સંક્ષેપ … (ભાગ-૨)

 

શ્રીમદ વલ્લભાચાર્યજી વિરચિત ષોડશ ગ્રંથોના પ્રાથમિક પરિચય પામવાના પ્રયાસમાં આજના ચરણમાં આપણે બીજા બે ગ્રંથોની વાત કરીશું.

 

૪.  શ્રી પુષ્ટિ પ્રવાહ મર્યાદા ભેદ:

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય:

 

  • આ જગતમાં જાત જાતના લોકો વસે છે. મેઘ ધનુષમાં સાત જ રંગ હોય છે પણ પ્રભુએ બનાવેલા જીવો તો કેલીડોસ્કોપના રંગ-રૂપની વિવિધતા પણ ઝાંખી પાડે તેવા અવનવા પ્રકાર, રંગ અને રૂપના હોય છે.  તેથી જ તો આ સંસારને (પૃથ્વીને) બહુરત્ના વસુંધરા કહે છે.

 

  • આ ગ્રંથમાં આચાર્યશ્રીએજીવોના પ્રવાહી, મર્યાદા, ચર્ષણી અને પુષ્ટિ એમ આધ્યાત્મિક દ્રષ્ટીએ મુખ્ય ચાર પ્રકાર બતાવ્યા છે.

 

  • પ્રવાહીએટલે સર્વ સાધારણ, પ્રવાહમાં વહેતા, દૈવી નહીં તેવા જીવ.  તેના બે પ્રકાર:અજ્ઞઅને દૂર્જ્ઞ. અજ્ઞ એટલે અજ્ઞાની.   દૂર્જ્ઞ એટલે  વિકૃત/વિપરીત (વેદથી વિરૂદ્ધ) જ્ઞાન વાળા. આ પૈકીના અમુક જીવો આસુરી પણ હોય છે.

 

  • મર્યાદા માર્ગીજીવો જપ, તપ, પૂજા-પાઠ, ક્રિયાકાંડમાં વિશેષ વિશ્વાસ ધરાવે છે.  તેમના પણ બે પ્રકાર છે.  એક સકામ જેઓ લૌકિક કે આધ્યાત્મિકપ્રાપ્તિના  હેતુથી (કામનાથી), ફળની આશા સાથે કર્મો કરે છે અને બીજા નિષ્કામ.  આ ભક્તો ગીતામાં પ્રબોધાયેલા નિષ્કામ કર્મ યોગને અનુસરે છે. તેઓ કોઈ પણ કામના વગર, કંઈ પણ મેળવવાની અપેક્ષા વગર જ પ્રભુને ભજતા રહે છે.

 

  • ચર્ષણીજીવો અસ્થિર મનોવૃત્તિ વાળા હોય છે.  જુદા જુદા ધર્મો-કર્મોમાં અડુકીયા દડુકીયાની જેમ કુદતા રહે. શ્રદ્ધામાં દ્રઢતા ન હોય. ભક્ત કવિ અખાએ ગાયું છે તેમ આવા જીવો ‘પથ્થર એટલા પૂજે દેવ’.   આવા જીવો સંસારમાં કોરા જ રહી જાય છે.  અંગ્રેજીમાં કહે છે તેમ “Rolling stone gathers no moss”.

 

  • પુષ્ટિ જીવો. તેઓના મુખ્ય બે પ્રકાર બતાવ્યા છે.  એક શુદ્ધ અને બીજા મિશ્ર પુષ્ટિ જીવો.  આ મિશ્ર પુષ્ટિ જીવોના પણ નિર્ગુણ અને સગુણ એમ બે પ્રકાર છે.  સગુણ પુષ્ટિ જીવોના ૩ પ્રકાર સત્વ,રજસ અને તમસ ગુણોથીબને છે.  વળી આ ત્રણ ગુણોના મિશ્રણથી બનતા ૯ જુદા જુદા પ્રકાર પણ આચાર્યશ્રીએ સમજાવ્યા છે.  [જરા અટકીને ગણો કે પુષ્ટિ જીવોના કુલ કેટલા પ્રકાર થયા? ૧૨? ૧૩? કે વધુ?]

