“પુષ્ટિ પ્રસાદ” – સામાયિક સ્વરૂપે … (જાન્યુઆરી – ફેબ્રુઆરી -૨૦૦૬નાં અંકો )…

પુષ્ટિ પ્રસાદ”  - સામાયિક સ્વરૂપે  …

(ઈ -મેગેજીન સ્વરૂપે)અંક- જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરી -૨૦૦૬ …

 

 

‘પુષ્ટિ પ્રસાદ’ એક મેગેજીન (સામાયિક) સ્વરૂપે છેલ્લા આઠ વર્ષથી વધુ સમયથી યુ એસ એ માં પુષ્ટિમાર્ગિય વૈષ્ણવ સંપ્રદાય સાહિત્ય પ્રચાર સેવા સમિતિ દ્વારા પ્રકાશિત કરવામાં આવે છે,  આદરણીય ભવદીય વૈષ્ણવ  શ્રી વ્રજનીશભાઈ શાહ (યુએસએ) ની વિનંતી ને ધ્યાનમાં રાખી,  ઉપરોક્ત અંક ઈ મેગેજીન (સામાયિક) સ્વરૂપે, ઘણા સમયથી નિયમિત રીતે સમયાંતરે  ’દાદીમા ની પોટલી’ પર પુન: પ્રકાશિત  કરવાની કોશિશ કરેલ છે.  ઉપરોક્ત સામાયિક ને પુન: પ્રકાશિત કરવા માટે મંજૂરી  સાથે તક આપવા  બદલ અમો શ્રી વ્રજનીશભાઈ તેમજ પુષ્ટિમાર્ગિય વૈષ્ણવ સંપ્રદાય સાહિત્ય પ્રચાર સેવા સમિતિ (યુએસએ)  નાં આભારી છીએ.

 

 JAN.06 OMMAGE

 

JAN-06 INDEX

‘પુષ્ટિ પ્રસાદ’  જાન્યુંઆરી-૨૦૦૬નાં અંકમાં ઉપરોક્ત દર્શાવેલ કૃતિ તેમજ આવી વિવિધ અનેક સામગ્રી ને માણવા…  નીચે દર્શાવેલ લીંક પર ક્લિક કરશો :   

Jan 2006 High Quality Issue Jan 2006 Low Quality Issue

  Download past issues of ‘Pushti Prasad’ magazine here.

‘પુષ્ટિ પ્રસાદ નો  ફેબ્રુઆરી માસનાં અંકમાં નીચે દર્શાવેલ કૃતિ તેમજ આવી વિવિધ અનેક સામગ્રી માણવા …  અંક નીચે દર્શાવેલ લીંક પર ક્લિક કરશો : 

FEB. 06 -IMMAGE

FEB.06 LEKH

Download past issues of ‘Pushti Prasad’ magazine here.

 

‘પુષ્ટિ પ્રસાદ’ - ફેબ્રુઆરી-૨૦૦૬નો  સમગ્ર અંક માણવા  નીચે દર્શાવેલ લીંક પર ક્લિક કરશો..

 

Feb 2006 High Quality Issue Feb 2006 Low Quality Issue

 

To view online issues you will need Adobe Acrobat Reader. If you do not have it please download by clicking here –>    

 

 

 

The High Quality images are large and will take some time to appear. If you still have difficulty reading these files please email to mehta_prakash@yahoo.com 

સાભાર : વ્રજનિશ શાહ  - લોયડસ્, મેરિલેન્ડ.  યુએસએ. 

 

 
બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

“પુષ્ટિ પ્રસાદ”  સામાયિક ના  સળંગ અંક ..  માણી શકો તે હેતુથી  અમોએ  તેની એક અલગ કેટેગરી “પુષ્ટિ પ્રસાદ .. “(સામાયિક સ્વરૂપે) …  અહીં  દર્શાવેલ  છે…  આ કેટેગરી પર ક્લિક કરવાથી ફક્ત ‘પુષ્ટિ પ્રસાદ’ સામાયિક – મેગેજીન નાં અંકો ની લીંક જ આપને  ત્યાં  જોવા મળશે….   આશા રાખીએ છીએ કે આ જરૂરી ફેરફાર આપ સર્વેને પસંદ આવશે.

 

 

પુષ્ટિ સાહિત્ય વિશે … બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ,  સદા અમોને પ્રેરણાદાયી બની રહે  છે, આપના પ્રતિભાવની આશા રાખીએ છીએ ….

Posted in "પુષ્ટિ પ્રસાદ" ..., “પુષ્ટિ પ્રસાદ” … (સામાયિક સ્વરૂપે) …, વીણેલા મોતી, વ્રજનીશ શાહ (યુ.એસ.એ) | Leave a comment

શ્રી હરિરાયજી કૃત …શ્રી વલ્લભ સાખી … [ભાગ-૧૭] …

શ્રી હરિરાયજી કૃત …શ્રી વલ્લભ સાખી  … (૮૧-૮૫) …

-મહેશ શાહ, વડોદરા

 

 [ભાગ -૧૭]

 krishna-radha

 

ધન્ય ધન્ય શ્રીગિરિરાજ જૂ, હરિદાસન મેં રાય |
સાનિધ્ય સેવા કરત હૈ, બલિ મોહન જિય ભાય ||૮૧||

 

વ્રજ મંડળની નિધિઓ અને સંપદાઓના ગુણગાનમાં હવે શ્રી હરિરાયજી શ્રી હરિદાસવર્ય ગિરિરાજની વાત કરે છે. ગિરિરાજજી શ્રી હરિના  મહાન ભક્ત છે. સારસ્વત કલ્પમાં પ્રભુએ ખુબ જ ઉચ્ચ સન્માન આપ્યું અપાવ્યું હતું. તેમના મિષે અન્નકૂટ પણ આરોગ્યો હતો. ગિરિરાજજીએ ઇન્દ્રના માનભંગના  ઉત્તમ કાર્યમાં દેવદમન પ્રભુના સહયોગી રહી વ્રજના લોકો અને પશુઓનું મેઘ તાંડવથી રક્ષણ કરવામાં હાથવગા સાધનરૂપે સહાયકારી ભૂમિકા સુપેરે નિભાવી હતી.

 

શ્રી ગિરિરાજની કંદરાઓમાં અનેક નિકુંજ બિરાજે છે. તેમાં શ્રી ઠાકોરજી સખાઓ અને વ્રજાંગનાઓ સાથે અનેક ક્રીડાઓ અને લીલાઓ કરતા જ રહે છે.  પ્રભુને લીલામાં સાનુકુળતા રહે તે માટે ગિરિરાજજી પ્રભુના સુકોમળ ચરણારવિંદ માટે માખણ જેવું મુલાયમ સ્વરૂપ ધારણ કરી લે છે, જેથી પ્રભુને પરિશ્રમ ન પડે.

 

આપની ટોચ ઉપર પ્રભુ બિરાજે છે તેથી અનેક સેવકો પ્રભુ સેવાર્થે શ્રી ગિરિરાજ ઉપર આવતા જતા રહે છે. સુજ્ઞ વૈષ્ણવો હરિદાસવર્યની આજ્ઞા લઈને ક્ષમા પ્રાર્થના સાથે જ પગ ધરે છે પણ પ્રભુના પરમ ભક્ત એવા શ્રીગોવર્ધન માટે તો આટ આટલા ભક્તો પ્રભુ સેવા માટે પોતાનું ઉર ખૂંદીને જાય તે ઘટના જ  મહા સૌભાગ્ય બની જાય છે. પ્રભુની સેવામાં સાધનરૂપ થવાનો હરખ હરિદાસના હૈયામાં હિલોળા લેતો રહે છે.

 

આવા શ્રી ગિરિરાજ  સૌ હરિભક્તોમાં શિરમોર ગણાય છે એટલે જ અહીં ‘હરિદાસનમેં રાય’ કહી વડાઈ કરવામાં આવી છે. પ્રભુના પરમ દાસરૂપ શ્રી ગિરિરાયજીનું મહાત્મ્ય અનેરૂં છે. પ્રભુના ભક્તોમાં આપનું સ્થાન મુઠી ઊંચેરૂં છે.

 

આવા પરમ ભક્ત શ્રી ગિરિરાયજી સાનિધ્યમાં રહી બંને ભાઈઓની સુંદર સેવા કરે છે. સેવા પણ કેવી? આપની સેવાથી શ્રી ઠાકોરજી અને  દાઉ ભૈયા અત્યંત પ્રસન્ન થાય છે અને શ્રી ગિરિરાજ  બંને સ્વરૂપોના મનના માનીતા બની ગયા છે.  બંનેના હૈયાના હાર બની ગયા છે.

 

કોટી કટત અઘ રટત તેં, મિટત સકલ જંજાલ |
પ્રકટ ભયે કલિકાલમેં, દેવ દમન નંદલાલ  ||૮૨||

 

વ્રજ મંડળની વાત થતી હોય અને વ્રજાધિપની વાત ન થાય તે કેમ ચાલે ? આ કળિયુગમાં દૈવીજીવોના ઉધ્ધારાર્થે અધમ ઓધારણ દેવ દમન પ્રગટ થયા છે. ચંપારણ્યમાં શ્રી વલ્લભ અને વ્રજમાં શ્રીજી બાવા સાથે સાથે જ પ્રગટ્યા છે જેથી લીલામાંથી વિછરેલા જીવો આ કળિકાળની જટીલ ઝંઝાળમાં ફસાઈને પોતાનો માર્ગ ભૂલીને ભટકી ન જાય.

 

દેવ દમન રૂપે સાક્ષાત શ્રી યશોદોત્સંગલાલિત નંદલાલ પ્રભુ પ્રગટ થયા છે. તેમના પ્રાગટ્યથી જ સમગ્ર શુભ અવસરો અને પાવન પરિબળો મજબૂત બન્યા છે. જીવને પ્રભુ પ્રાપ્તિમાં બાધક થઇ શકે તેવા કરોડો દોષ, સંચિત પાપ આપના દર્શનથી, આપની સેવાથી, આપના નામ સ્મરણથી કપાઈ જાય છે. ‘પાપ દૂર થઇ જાય છે’ તેવું નથી કહયું પણ ‘તે કપાઈ જાય છે’ એવું કહયું છે મતલબ કે પાપ નાશ પામે છે અને ફરી ક્યારે ય નડતર રૂપ નથી થઇ શકતા.

 

પુષ્ટિ ભક્તને એક વાતની હંમેશા તમન્ના રહે છે કે પ્રભુ પાસે પરિશુદ્ધ અને પરમ પવિત્ર ચીજ જ સમર્પિત કરવી. તેથી જ તે પોતે પણ પાપ રહિત થઇ, પ્રભુને લાયક પવિત્ર બની પછી જ પ્રભુ સમક્ષ જવા માંગે છે. એ વિચારે છે કે ‘મારા પ્રભુ પાસે મારા પાપોનું પોટલું લઈને કેવી રીતે જાઉં?’ આ જ તો છે મર્યાદા અને પુષ્ટિનો તફાવત. મર્યાદામાં ભક્ત ઈચ્છે છે કે પાપનો નાશ થાય જેથી સ્વર્ગ મળે જ્યારે પુષ્ટિ ભક્તને તો વૈકુંઠ કરતા પણ વ્રજ વહાલું (સવિશેષ તો વ્રજરાજ વહાલા) છે પણ પ્રભુ પાસે મલિન રૂપે નથી જવું તે માટે પાપના નાશની અભિલાષા રાખે છે !

 

આ પાપના નિર્મૂલનથી પ્રભુને પ્રાપ્ત કરવામાં સરળતા થઇ જાય છે અને ભક્ત માયાજાળથી મુક્ત રહી પોતાનંફ સમગ્ર ધ્યાન પ્રભુમાં પૂર્ણ રૂપે પરોવી શકે છે.

 

પ્રૌઢ ભાવ ગિરિવરધરણ, શ્રી નવનીત દયાલ |
શ્રી મથુરાનાથ નિકુંજપતિ, શ્રી વિઠ્ઠલેશ સુખ સાલ ||૮૩||

 

હવે શ્રી હરિરાયજી સર્વ સ્વરૂપોના ભાવ ઉજાગર કરે  છે. શ્રીનાથજીમાં પ્રૌઢ ભાવ રહેલો છે. નિકુંજ નાયક આપના સ્વરૂપમાં સઘળી લીલા સમાવિષ્ટ છે. આપ રસનાયક છે વ્રજાંગનાઓના મનોરથ પૂરક છે.

 

દ્વિતીય સ્વરૂપ શ્રી નવનીતપ્રીયજીનું છે. આપને નવનીત અતિ પ્રિય છે, માખણ જેવા જ મુલાયમ હૃદયના સ્વામી  આ સ્વરૂપ દયાનિધિ છે, દયાના સાગર છે.

 

પ્રથમ નિધિ શ્રી મથુરાધીશજીને નીકુંજપતિ કહ્યા છે.  આ ચતુર્ભુજ સ્વરૂપ પરમ ભગવદીય શ્રી પદ્મનાભદાસજીના સેવ્ય સ્વરૂપ હતા. મથુરાનો અર્થ અહીં ‘જેનું મંથન થાય છે તે મથુરા’  અર્થાત ભક્તોના હૃદય તેવો થાય છે. આ સ્વરૂપ મથુરા લીલા સાથે સંબંધિત નથી, વ્રજલીલા સાથે સંકળાયેલું પુષ્ટિમાર્ગિય સ્વરૂપ છે. આ સ્વરૂપનું પ્રાગટ્ય શ્રી યમુનાજીના તટે ખુબ જ ઊંચા તાડ જેવા સ્વરૂપે થયું હતું. આચાર્યજીએ વિનંતી કરી કે કળીયુગના પામર જીવો આપના આ વિરાટ સ્વરૂપની સેવા નહીં કરી શકે, આપ નાનું સ્વરૂપ ધારણ કરો. તેથી ૨૦ ઇંચનું લઘુ સ્વરૂપ ધારણ કરી શ્રી મહાપ્રભુજીની ગોદમાં બિરાજ્યા. તે સ્વરૂપ પદ્મનાભદાસજીની વિનંતીથી તેમની ઉપર પધરાવી આપ્યું. તેમણે આજીવન સેવા કરી છેવટે શ્રી ગુસાંઈજીના ગૃહે પધરાવ્યું. ભક્તોના હૃદયના અધિશ  એવા આ સ્વરૂપની સેવા શ્રી ગુસાંઈજીના પ્રથમ લાલજી શ્રી ગિરિધરજીને સોંપાઈ હતી.

 

દ્વિતીય નિધિ શ્રી વિઠ્ઠલનાથજીનું સ્વરૂપ કોઈ વિરક્ત શ્રી આચાર્યજીને ત્યાં આપના દ્વિતીય લાલ શ્રી વિઠ્ઠલનાથજીના પ્રાગટ્ય દિને જ પધરાવી ગયા હતા. વિઠ્ઠલનો અર્થ થાય છે  અજ્ઞાનરૂપી અંધકારમાંથી જ્ઞાનરૂપી પ્રકાશ તરફ લઇ જનારા. આ મનોહારી સ્વરૂપ ત્રણ ઇંચનું  છે.  કટીથી નીચે ગૌર અને ઉપર શ્યામ સ્વરૂપ છે. બે ભુજાઓ કટી ઉપર છે, અન્ય બે ભૂજાઓમાં સછીદ્ર શંખ અને કમળ ધારણ કર્યા છે. નૂપુર માત્ર એક ચરણમાં ધારણ કર્યું છે. સાથે જ યમુનાજીના સ્વરૂપના શ્યામ સ્વામિનીજી બિરાજે છે.

 

શ્રીદ્વારકેશ તદ્ ભાવમેં, શ્રી ગોકુલેશ વ્રજ ભૂપ |
અદભુત ગોકુલચંદ્રમા, મન્મથમોહન રૂપ ||૮૪||

 

તૃતીય નિધિ શ્રી દ્વારકાધીશ પ્રભુનું મનોહારી શ્યામ સ્વરૂપ ૨૦ ઇંચનું  છે. જમણી બાજુ ઉપલા શ્રી હસ્તમાં ગદા અને નીચલા હસ્તમાં પદ્મ છે. ડાબી બાજુએ ઉપર ચક્ર અને નીચે શંખ બિરાજે છે. ચોરસ પીઠીકાની બંને બાજુએ બબ્બે વ્રજભક્તો છે. આ સ્વરૂપનું પ્રાગટ્ય સૃષ્ટિના પ્રારંભે બ્રહ્માજીની વિનંતીથી થયું હતું. આ સ્વરૂપની સેવા કર્દમ ઋષિ, તેમના પત્ની દેવહુતિ, ભગવાન કપિલદેવજી દ્વારા પણ થઇ હતી. તે પછી લાંબા સમય સુધી બિંદુ સરોવરના જળમાં બિરાજ્યું જ્યાંથી દેવ શર્મા નામના એક વિપ્રે બહાર કાઢી સેવા કરી. પછીથી તે સ્વરૂપની  રાજા અંબરીશે, ત્યાર બાદ વસિષ્ઠ ઋષિ અને મર્યાદા પુરુષોત્તમ શ્રી રામના માતાશ્રી કૌશલ્યાએ સેવા કરી. કલિ યુગમાં પુષ્ટિમાર્ગમાં દામોદરદાસ સંભરવાલાએ સેવા કરી. તેમના બાદ શ્રી મહાપ્રભુજી પાસે પધાર્યું. આ સ્વરૂપ ગુસાંઈજીના ત્રીજા લાલજી શ્રી બાલકૃષ્ણલાલજીના ગૃહે પધાર્યું.

 

ઇન્દ્ર માનભંગ લીલા પછી ઇન્દ્રની વિનંતીથી સ્વર્ગમાં પધારી સેવા અંગીકાર કરી તે સ્વરૂપ ચતુર્થ નિધિ ગાયોના અને ઇન્દ્રિયોના કુળના (સમૂહના) નાથ શ્રી ગોકુળનાથજીનું છે. તે શ્રી આચાર્યજીના શ્વસુર પક્ષના વડવાઓને શ્રી રામચન્દ્રજીએ યજ્ઞની દક્ષિણા સ્વરૂપે આપ્યું હતું. ત્રણેક ઈંચની ઉંચાઈનું આ ગૌર ચતુર્ભુજ સ્વરૂપ કમળ પર ઠાડું છે. બે ભુજાથી વેણુ વાદન કરે છે, ઉપરના જમણા હાથે ગિરિવર ધારણ કર્યો છે, ડાબા નીચેના હાથમાં શંખ છે. બંને બાજુ એક એક શ્રી સ્વામિનીજી બિરાજે છે. આ સ્વરૂપ ચતુર્થ લાલજી શ્રી ગોકુલનાથજીના ગૃહે પધાર્યું.