 

  • આચાર્યશ્રી કહે છે કે જેમ અગ્નિમાંથી તણખો વિખુટો પડે છે તેવી રીતે જ જીવ પણ શ્રી ઠાકોરજીના સ્વરૂપમાંથી વિખુટો (જુદો)પડેલો છે.  પ્રભુના અંશરૂપ જીવમાં પણ અંશી એટલે કે પ્રભુના ગુણો જેવા ઘણા (બધા નહીં) ગુણો રહેલા છે.  (શુદ્ધાદ્વૈત સિધ્ધાંત).

 

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા:

 

આ સંસારમાંશ્રી ઠાકોરજીએ રચેલા જીવોના ગુણ વૈવિધ્યનો ખ્યાલ આવે છે.  તેમની વિવિધતાજાણી પોતાના  આધ્યાત્મિક ઉત્થાન માટે કોના સત્સંગનો લાભ લેવો અને કોનાથી દુર રહેવું તે સમજાય છે.

 

  • આપણી પોતાની આધ્યાત્મિક પ્રકૃતિ  (હું કેવો છું તે) સમજી જરૂરી પ્રગતિ કરી પ્રભુની વધુ નિકટ પહોંચવા અને ઉચ્ચત્તર સ્થિતિ મેળવવા કોશિશ કરી શકીએ.  લીલામાં સ્થાન મેળવવા માટે પ્રયત્નશીલ થઇ શકાય.

 

  •  જુદા જુદા હેતુથીજુદી જુદી જાતના જીવોની રચના પ્રભુએ પોતાની ઈચ્છાથી અને પોતાની લીલાનીઅનુકુળતા માટે કરી છે.  તેથી તેમાંથી કોઈનો તિરસ્કાર કે અનાદર કરીએ તો તે પ્રભુની રચનાનો  તિરસ્કારછે, પ્રભુનો અપરાધ છે.  આ સમજ આવે તોપ્રભુના રચેલા સર્વ જીવો પ્રત્યે પ્રેમ જાગે અથવા કમસે કમ તેમના પ્રત્યે ઘૃણા ન થાય.  હ્રદય નકારાત્મક લાગણીઓથી મુક્ત રહે.   નિર્મળ બને.

 

  • પ્રભુના બનાવેલા બધા જ જીવો પ્રત્યે પ્રેમ થાય, તેમના પ્રત્યે દુર્ભાવ ન રહે તેથી આપણું જીવન પ્રેમાળ, મંગલમય, અલૌકિક અને દિવ્ય બને.  લીલામાં સ્થાન મેળવવાની પાત્રતા વધે.

 

૫. સિધ્ધાંત રહસ્યમ્:

 

સંક્ષિપ્ત પરિચય:

 

  • અહિંપુષ્ટિ માર્ગના પ્રાગટ્યની વધાઈ છે.

 

  • આમાર્ગનું પ્રાગટ્ય પ્રભુએ સાક્ષાત પ્રગટ થઈને કરેલી(ભગવદ્) આજ્ઞાથી થયું છે.  પ્રભુની આ આજ્ઞા આચાર્યશ્રીએ “અક્ષરશ:” (verbatim)  કોઈ પણ ફેરફાર વગરઅહીં દોહરાવી (ફરીથી કહી) છે.

 

  • બ્રહ્મસંબંધ દીક્ષાથીજીવ અને તેની સાથે સંબંધિતદરેક પદાર્થનો પ્રભુ સાથે સંબંધ જોડાય છે અર્થાત તે સર્વ બ્રહ્મરૂપ થઇ જાય છે.  જેમ ગટરનું પાણી ગંગામાં ભળીને ગંગાજળ જેટલું અને જેવું જ પવિત્ર થઇ જાય છે તેમ જ દિવ્યના સંબંધથી, દિવ્ય સાથેના જોડાણથી જીવ અને તેની સાથે સંબંધિતદરેક પદાર્થ પણ દિવ્યત્વને પામે છે અને તે દોષમુક્ત, દિવ્ય, પવિત્ર અને અલૌકિક બની જાય છે.

 

  • જીવ સ્વભાવત: દોષયુક્ત છે.  આ સહજ દોષ ઉપરાંત દેશ, કાલ, સંયોગ અને સ્પર્શને કારણે ચાર જાતના દોષ ઉત્પન્ન થાય છે.  જીવના આ પાંચ જાતના દોષો બ્રહ્મસંબંધ દીક્ષાથી દુર થઇ જાય છે.  તે દોષો એટલા બળુકા છે કે અન્ય કોઈ રીતેકે અન્ય કોઈ સાધનથીદુર કરી શકાતા નથી.

 

  • બ્રહ્મ સંબંધથી આ પાંચ પ્રકારના દોષ દુર થઇ જાય છે અને સર્વસ્વ સમર્પણ કરવાથી અહંતા-મમતાનો પણ નાશ થઇ જાય છે તેથી નિર્મળ થયેલો જીવ પ્રભુની સેવા કરવાને તથા પ્રભુની કૃપા પ્રાપ્ત કરવાને લાયક બને છે.

 

  • દરેક વસ્તુ અને લૌકિક વૈદિક કાર્યો પણ શરૂઆતમાં જ સમર્પણ કરી પ્રભુની આજ્ઞા લઈને જ કરવાંસમર્પણથી વસ્તુ/કાર્ય પણ બ્રહ્મ સાથે સંબંધિત થાય છે.  બધા કાર્ય દાસભાવથી કરવા.  અર્ધભુકત પ્રભુને અર્પણન કરવું.

 

  • પુષ્ટિ માર્ગમાં સમર્પિત વસ્તુ પ્રસાદી રૂપેલેવાય છે.  અસમર્પિત વસ્તુ લેવાય જ નહીં.

 

ગ્રંથ સાર/તેની ઉપયોગીતા

  

  • બ્રહ્મસંબંધથી દોષ દુર થઈ ગયા તેથી આપણે પવિત્ર થઇ ગયાની સુંદર ભાવના જાગે. પ્રભુને લાયક થયાનો આત્મવિશ્વાસ આવે.  નિર્મળ થયા હોવાનો વિશ્વાસ જાગે.   હીન ભાવના ન રહે .

 

  • પ્રભુને સમર્પિતકરેલી (આપી દીધેલી) વસ્તુ કેમ લેવાય તે શંકાદુર થાય છે.  પ્રભુની વસ્તુનો પ્રભુની સેવા અર્થે (ટ્રસ્ટી ભાવે ?), પ્રભુના દાસ તરીકે વિનિયોગ કરવાનો છે.

 

 

વૈષ્ણવોને પ્રાર્થના છે કે આ પ્રયત્નમાં રહેલી ત્રુટીઓ પ્રત્યે પત્ર દ્વારા કે ઈ મેલથી  મારું ધ્યાન દોરવા કૃપા કરે. મને feedback2m@gmail.com ઉપર ઇ મેલ કરી શકાય છે.

 

© Mahesh Shah 2013

 

 

 

mahesh shah.1

મહેશ શાહ
જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો,
વડોદરા

મો. +૯૧- ૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/ ૦૨૬૫- ૨૩૩૦૦૮૩

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર આજની પોસ્ટ પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા  બદલ અમો શ્રી મહેશભાઈ શાહ (વડોદરા) ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 

 

SHODASH GRANTH  … SHORT & SWEET  SYNOPSIS …

-Mahesh Shah, Vadodara

  

[ 3 ]

 

 

SHODASH GRANTH.1.2 

 

  1. Shri PushtiPravah Maryada Bhed

 

 

Brief summary:

 

 

  • This world has unlimited types, forms and kinds of living beings (jivatma) reminding us of a kaleidoscope.