 

પંચમ નિધિ શ્રી ગોકુલચંદ્રમાજીનું સ્વરૂપ અદ્ભુત છે. મહાવનના ક્ષત્રાણી વૈષ્ણવને શ્રી યમુનાજીમાંથી ચાર સ્વરૂપો પ્રાપ્ત થયા તેમાંથી આ સ્વરૂપ શ્રી મહાપ્રભુજીએ નારાયણદાસ બ્રહ્મચારીને પધરાવી આપ્યું હતું. એકાદ ફૂટની ઉંચાઈના આ લલિત ત્રિભંગી ઠાડા સ્વરૂપની બે ભુજામાં વેણુંજી ધારણ કરેલાં છે.  મધુર વેણુનાદથી આપ કામદેવને પણ મોહ પમાડે છે.

 

ઝુલત પલના મોદ મેં, શ્રીબાલકૃષ્ણ રસ રાસ |
તારે શકટ રસ બસ કિયે, વ્રજ યુવતિન કરી હાસ ||૮૫||

 

ષષ્ઠ નિધિ સ્વરૂપ ગૌર વર્ણના શ્રી બાલકૃષ્ણજીનું સ્વરૂપ અત્યંત નાનું છે. જમણા શ્રી હસ્તમાં માખણનો ગોળો છે, ડાબો શ્રી હસ્ત જમીન પર ટેકવેલો છે, જમણો ચરણ ઘુંટણમાંથી ઉંચો છે અને ડાબો ચરણ પાછળ વાળેલો છે. અંજનયુક્ત નેત્ર સોહામણા છે. પ્રભુની ત્રણ માસની વયનું આ બાળ સ્વરૂપ છે. શ્રી નવનીતપ્રિયજીના સ્વરૂપ જેવું જ આ સ્વરૂપ લાગે છે.

 

પ્રભુએ પોતાના કોમળ ચરણોના પ્રહારથી શકટ એટલે કે ગાડું ઊંધું પાડી શકટાસુરનો ઉધ્ધાર કર્યો હતો તે લીલાનું આ સ્વરૂપ છે. શ્રી હરિરાયજી કહે છે કે આ સુંદર સ્વરૂપ પલનામાં અત્યંત આનંદપૂર્વક ઝૂલે છે. રસનીધી આ સ્વરૂપને ‘રસ રાસ’ એટલે કે ‘રસનો પુંજ/ઢગ’ કહયું છે.

 

શ્રી મહાપ્રભુજી એક વખત નિત્ય ક્રમ મુજબ યમુના સ્નાન માટે ગયા હતા ત્યારે આપના યજ્ઞોપવીતને પોતાના હાથમાં પકડીને આ સ્વયંસિદ્ધ સ્વરૂપ પ્રગટ થયેલું છે. આ સ્વરૂપ પ્રથમથી શ્રી વલ્લભ કુળમાં જ બિરાજ્યું છે. શ્રી ગુસાંઈજી નાના હતા ત્યારે આચાર્યજીએ સેવા કરવા માટે તેમને આ સ્વરૂપ આપ્યું હતું. તે સ્વરૂપ સાથે વાતો કરતા, રમતો રમતા એ તો ઠીક બાલ સહજ હુંસા તુંસી પણ કરતા હતા. આ સ્વરૂપની સેવા શ્રી ગુસાંઈજીએ પોતાના છઠ્ઠા લાલ શ્રી યદુનાથજીને સોંપી હતી.

 

આ સ્વરૂપ અત્યંત મોહક છે, મનોહારી છે. સંમોહક મંદ હાસ્યથી  વ્રજ યુવતીઓને વિવશ કરી દે  છે. આપના મનમોહક હાસ્યથી વ્રજાંગનાઓ રસ તરબોળ થઇ જાય છે અથવા કહો કે આપના રસથી પ્રભુને વશ (બસ) થઇ જાય છે. શા માટે ન થાય? આપનું હાસ્ય તો ત્રિભુવન મોહક છે. બ્રહ્મા અને સદાશિવ જેવાને અને અન્ય દેવી દેવતાઓને પણ મોહમાં નાખી દે છે.  જ્યારે આ વ્રજની ગ્વાલીનો તો બિચારી કોમલ કાળજાની અબળાઓ, તેઓ તો રસ-પાશના મનગમતા બંધનમાં  બંધાવાની જ !

 

આ સૌ દિવ્ય નિધિ સ્વરૂપોને સ્મરી, માનસીમાં દંડવત કરી  આપણે આજના આ  સ્વલ્પ સત્સંગનું સમાપન કરીએ.

 

 

(ક્રમશ:) 

 

© Mahesh Shah 2013

 

 
mahesh shah.1

મહેશ શાહ
જય શ્રીકૃષ્ણ મેરેજ બ્યુરો,
વડોદરા

મો.૯૪૨૬૩૪૬૩૬૪/૨૩૩૦૦૮૩

 

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'વલ્લભ સાખી' ...શ્રી હરિરાયજી કૃત, "પુષ્ટિ પ્રસાદ" ..., મહેશ શાહ, વીણેલા મોતી | Leave a comment

અનેક રોગમાં હિતાવહ : મગ …

અનેક રોગમાં હિતાવહ : મગ …

નિરામય – વૈદ્ય મનુભાઈ ગૌદાની  

 

  મર્હિષ ચરકે તેમના ગ્રંથમાં દસ-દસ વનસ્પતિના ૫૦ વર્ગ પાડયા છે. તેમાં સૌથી પહેલો વર્ગ છે જીવનીય વર્ગ. તે વર્ગની દસેય વનસ્પતિઓ જીવનને ટકાવી રાખનારી ગણાવાઈ છે, અને તેમાં તેમણે મગને પણ સમાવ્યા છે.  

 

 

  moog  

 

મગ સ્વભાવે શીતળ અને અતિપૌષ્ટિક હોય છે. મગ એ ત્રણેય દોષોનું શમન કરનાર છે, પરંતુ વાત-પૈત્તિક રોગોમાં તેનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. મગનો બાહ્ય લેપ સોજાને દૂર કરનાર છે. મગ એ ચક્ષુષ્ય-આંખને માટે ખૂબ જ હિતાવહ છે.

 

  આવખતે ભારતમાં સર્વત્ર થતાં દ્વિદળી ધાન્ય મગ વિશે નિરુપણ કરું છું. મગનો છોડ લીલાશ પડતો, મગની સિંગ રુંછારહિત, પાતળી અને લીલા રંગની હોય છે, જે પકવ થતાં પણ લીલા રંગની જ રહે છે. મગનાં પર્ણો ત્રણ-ત્રણ સાથે હોય છે. તેનાં ફૂલ પિત્ત વર્ણના અને સિંગ એકથી ત્રણ ઇંચ લાંબી હોય છે. મગની સિંગમાં છથી બાર દાણા હોય છે.

 

  મહર્ષિ ચરકે પોતાના ગ્રંથમાં ૧૦-૧૦ વનસ્પતિના ૫૦ વર્ગ પાડયા છે. તેમાં સૌથી પહેલો તે ‘જીવનીય’ વર્ગ. આ વર્ગની દસે વનસ્પતિઓ જીવનને ટકાવી રાખનાર ગણાવાય છે. તે દસમાં મગનો પણ સમાવેશ થઈ જાય છે. જીવનને ટકાવી રાખનાર બધી ખાદ્યચીજોમાં આ દસ ચીજોને સૌથી ઉત્તમ કહી છે.

 

ગુણધર્મ …

 

  મગ પચવામાં લઘુ છે. મગનું ઓસામણ તો પચવામાં અત્યંત લઘુ-હલકું છે. ઉપવાસ પછીના પારણા મગના પાણીથી કરવામાં આવે છે, કારણ કે ઉપવાસ વખતે પાચનતંત્રનું કાર્ય અત્યંત અલ્પ થઈ ગયું હોય છે. તેને કાર્યરત કરવા અને દોષોની શુદ્ધિ કરવામાં અત્યંત લઘુ એવા મગના પાણીથી ઉત્તેજવામાં આવે છે. પારણા વખતે જો ઠંડા, ચીકણા અને વાસી આહારદ્રવ્યો લેવામાં આવે તો પાચનતંત્ર છંછેડાયેલા સાપની જેમ ખળભળી ઊઠે છે અને રોગોની ઉત્પત્તિની શક્યતાઓ વધી જાય છે.

 

  મગમાં મધુર રસ પ્રધાન હોય છે અને સાથે તુરા અને ઇષત્ કડવા રસથી પણ યુક્ત છે. મગ સ્વભાવે શીતળ અને અતિપૌષ્ટિક હોય છે. મગ એ ત્રણેય દોષોનું શમન કરનાર છે, પરંતુ વાત-પૈત્તિક રોગોમાં તેનું વિશેષ મહત્ત્વ છે. મગનો બાહ્ય લેપ સોજાને દૂર કરનાર છે. મગ એ ચક્ષુષ્ય-આંખને માટે ખૂબ જ હિતાવહ છે. મગ રક્તસ્રાવ રોકનાર અને રક્તના વિકારો શાંત કરનાર છે. તે રક્તશોધક-રક્તને શુદ્ધ કરનાર છે.

 

  બીજા દ્વિદળી ધાન્યોની જેમ મગમાં પણ પ્રોટીનની માત્રા ખૂબ સારા પ્રમાણમાં હોય છે. તેમાં રહેલાં ક્ષાર તત્ત્વો મળ, મૂત્ર અને સ્વેદનું વહન કરતાં માર્ગો સ્વચ્છ રાખે છે. તેમાં એ.બી.ઈ. અને ડી વિટામિન્સ પણ રહેલાં છે.

 

 

રક્તપિત્ત માટે ઉત્તમ …

 

  મગ એ જમવામાં રુચિ ઉત્પન્ન કરી જઠરાગ્નિ પ્રદીપ્ત કરનાર છે. મગના પાણી અને છાશ પર રહેવાથી જૂની સંગ્રહણી પણ મટે છે. મગ એ આંતરડાંનું પણ શોધન-શુદ્ધિ કરે છે. એકલા મગ ઉપર રહેવાથી ભયંકર વાતરક્ત મટયાના સેંકડો ઉદાહરણ નોંધાયા છે. લોહીવા-રક્તપ્રદરવાળી સ્ત્રીઓને આહારમાં મગ ઉત્તમ છે. એ યાદ રાખવું કે, મગના ચૂર્ણની વર્તિ-વાટ યોનિ માર્ગે મૂકવાથી લોહીવામાં ઉત્તમ ફાયદો થાય છે. અતિસારવાળાને માટે મગનો સૂપ ઉત્તમ આહાર-ઔષધ છે.

 

  અર્શ (પાઈલ્સ)વાળી વ્યક્તિઓને માટે મગ, છાશ, સૂરણ અને જીરું એ ઉત્તમ ખાદ્ય દ્રવ્યો ગણાવાયા છે. ૨૦ પ્રકારના પ્રમેહ રોગો છે. તેમાં શુક્રમેહમાં મગનો આહાર ઉત્તમ છે. તાવ પછી અને શરીરની બળતરામાં પણ મગ ઉત્તમ છે. શીતપિત્ત એટલે કે શીળસમાં પણ તે હિતાવહ છે. ક્ષય રોગોમાં હિતાવહ આહાર દ્રવ્યોનું એક ઉત્તમ આહાર દ્રવ્ય મગ ગણાય છે. તે વાયુનું અનુલોમન કરે છે અને ગ્રાહી પણ છે.

 

  મગનો સૂપ પચવામાં મગનું ઓસામણ સૌથી લઘુ-હલકું છે. મગનો સૂપ પચવામાં ઓસામણથી સહેજ ભારે, મગની દાળ સૂપથી ભારે અને કોરી દાળ સૌથી ભારે ગણાય છે. આમ મગને ઔષધરૂપે યોજવા હોય તો રોગ દોષ વગેરે વિશે વિચારીને જઠરાગ્નિના બળને ધ્યાનમાં રાખી યોજવામાં આવે તો તે ઉત્તમ ઔષધની ગરજ સારે છે.  

 

  રથયાત્રામાં મગ ચલાવે પગ …  

 

 

  રથયાત્રાનાં દર્શન કરવા આવતા ભાવિકજનોને પ્રસાદરૃપે ફણગાવેલા મગ અને કાકડી વહેંચવામાં આવે છે. ભક્તજનો ‘જય રણછોડ, માખણચોર’ના નારા પોકારતા ભાવપૂર્વક પ્રસાદ આરોગે છે. પણ કદી તમે વિચાર્યું છે કે આવા મોટા પ્રસંગે મીઠાઈ અને પકવાનને બદલે તેની સરખામણીમાં સાદો કહેવાય તેવો મગ અને કાકડીનો પ્રસાદ શા માટે આપવામાં આવે છે? તેનું કારણ છે કે રથયાત્રા એક લોકોત્સવ છે. લોકો યાત્રામાં સામેલ થાય છે, શ્રદ્ધાપૂર્વક રથ હાંકે છે. રથયાત્રા દરમિયાન ઘણું ચાલવાનું હોય છે. ચાલવા માટે ઘણી એનર્જીની જરૃર પડે છે, જેના માટે મગ એકદમ ફિટ પ્રસાદ છે. તે ચાલનારના પગને જોમ બક્ષે છે.

 

  મર્હિષ ચરકે તેમના ગ્રંથમાં દસ-દસ વનસ્પતિના ૫૦ વર્ગ પાડયા છે. તેમાં સૌથી પહેલો વર્ગ છે જીવનીય વર્ગ. તે વર્ગની દસેય વનસ્પતિઓ જીવનને ટકાવી રાખનારી ગણાવાઈ છે, અને તેમાં તેમણે મગને પણ સમાવ્યા છે.

 

  દવાખાનામાં બિછાનામાં પડેલા દર્દીને ડોક્ટર મગનું પાણી લેવાની છૂટ આપતા હોય છે. મગનું ઓસામણ કેટલેક અંશે દૂધની ગરજ સારે છે. વળી મગનું ઓસામણ બીમાર વ્યક્તિઓ માટે પથ્ય ખોરાક છે. અન્ય કઠોળ પેટ માટે વાયડા છે, જ્યારે મગ ખૂબ જ ગુણકારી છે. દુર્બળ અને અશક્ત વ્યક્તિને મગ ખવડાવવામાં આવે તો તેનામાં બળનો સંચાર થાય છે. આખા મગ કંઈક અંશે વાયુ કરે છે, પરંતુ તેનું ઓસામણ નિર્દોષ ખોરાક છે. તેથી જ લાંબા ઉપવાસ પછી મગના પાણીથી પારણા કરવામાં આવે છે, કારણ કે ઉપવાસ દરમિયાન પાચનતંત્રનું કાર્ય ઘણું જ અલ્પ થઈ જાય છે. પારણા વખતે જો ઠંડા, તીખા-તળેલા કે વાસી ખોરાક લેવામાં આવે તો પાચનતંત્ર ખળભળી ઊઠે છે, જેના કારણે રોગ થવાની શક્યતા વધી જાય છે.

 

  બીજાં દ્વિદળ કઠોળની માફક મગ પણ પ્રોટીનથી ભરપૂર હોય છે. વળી તેમાંથી વિટામિન – એ,બી, ઇ અને ડી પણ મળી રહે છે. તેમાંયે ફણગાવેલા મગ તો પોષણનો ખજાનો છે. જો ગર્ભવતી માતા દરરોજ આહારમાં ફણગાવેલા કઠોળ લે તો ગર્ભસ્થ શિશુ માટે તો ભયો ભયો. ફણગાવેલા મગ ખાવાથી વાળ કાળા, ઘટ્ટ અને સુંવાળા બને છે. ફણગાવેલા મગ તદ્દન મફતમાં એ, બી અને સી વિટામિનો આપે છે. અને તે ચાવી-ચાવીને ખાવાની ટેવ પાડે છે.

 

  છેક સત્તરમી સદીથી યુરોપિયન નાવિકો દરિયાઈ સફરે નીકળતી વખતે તેમની સાથે કોથળો ભરીને મગ લઈ જતા અને મુસાફરી દરમિયાન મગ ફણગાવીને ખાતા. બ્રિટન અને જર્મનીમાં તો લોકો સવારના નાસ્તામાં ફણગાવેલાં કઠોળ ખાય છે. ચીનમાં પણ ફણગાવેલા કઠોળનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે. ચીનમાં તો ૫,૦૦૦ વર્ષ પહેલાંથી મગ ફણગાવવાનું ચલણ છે. આપણે તો અહીં અડધાથી ઓછા ઇંચ ફણગા ફૂટવા દઈએ છીએ, ચીનમાં તો બે-બે ઇંચના ફણગા ફૂટે પછી ખાવામાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

 

  વળી આટલી મોંઘવારીમાં લીલાં શાકભાજી ન પરવડતાં હોય ત્યારે મધ્યમવર્ગની ગૃહિણીઓ માટે ફણગાવેલા મગ અને અન્ય કઠોળ શાકભાજીની બેવડી ગરજ સારે છે. આ અતિપૌષ્ટિક, અતિશક્તિપ્રદ અને અતિલાભદાયી કઠોળનાં વખાણ કરીએ તેટલાં ઓછાં છે. તો તમે પણ આજ રાતથી જ વાટકો ભરીને મગ પલાળીને બીજા દિવસે ફણગાવવાનું શરૃ કરી દો.

 

  સાભાર : વેબ દુનિયા  

 

 

 

બ્લોગ લીંક :http://das.desais.net

email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

 

કાંઈક વિશેષ …  

 

  ફણગાવેલાં કઠોળ તબિયત ફૂલફટાક રાખે છે …  

  સાવ મફતમાં વિટામિનો અને જીવનરક્ષક તત્ત્વો એટલે ફણગાવેલાં મગ-મઠ

 

  તાજું સંશોધન કહે છે કે તમે તમારા આહારનો સ્વાદ માતાનાં પેટમાં હો ત્યારથી જ જન્મ પહેલાં કેળવો છો. સાદા શબ્દોમાં માતા ગર્ભવતી હોય અને ગાજરનો રસ પીતી હોય કે વધુ સલાડ-કચુંબર ખાતી હોય તો એ બાળકને પણ કુદરતી આહારની ટેવ પડે છે. તમને તીખું તમતમતું અને રેંકડીનું કે રૂપાળી વેસ્ટર્ન રેસ્ટોરાંનો જંકફૂડ ખાવાની ઘાતક ટેવ હોય તો બાળક પણ જંકફૂડિયું થાય છે.

 

  જો ગર્ભવતી માતા ફણગાવેલા કઠોળ ખાય તો તો બાળક માટે ભયો ભયો. ફણગાવેલા કઠોળ તદ્દન મફતમાં એબીસી વિટામિનો આપે છે. ચાવી ચાવીને ખાવાની ટેવ પાડે છે. આ વાત અમેરિકાના વિખ્યાત ઇન્વેસ્ટિગેટિવ-ફૂડ-જર્નલિસ્ટ એરિક શ્લોસરે તેના પુસ્તક‘ચ્યુ ઓન ધિસ’નામના પુસ્તકમાં લખી છે, પણ આ લેખ પૂરતું આપણે તેણે ફણગાવેલા કઠોળનાં વખાણ લખ્યા છે તેને જ વળગીએ.