 

  • ShriAcharyaji describes living beings of 4 spiritual types in this hymn.

 

  • Pravahi are common or ordinary, non-divine beings. They are of two types: Agn or ignorant and Durgn having perverted (contrary to Vedas) knowledge, some of them (durgn) may be devilish (asoori).

 

  • Maryada beings have more faith in rituals/procedures. They are also of 2 types. Desiring (sakaam)who worship with a desire to get rewarded with material or spiritual gains; and Desire-less (nishkaam) devotees who worship without any expectation. They follow nishkaamkarm yoga preached in ShriGeetaji.

 

  • Charshanior transient. They are ambivalent, unstable, jumping from religion to religion and lack firm faith. These rolling stones never gather moss.

 

  • Pushti. There are pure Pushti and Mixed Pushti (pushtiwith attributes) beings. Mixed pushtibeings are of main 2 type viz. nirguna(free from attributes)and sagunapushti SagunaPushti beings are formed by combination with any one of satva, rajas and tamas attributes as also two or more (in varying proportions) of these.

 

  • ShriThakoarjee is fire and the being is a spark separated from Him. The being possesses few attributes of ShriThakorajee because of that. (shudhdhadwaitdoctrine/principle).

 

Essence & utility:

  

  • This hymn enables us to understand attributes of beings with kaleidoscopic variety, created by ShriThakorajee and gives us ability to decide with whom to mix and from whom to remain away.

 

  • We understand our own status and can strive and pray for progress to achieve spiritually better level.

 

  • All beings are created by ShriThakorajee as per His will and for His lilas so neglecting or hating any of them is an insult to Him. This realization saves us from that offence (aparadh).

 

  • When there is love in our hearts for all the beings, our lifebecomes serene, out of this world and divine.

 

5.  Shr iSidhdhant Rahasyam:

 

 

Brief Summary:

 

 

  • The story of birth of PushtiMarg is told here. This divine sect has begun by the mandate given by Prabhu on manifesting in person.

 

  • ShriVallabh has reiterated Prabhu’s command verbatim.

 

  • Sewerage water becomes as sanctified and pious as gangajal on mixing with the Ganges. Similarly, on acquiring BrahmSambandhthe being and everything connected with it becomes Brahm because of that relation.

 

  • Brahma Sambandh removes 5 types of faults/guilts (doshas) viz. normal/obvious (sahaj), caused by the country of residence(desh), by the era/times(kaal), by contact(sanyog) and by touch(sparsh). These cannot be destroyed in any other way. Total dedication (samrpan) removes I-ness and My-ness also making the being fit for Prabhu’s worship.

 

  • Every act, including worldly (laukik) and vaidic functions, should be performed by first dedicating it to Prabhu to connect it with Brahm. This sanctifies in entirety.

 

  • Perform every act with total submission. Partly used/consumed articles should never be submitted.

 

  • Things submitted to Him can be used/consumed. Never accept/use that has not been submitted to Him (asmarpit).

 

Essence & utility:

  

  • Confidence is acquired that by BrahmSambandh all my faults have gone. One feels guilt-free/sanctified.

 

  •  The doubt whether one should use/consume that has been surrendered (submitted) to Prabhu does not remain. It is to be utilized for Prabhu’ssevaas His humble servant. (Doctrine of trustee ship?).

 

  

I pray the readers to draw my attention to shortcomings by sending an e mail to feedback2m@gmail.com.

© Mahesh Shah 2013

 

 

*                     Mahesh Shah 
Jai Shree Jrishna Marraige Beauro – Baroda

M: +91 -9426346364 /0265 – 2330083

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

Posted in "જીવન લક્ષ્ય " ..., "પુષ્ટિ પ્રસાદ" ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, મહેશ શાહ, વીણેલા મોતી | 1 Comment