 

  બ્રિટનની અને અમેરિકાની હોસ્પિટલોમાં તેમજ મશહૂર નિસર્ગોપચારનું કેન્દ્ર મેયો ક્લિનિકમાં અવારનવાર આપણા ખોરાકના પ્રયોગો થાય છે તેમાં ફણગાવેલા મગ, મઠ અને ચણા દર્દીના આહારમાં અપાય છે. ૩૫ વર્ષ પહેલાં ફણગાવેલા કઠોળનું ઉપનિષદ હોય તેવું પુસ્તક ડો. માર્થા એચ. ઓલિવરે લખેલું તેનું નામ છે -એડ એ ફયુ સ્પ્રાઉટસ. તમારા આહારમાં થોડા ફણગાવેલા કઠોળ, મગ, મઠ, ફણગાવેલો બાજરો કે ફણગાવેલા ઘઉ ઉમેરતા રહો.

 

  અમેરિકનોને ફણગાવેલા કઠોળનો લાભ હજી સમજાયો નથી. જર્મનો અને બ્રિટિશરો ફણગાવેલા કઠોળથી જ સવારનો નાસ્તો આજકાલ કરે છે. ડો. માર્થા ઓલિવરે લખ્યું છે કે જે છોકરીઓ ફણગાવેલા ચણા કે મગ ખાય છે તેના વાળ કાળા, ઘટ્ટ અને સુંવાળા બને છે. સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે કાચા ફણગાવેલા મગને તમારે ચાવી ચાવીને ખાવા પડે છે.

 

  વોશિંગ્ટનમાં ‘લાઇબ્રેરી ઓફ કોંગ્રેસ’ છે ત્યાં જઈને ભૂતપૂર્વ અને ચાલુ પ્રમુખોની બૈરીઓ માર્થા ઓલિવરનું પુસ્તક પકડે છે. મલેશિયા-સિંગાપોર પિનાંગ, શાંઘાઈ અને હવે તો મુંબઈની શાક માર્કેટમાં મહારાષ્ટ્રીયન બહેનો વાંસની છાબમાં ફણગાવેલા કઠોળ વેચે છે. મે મહિનાનો ધોમ ધખે છે ત્યારે વાતાવરણમાં ઊલટાનો ભેજ છે એટલે રાત્રે પલાળેલા મગમાંથી સવારે બધું પાણી કાઢી લો. એક સફેદ કપડામાં પોટલી બાંધો તો સાંજે ખૂબ ફણગા ફૂટી જશે.

 

  ખાસ તો નીચલા મઘ્યમવર્ગની બહેનોને આજકાલ શાક મોંઘું લાગે તેમજ શ્રાવણ-ભાદરવામાં તો લીલોતરી શાક ખૂબ મોંઘું થાય ત્યારે લીલા શાકભાજીની ડબલ ગરજ સારે તેવા ફણગાવેલા કઠોળને સ્વાદિષ્ટ બનાવવા હળવો વઘાર કરીને તેમાં સ્વાદ પ્રમાણે મસાલો નાખીને શાકની જગ્યાએ વાપરી શકો છો. મહુવામાં મોટા ભાગના કપોળ મિત્રોની માતાઓ અમને બપોરે ભૂખ લાગે ત્યારે ફણગાવેલા મગનો નાસ્તો આપતી.

 

  મહાન ફિલસૂફ ઈશાક સિંગર માંસાહારી હતા. તેણે જીવનનાં છેલ્લાં ૩૫ વર્ષ શાકાહાર અપનાવ્યો ત્યારે તેને કોઈ નેચરોપેથે કહ્યું કે માંસમાંથી જ પ્રોટીન મળે છે તે વાત ભૂલી જાઓ માંસમાં ફાયબર-રેષા-છીલકાં હોતાં નથી ત્યારે ફણગાવેલા કઠોળ તમને કોલસ્ટેરોલ વગરનું પ્રોટીન આપે છે અને માંસની ગરજ સારે છે. ચીનના પુરાણા આરોગ્યશાસ્ત્રીઓએ ૫૦૦૦ વર્ષ પહેલાં કઠોળને ફણગાવવાની રીત શોધી કાઢી. ચીનાઓ દરિયાઈ સફર ખેડે ત્યારે એક કોથળો ભરીને મગ લઈ જાય. લીલાં શાકભાજી ન મળે એટલે વિટામિન બી અને સીની ખોટ પૂરવા ફણગાવેલા કઠોળ ખાતા.

 

  ૧૭૭૨થી ૧૭૭૫ના ગાળામાં કેપ્ટન જેમ્સ કૂક અને તેના ખલાસીઓ તેમની સાથે લીંબુ લેતા, તેના શરબત પીતા અને લીંબુ ખલાસ થાય એટલે કઠોળને ફણગાવીને ખાતા. આને કારણે કેટલાય ખલાસી રોગોથી બચી જતા. અમેરિકાની કોર્નલ યુનિ.ના ન્યુટ્રિશનના પ્રોફેસર ડો. કલાઈવ એમ. મેક્કે જાહેર કર્યું કે ‘તમને બારે માસ લીલા શાકભાજી જોઈએ છે જે માંસના પોષક ગુણો સામે સ્પર્ધા કરે? તો તમે ફણગાવેલા કઠોળ ખાઓ. ટમેટામાંથી મળતા વિટામિન સીની ગરજ આ ફણગાવેલા કઠોળ સારશે. જોકે પ્રોફેસર કલાઈવ તો ફણગાવેલા સોયાબીન દર્દીને વધુ આપતા.

 

  તેમનો મત છે કે ફણગાવેલા સોયાબીનમાં વિટામિન બી કોમ્પ્લેક્સ મળે છે. કઠોળનું વિટામિન એ ૬૦૦ ટકા વધી જાય છે. કઠોળમાં જે સ્ટાર્ચ હોય છે તેનું અદ્ભુત પરિવર્તન થઈ તે કુદરતી શર્કરાનું રૂપ ધારણ કરે છે. તેથી જ ફણગાવેલા કઠોળ કુદરતી રીતે ગળચટ્ટા લાગે છે અને ચાવીને ખાઓ તો જલદી પચે છે. આપણા ક્રિકેટરો પરદેશ જાય અને વેસ્ટ ઇન્ડીઝ ગયેલા ત્યાં ફણગાવેલા કઠોળ ભરપૂર મળે છે.

 

  તેમને ફણગાવેલા કઠોળ ડબલ એનર્જી આપે છે. ત્યાં મગ વધુ સારા મળે છે. ફણગાવેલા મગમાં રોગપ્રતિકાર શક્તિ પણ છે. ગૌતમ ગંભીરને ડાયેરિયા (ઝાડા)થયેલ ત્યારે તેને ફણગાવેલા મગનો સૂપ, જો બ્રોકોલી કે કોબી સાથે ફણગાવેલા કઠોળ ખવાય તો કેન્સર વકરતું નથી.

 

  બ્રિટનમાં તો જવ અને રજકાના બી પણ ફગાવીને ખાય છે. ન્યૂઝીલેન્ડના ક્રિકેટરો તેમના ભાતામાં ઘણાં કાચાં ખાઈ શકાય તેવાં બીજ લે છે. ત્યાં ફણગાવેલા જવ, ફણગાવેલી બદામ અને ફણગાવેલી મગફળી ખવાય છે. ચીની સ્ત્રીઓના વાળ કાળા અને ઘટ્ટ હોય છે, કારણ કે ત્યાં રોજ રસોડામાં ફણગાવેલા કઠોળની વાનગી હોય છે, આપણે તો માત્ર અડધાથી ઓછા ઇંચના ફણગાથી તુષ્ટ થઈએ છીએ, પણ મેં ચીનાના રસોડામાં ફણગાવેલા મગના બબ્બે ઇંચ લાંબા ફણગા જોયા છે.

 

  ચીની તબીબ નુગ પેનત્સાઓ કિંગ તો કહેતા કે સ્ત્રીઓએ સાંધાના રોગથી પીડાવું ન હોય તો બ્રેડ ન ખાવી. ઘઉની રોટલી ખાય તો સાથે ફણગાવેલા કઠોળ જરૂર ખાવા.બીજા વિશ્વયુદ્ધમાં બ્રિટિશ સોલ્જરો તેમજ આપણા સૈનિકોને ખાસ ફણગાવેલા કઠોળ અપાતા. પંજાબમાં ૧૯૩૮માં ઘઉનો પાક નિષ્ફળ ગયો ત્યારે તેની ગરજ સારવા બાજરાને ફણગાવીને પંજાબીઓ ખાતા. વધુ વખાણ લખવાની જરૂર નથી. તમે ઘણી વખત રીબો ફલેવીનનું સીરપ પીઓ છો, પણ પાચન સુધારવા તેની જરૂર નથી. ફણગાવેલા કઠોળમાં અઢળક રીબો ફલેવીન (પાચક સત્ત્વ) હોય છે. ચાલો આજે રાત્રે છાલિયું ભરીને મગ પલાળી બીજે દિવસે ફણગાવવાનું શરૂ કરી દો.

  ** ** **

 

 

આરોગ્ય …


  આપણે ત્યાં એક સરસ કહેવત છે કે ‘પહેલું સુખ તે જાતે નર્યા.’ આ કહેવતમાં શરીરને તંદુરસ્ત રાખવાની વાતને મહત્વ આપવામાં આવ્યું છે. શરીરના આરોગ્યની જાળવણી માટે કેટલીક વાતો ટૂંકી કવિતા કે પંક્તિરૂપે અને યાદ રહી જાય તે સ્વરૂપમાં રચવામાં આવતી અને તે દરેક જુની પેઢી તેની નવી પેઢીને આપ્યા કરતી.

 

  આ પંક્તિઓમાં સ્વસ્થ રહેવાના ખૂબ સાદા નિયમો વણી લેવામાં આવતા. અને જો તેનું પાલન કરવામાં આવે તો બહુ જ સ્વભાવિક રીતે શરીર નરવું રહે તેમ અનુભવીઓ અધિકારપૂર્વક કહે છે. નાનપણમાં મારી ‘બા’ પાસેથી આવી અનેક કંડિકાઓ સાંભળી છે. એટલી બધી વાર સાંભળી છે કે લગભગ કંઠસ્થ થઈ ગઈ છે. આ પંક્તિઓમાં આરોગ્ય અંગેની જે ધારદાર વાતો કરવામાં આવી છે તે અહીં યથાતથ મુકવી છે.

 

‘ ‘મગ કહે હું લીલો દાણો, મારા ઉપર ચાંદું, નિત્ય સેવન મારું કરતો માણસ ઉઠાડું માંદું.

‘ ‘તાવ કહે તુરિયામાં વસું, ગલકા દેખી ખડખડ હસું, ખાય દહીં-મૂળો ને ખાટી છાશ તેને ઘેર મારો વાસ.’

‘ ‘લીમડા દાતણ જે કરે, નરણે હરડે ખાય,દૂધે વાળું જે કરે તે ઘર વૈદ ન જાય.

‘ ‘આંખે ત્રિફલા દાંતે લૂણ, પેટ ન ભરીએ ચારે ખૂણ.’

‘ ‘દૂધી કહે હું લાંબી લિસ્સી, દિલ મારું છે છાલ, સ્વાદ ને બળ લાવવા, નાખ ચણાની દાળ.’

‘ ‘મધ સ્વાદે મિષ્ટ પણ ખાવું નહીં ઘણું,વીસ ગ્રામ બાળકને અને પુખ્તવયનાને બમણું.’

‘ ‘ફૂદીનો સુંગધીદારને રુચિકર પણ ઘણો,કફનાશક ને વળી કામનાશક પણ ઘણો.’

‘ ‘વરિયાળી મુખવાસ કે ભૂખ જરા હળવાશ,કફનાશક ગરમ કોઠા મહી આશિષ સમી છે એ.’

‘ ‘કૂણી કૂણી કાકડી ને ભાદરવાની છાશ,તાવ સંદેશો મોકલે આજ આવું કે કાલ.’

‘ ‘આંબલિમાં ગુણ એક છે, અવગુણ પૂરા વીસ,લીંબુમાં અવગુણ એક નહીં, ગુણ છે પૂરા વીસ.’

‘ ‘મરડો માઠો રોગ, ઘણી વેદના થાય,હરડે-સાકર ચૂર્ણની પાંચ ફાકીએ જાય.’

‘ ‘જંતુનાશક ફટકડી, રસનાયિક ગુણવાન,સ્વાદે તૂરી હોય છે, કમ દામ ને મૂલ્યવાન.’

‘ ‘બલિહારી તુજ બાજરી જીના લાંબાં પાન, પાંખું આવીયું, બુઢા થયા જવાન.’  

‘ ‘રાતે વહેલા જે સૂએ વહેલા ઊઠે વીર,બલ બુદ્ધિ અને ધન વધે, સુખમાં રહે શરીર.’

‘ ‘ચા-કોફી ને કોકો વહેલી પડાવે પોકો,ના સમજે તેને રોકો, જરૂર પડે તો ટોકો.’

‘ ‘પીળા રંગની રસોઈની હળદર,વાત-પિત્ત, કફ પર થાય દમદાર.’

‘ ‘ભોજન પહેલાં સદા પથ્ય આદુ લવણ-મિશ્રિત, લગાડે ભૂખ, રુચિ દે, દે કંઠ જીભે વિશુદ્ધતા.’   


  સંકલિત :   સાભાર : પૂર્વી મોદી મલકાણ (યુએસએ)

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલા આપના દરેક પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ડાયેટ કોર્નર', "જીવન લક્ષ્ય " ..., દાદીમાનુ વૈદુ, પૂર્વી મલકાણ (યુ એસ એ), વીણેલા મોતી | 2 Comments

‘તમારું કામ એ જ તમારી પ્રાર્થના’ …

(૧)    ‘દાદીમા ની પોટલી’  રખેવાળ … અને (૨)  ‘તમારું કામ એ જ તમારી પ્રાર્થના’ …

 

 

work is worship

 

 

મિત્રો, આજે આપણી સાથે,  હાલ યુએસએ નિવાસી વડીલ શ્રી જિતેન્દ્ર પાઢ (ઉ.વ.૭૨) તેમના જીવનના અનુભવના ભાથા સાથે તેમની કલમનો સાથ લઇ અને આપણી વચ્ચે જોડાઈ રહ્યા છે.  જેમનું ‘દાદીમા ની પોટલી’ પરિવાર દ્વારા અંતરપૂર્વક – ભાવભર્યું સ્વાગત છે.

 

‘દાદીમા ની પોટલી’ પર શ્રી જિતેન્દ્રભાઈ પાઢની  કલમ,  ‘અંતરવાણી’  એક અલગ કેટેગરી હેઠળ, નિયમિત રીતે પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ ‘દાદીમા ની પોટલી પરિવાર’ ; તેમના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.  ચાલો ત્યારે આજ તેમના દ્વારા મોકલવામાં આવેલ બે કૃતિઓ અહીં માણવાની કોશિશ કરીએ….

 

આપના બ્લોગ પરના આગમાન નું હાર્દિક સ્વાગત કરીએ છીએ.  બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ  આપના દરેક પ્રતિભાવ, લેખકશ્રી / લેખિકાશ્રી ની કલમને સદા પ્રેરણાદાયી બની રહે છે તેમજ તેમની કલમના જુસ્સાને એક નવું પ્રેરકબળ પૂરે છે.   આભાર.

 

 

(૧)    ‘દાદીમા ની પોટલી’  રખેવાળ …

 

 

ના, કદી ઉદાસ – માત્ર ખુશ મિઝાઝ છે
જિંદગીમાં આમ જૂઓ તો બિંદાસ છે.

 
તખલ્લુસે છો, ભલે તે ‘દાસ’ હો …
મિત્રોના દિલમાં તો ‘દિવાને ખાસ’ છે.

 
‘દાદીમા ની પોટલી’ નો રખેવાળ
એટલે તો વહેંચતો જ્ઞાનનો ભંડાર છે.

 
વાંચક તરસ છીપાવવા વેબમાં ઝકાસ છે
વિષયોના વૈભવ થકી, ના કદી કચાસ છે.

 
‘(અશોક)પોટલી પરિવાર’  તમારો નિત-નવો અંદાઝ છે
‘દાદીમા ની પોટલી’ નો મનગમતો વિકાસ છે.

 

-     જિતેન્દ્ર પાઢ

 

 

work is worship..2

 

 

(૨)  ‘તમારું કામ એ જ તમારી પ્રાર્થના’ …

‘WORK IS WORSHIP’

 
-     જિતેન્દ્ર પાઢ
 

 

‘તમારું કામ એ જ તમારી પ્રાર્થના’ ….

 
આ સૂત્ર જીવનમાં જેણે શીખી લીધું છે, તેઓ સફળ થઇ મંઝીલ સુધી પહોંચે છે., એમાં કોઈ શંકા નથી.  લોવેલ નામના ચિંતકે કહ્યું છે કે ‘એવું કોઈ પણ માણસ જન્મ પામતું નથી કે જેને માટે કોઈપણ કામ નિર્માણ ન થયું હોય’  એટલે કે જન્મ સાથે કામનું અવતરણ ઈશ્વર દત્ત આશિર્વાદ રૂપે છે.  પરંતુ કામ કેવી રીતે કરવું અને તેને કેવી, કેટલી અગત્યતા આપવી ?  આ બાબત માણસે સમજુ બન્યા બાદ શીખવી પડે છે.

 
સાચી વાત એ છે કે માણસ સમજદાર બને ત્યારે જે કામ તે વિચારે અને સતત પરિશ્રમથી તેને ઉમદારૂપે પાર પાડવાની કુશળતા, ખંતથી ક્રિયા કરે તો તેમાં નિયમિતતા સાથે ગુણવત્તા – ભળી જાય છે – ‘મને નહીં મારા કામને બોલવા દો’  એ વિદેશી ચિંતકનું સુત્ર યાદ રાખો.  કામ થયું, પત્યું, પૂરૂં થયું એટલે બસ !   આવો સંતોષમાની બેસી રેહવું બસ/યોગ્ય નથી.  મારું કામ હું વિકટ પરિસ્થિત વચ્ચે શાંતિથી કેટલું પાર પાડી શકું છું અને તે કેવી રીતે ‘સરસ’ બનાવી રજૂ કરું છું, તે મહત્વનું છે.  સમાજ કેટલું આપ્યું ?  – કેટલું જીવ્યા ? – એની નોંધ નથી લેતો; પરંતુ કેવી ભાવના સાથે આપ્યું – કેવી રીતે જીવ્યા એ મુદ્દાની નોંધ લઇ પ્રતિષ્ઠા આપે છે.  હા, ક્યારેક વધુ દાન આપનારની તત્કાલીન વાહવાહ થાય છે, તેની ‘ના’ નથી.  તમારા તમામ કામો ઉત્તમ રીતે, નિષ્ઠાપૂર્વક/સાથે  થવા જોઈએ.  નિયમિતતા સાથે તમારા અનુભવોના પ્રતિબિંબ સાથે થવા જોઈએ.

 
માણસમાં પ્રચંડ ઈચ્છાનો ધોધ હોય, દ્રઢતા હોય, પ્રબળ સાહસવૃત્તિ હોય, આયોજન શક્તિ હોય, કામ કરવાની કુશળતા પણ હોય, રજૂઆતની તાકાત પણ હોય, પરંતુ આ બધું કાર્યમાં – પરિવર્તિત ન થાય, કાર્યમાં એક રસ બની ન આવે ત્યાં સુધી માત્ર સ્વપ્નાઓ જ રહે છે.  ગુણો – શક્તિમાં ઉતરે ત્યારે કુશળતા કર્મશીલ ઉદ્યમ બને છે, કાર્ય-ઉત્તમ કામ બને છે.  સાતત્યરૂપે સારું કામ સમય જતાં સન્માનદાયક સફળતા બને છે.  કોઈપણ કામને ઢસરડો ન સમજો, નિષ્ફળતામાં પીછેહટ ન કરો, એટલ અડગ મનથી પુરુષાર્થી બની ઉત્કૃષ્ટ કામ કરવાની ધગશ રાખો.  ખંતપૂર્વક ચોવટથી કાર્ય કરતાં રહો, સફળતા ચોક્કસ તમારા ચરણ ચૂમશે.

  

-     જિતેન્દ્ર પાઢ

-     તા: ૦૬, ફેબ્રુઆરી ૨૧૦૧૪ – ગુરુવાર

 

 

work is worship..1

 

  

JITENDRA PADH PHOTOજિતેન્દ્ર પાઢ

હાલનું રહેઠાણ :
પોર્ટલેન્ડ – રાજ્ય (ઓરેગન) – (યુએસએ)

ભારતમાં રહેઠાણ :
સી-૨ /૧૩-૧; ૨, સેક્ટર – ૧૬,
વાશી, નવીમુંબઈ ૪૦૦૭૦૩
email :  jitendrapadh @gmail.com
nutannagari_guj@hotmail.com
 

 

લેખકશ્રી નો પરિચય … (તેમના જ શબ્દોમાં) …

 

‘દાદીમા ની પોટલી’  બ્લોગ-વેબસાઈટ ઉપર મારા લેખો, વિચારો આપ સર્વે રસિક વાંચકો સાથે લ્હાણી કરવા વિચારું છું. 

નવીમુંબઈ ૧૯૭૮માં ચેમ્બુરથી કાયમી વસવાટ માટે સ્થળાંતર કર્યું – સંસ્થાકીય સમાચાર મોકલતા કોલમનિસ્ટ, ફ્રિલાન્સ્રર અને ખુદના અખબારનો માલિક, તંત્રી, રિપોર્ટર બન્યો.  સિડકો (સિટી ડેવલોપર્સ કોર્પોરેશન – સેમી સરકારી કંપની) મ્યુ. કોર્પોરેશન, પોલીસ સ્ટેશન તેમજ વિવિધ ૧૬ સમાજો (ગુજરાતી) – માર્કેટ સંગઠનો, સમગ્ર નવી મુંબઈમાં આજસુધી  એક માત્ર ગુજરાતી રિપોર્ટર અને ૯મા વર્ષમાં ગુજરાતી સાપ્તાહિક ‘નૂતનનગરી’ ચલાવું છું.  નવીમુંબઈ ગુજરાતી સમાજ માહિતીખાતા ચેરમેન, સમસ્ત બ્રાહ્મણ સમાજનો ટ્રસ્ટી છુ. 

મારો શો પરિચય હોય – કલમ, કાગળ, અને વાચકની દોસ્તી.

 

-     જિતેન્દ્ર પાઢ ના જય માગુર્જરી…

 

 

બ્લોગ લીંક : http://das.desais.net
email: dadimanipotli@gmail.com

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલા આપના દરેક પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., અંતરવાણી ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વીણેલા મોતી, શ્રી જિતેન્દ્ર પાઢ (યુએસએ) ની કલમે ... | 1 Comment

જીવન શું છે ? …

જીવન શું છે ? … – ફાધર વાલેસ

 

 

life.1

 

 
જીવન એક ખેતર છે. તે જૂઠું નહીં બોલે. તમે એને જેટલું આપો તેનાથી સોગણું કરીને તે પાછું આપે, પણ તમે કશું નહીં આપો તો એની પાસેથી તમને કશું નહીં મળે. જીવન ખોટું લગાડતું નથી અને ખુશામત પણ કરતું નથી. ચોખ્ખો હિસાબ છે, જેવું આપો તેવું મળે. જીવનને તમે શું શું આપ્યું છે ? સાચું કહો. જીવન પ્રત્યે તમને અવિશ્વાસ છે, કંજુસાઈ છે, નફરત છે.   ઓછામાં ઓછું આપો અને ન છૂટકે આપો પછી જીવનમાં સારા પાકની આશા કેમ રખાય ?   તમે ફરિયાદ કરો છો કે તમારું ભાગ્ય ઊઘડ્યું નહિ, જીવન ફળ્યું નહિ, તમે છેતરાયા છો, ભરમાયા છો, પણ તમારી ફરિયાદ સાચી નથી. ધરતી છેતરતી નથી. જીવન છેતરતું નથી. જીવન જૂઠું બોલતું નથી. જીવન તમને ફક્ત યાદ દેવરાવે છે કે તમે કશું આપ્યું જ નથી. ક્યાં પ્રેમ કર્યો છે, ક્યાં સાહસ કર્યું છે, ક્યાં ભોગ આપ્યો છે, ક્યાં શ્રદ્ધા રાખી છે ? તમે ઝંપલાવ્યું નથી, અજમાવ્યું નથી, જીવન હોડમાં મૂક્યું નથી. પછી બદલામાં શું મળે ? તમે તમારી નિરાશા બતાવો એમાં તમે તમારા જીવનનો ગૂનો કબૂલ કરો છો અને જાહેર કરો છો. કારણ કે તમે જીવનમાં ખરેખર સાચી મૂડી રોકી હોત તો એનું મબલક વ્યાજ તો તમને મળી ચૂક્યું હોત. જીવન જૂઠું બોલતું નથી.
 

 

જીવન જીવવાની જડીબુટ્ટી …

 

 
life goal
 

 

૧. દરરોજ ૧૦ થી ૩૦ મિનિટ ચાલવા જાઓ અને હા, ચાલતી વખતે ચહેરા પર હળવું સ્મિત હોય તો ઉત્તમ!

૨. દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૧૦-30  મિનિટ માટે એકાંતમાં બેસો.

૩. દરરોજ ૭ કલાક ઊંધો.

૪. જોશ, ઉત્સાહ અને કરૂણા આ ત્રણ મહત્વના ગુણો છે જીવનમાં.

૫. નવી રમતો શિખો/રમો..

૬. ગયા વર્ષે કરતાં આ વર્ષે વધારે પુસ્તકો વાંચો.

૭. ધ્યાન, યોગ અને પ્રાર્થના માટે સમય ફાળવો.

૮. ૭૦થી વધારે ઉંમરના અને ૭થી ઓછી ઉંમરના લોકો સાથે સમય ગાળો. દરરોજ શક્ય ન હોય તો અઠવાડિએ.

૯. જાગતાં સપનાં જુઓ.

૧૦.. પ્લાન્ટ (ફેકટરી )માં બનતી વસ્તુઓ કરતાં પ્લાન્ટ(છોડ)માં ઊગેલી વસ્તુઓને ખોરાકમાં મહત્વનું સ્થાન આપો.

૧૧. જરૂરીયાતથી વધુ પાણી ન પીઓ.

૧૨. દરરોજ ઓછામાં ઓછા ત્રણ વ્યક્તિના ચહેરા પર સ્મિત લાવો.

૧૩. ચર્ચા/નિંદા/કુથલીમાં સમય ન બગાડો.

૧૪. ભૂતકાળ ભૂલી જાઓ. ખાસ કરીને પતિ/પત્નીની ભૂલો. વર્તમાનકાળનો આનંદ લો.

૧૫. રાજાની જેમ સવારનો નાસ્તો કરો, રાજકુમારની જેમ બપોરનું ભોજન લો અને ભિખારી જેટલું રાત્રે જમો !

૧૬. દરેક દલીલની સામે જીતી શકવાના નથી, મતભેદ સ્વિકારી લો.

૧૭. સરખામણી કરવાનું છોડો. ખાસ કરીને પતિ/પત્નીની સરખામણી.

૧૮. તમારા સુખનું કારણ ફક્ત  તમે છો.

૧૯. દરેકને (Unconditional) માફી બક્ષો. ક્ષમા વીરસ્ય ભૂષણમ્ !

૨૦. બીજા લોકો તમારા માટે શું વિચારશે એવા વિચાર છોડો. કોઈપણ નિર્ણય જાતે લેતા શીખો, બીજા પર જીવનના નિર્ણયો માટે અવલંબનમાં ન રહો.

૨૧. ભગવાન સૌનું ભલું કરશે.

૨૨. ગમે તેટલી સારી કે ખરાબ પરિસ્થિતિ હશે, બદલાશે જરૂર.

૨૩. માંદા પડશો ત્યારે તમારો બૉસ નહીં પણ તમારા મિત્રો તમારી સંભાળ રાખશે, માટે સારા મિત્રોના સંપર્કમાં રહો.

૨૪. નકામી, નઠારી અને જેમાંથી આનંદ ન મળે તેવી વસ્તુઓથી દૂર રહો.

૨૫. ઈર્ષા સમયનો બગાડ છે. તમને જોઈતું બધું તમારી પાસે છે.

૨૬. ઉત્તમ હજી આવવાનું બાકી છે.

૨૭. ગમે તેવો ખરાબ મૂડ હોય, ઊઠો, તૈયાર થાઓ અને બહાર આંટો મારી આવો.

૨૮. દરરોજ સવારે ઊઠીને ભગવાનનો આભાર માનો.

૨૯. આ જડીબુટ્ટીઓનું સેવન કરો અને સગા વ્હાલાઓને પણ જણાવો.

 
નસીબથી મળી છે જીંદગી તો એને જીવી જાણો.‏ …

લાંબી આ સફરમાં જીંદગીના ઘણા રૂપ જોયા છે
તમે એકલા શાને રડો છો, સાથી તો અમેય ખોયા છે

આપ કહો છો આમને શું દુઃખ છે, આ તો સદા હસે છે
અરે! આપ શું જાણો આ સ્મિતમા કેટલા દુઃખ વસે છે

મંઝીલ સુધી ના પહોંચ્યા તમે એ વાતથી દુઃખી છો
અરે! ચાલવા મળ્યો રસ્તો તમને, એટલા તો સુખી છો

આપને ફરિયાદ છે કે કોઇને તમારા વિશે સુઝ્યુ નથી
અરે! અમને તો “કેમ છો?” એટલુંય કોઈએ પુછ્યું નથી

જે થયું નથી એનો અફસોસ શાને કરો છો,
આ જીંદગી જીવવા માટે છે, આમ રોજ રોજ શાને મરો છો ?

આ દુનિયામા સંપુર્ણ સુખી તો કોઈ નથી
એક આંખ તો બતાવો મને જે ક્યારેય રોઈ નથી.

બસ એટલુંજ કહેવું છે કે જીંદગીની દરેક ક્ષણ દિલથી માણો
નસીબથી મળી છે જીંદગી તો એને જીવી જાણો.

જય શ્રી કૃષ્ણા !

સાભાર  :

HASMUKHBHAI RATILAL SHAH
MANINAGAR,
AHMEDABAD

M-94273 18634.

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વીણેલા મોતી | 3 Comments

ચિરંજીવી મહાવીર હનુમાન … કેસરીનંદન …

ચિરંજીવી મહાવીર હનુમાન …  કેસરીનંદન …

 

 

 
hanumanji.2
 

 

 
અશ્વત્થામા, મહારાજા બલિ, વ્યાસમુનિ, હનુમાનજી, વિભીષણ, કૃપાચાર્ય અને પરશુરામ આ સાત મહાપુરુષોને જગતમાં ચિરંજીવ પદ પ્રાપ્ત થયેલું છે.  આ સાતેય આજે પણ પૃથ્વી પર હયાત હોવાનું મનાય છે.  સાત ચિરંજીવીઓમાંના શ્રી હનુમાનજીએ જગતને શ્રેષ્ઠ દૂતધર્મ અને સેવક્ધર્મનું સર્વોત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.  આજે ચૈત્રી પૂર્ણિમા અને મંગળવાર છે.  પ્રખર રામભક્ત આ જ તિથિ અને આજ દિવસે પૃથ્વી પર જન્મ્યા હતા.  ભારતવર્ષમાં રામભક્તો અને હનુમાનજીના પરમ ઉપાસકો ધામધૂમથી હનુમાનજયંતિ પર્વ ઉજવે છે. … આપણે સૌ મહાવીર હનુમાનજીની વંદના કરીએ અને તેમના જીવનમાં ડોકિયું કરીએ.
 

 
sarngpur hanmanji
 

 
શ્રી હનુમાનજીને ચિરંજીવીનું વરદાન સ્વયં શ્રીરામે જ આપ્યું છે.  વાલ્મીકિકૃત રામાયણમાં યુદ્ધકાંડના સર્ગ ૧૨૮મા આ વિષે લખાયું છે.  રાવણનો વધ કરીને શ્રીરામે લંકાની રાજગાદી વિભીષણને સોંપી અને અયોધ્યા પરત આવી સુરાજયની સ્થાપના કરી તેમણે અયોધ્યાની ગાદી સંભાળી.  વાલ્મીકિ રામાયણમાં લખાયું છે કે શ્રીરામ સુરાજય કરી જ્યારે નિજધામમાં જતા હતા ત્યારે હનુમાનજીએ હાથ જોડી પ્રાર્થના કરી, ‘પ્રભુ !  આપ તો મારા પ્રાણ છો.  આપના વગર હું પૃથ્વી પર નહીં રહી શકું.  સેવક પર કૃપા કરી મને આપની સાથે લઇ જાઓ, પ્રભુ !’

 

પ્રિય ભક્ત હનુમાનજીની સજલ નયને થયેલી પ્રાર્થના સાંભળી શ્રીરામે વિવેક્ભાવે આશ્વાસન આપતાં કહ્યું, ‘હે હૃદયસ્થ કપિ-શ્રેષ્ઠ !  તારો જન્મ તો રામ્ભાક્તોના રક્ષણ અને કલ્યાણ માટે જ થયો છે.  આ માટે તારે કલ્પના અંત સુધી પૃથ્વી પર રહી આ સદ્દકાર્ય કરવાનું છે.  હે પ્રિય ભક્ત !  હું તને ચિરંજીવીનું પરમ વરદાન આપું છું.  મારી કીર્તિ સાથે તારી પણ કીર્તિ જગતમાં અમર થશે.  નિજધામમાં ગયા પછી પણ હું સદૈવ તારા હૃદયમાં વાસ કરીશ.’

 

સ્વામીની આજ્ઞાને શિરોમાન્ય રાખીને ત્યાર પછી હનુમાનજીએ હિમાલય પ્રવ્ત્ના ગંધમાદન શિખર પર વાસ કર્યો.  રામભકતોનું રક્ષણ અને કલ્યાણ કરતા અને રામનાં ગુણગાન ગાતાં ગાતાં  અહીં જ તેમણે રામાયણનો એક અદ્દભુત ગ્રંથ રચ્યો.

 

આ દુર્લભ ગ્રંથ  ‘હનુમાનજી નાટક’  તરીકે ઓળખાય છે.  એવું મનાય છે કે ચિરંજીવીનું વરદાન પામેલા શ્રી હનુમાનજી આજે પણ પૃથ્વી પર સદેહે વસે છે.  આહે પણ તે રામભક્તોનું રક્ષણ અને કલ્યાણ કરે છે.

 

મહર્ષિ વાલ્મીકિજીએ તો जितेन्द्रिय जितेन्द्रिय बुद्धिमतां वरिष्ठम्  અર્થાત્  બુદ્ધિશાળીઓમાં વરિષ્ઠ અને જિતેન્દ્રિય મહાપુરુષ તરીકે મહિમા ગયો છે.  ગોસ્વામી તુલસીદાસે પણ ‘રામચરિતમાનસ’ માં શ્રેષ્ઠ સેવક અને દૂત ઉપરાંત રામભક્ત તરીકે હનુમાનજીનું પાત્રાલેખન કર્યું છે.  આ ઉપરાંત તેમના શૌર્ય, બુદ્ધિ અને સદ્દગુણોને વર્ણવતી ‘હનુમાન ચાલીસા’ નું પણ સર્જન કર્યું છે.  ‘રામચરિતમાનસ’ ના વંદના પ્રકરણમાં ગોસ્વામીજીએ હનુમાનજીની વંદના કરતા લખ્યું છે :

 

‘પ્રવનઉં પવનકુમાર, ખલબલ પાવક જ્ઞાનધાન,

જાસુ હૃદય આગાર, બસહિ રામ સરચાપધાર.’

 

શ્રી હનુમાનજી કપિવર કેસરીના ક્ષેત્રજપુત્ર અને પવનદેવના ઔરસપુત્ર કહેવાયા છે.  ઉપરાંત તેઓ રુદ્રનો અવતાર પણ મનાય છે.

 

શ્રી હનુમાનની જન્મની કથા રામાયણ ઉપરાંત બીજા પુરાણોમાં અલગ અલગ રીતે લખાયેલી છે.  વાલ્મીકિ રામાયણના કિષ્કિંધાકાંડના ૬૬મા સર્ગમાં હનુમાન જન્મની કથા આલેખાઈ છે, તો શિવપુરાણના શતરુદ્રસંહિતાના ૨૦મા અધ્યાયમાં પણ આલેખાઈ છે.  રામાયણની કથા મુજબ હનુમાનજી સ્વર્ગની શાપિત અપ્સરા પુંજિકસ્થલા, જે પૃથ્વી પર વાનરી રૂપે અંજના નામથી જન્મી હતી. વાલ્મીકિએ હનુમાનજીને અંજના અને પવનદેવના પુત્ર તરીકે આલેખ્યા છે.  આ કથા ઘણી રોચક્ક્થા છે.  બીજી બાજુ શિવપુરાણની કથા મુજબ હનુમાનજી સ્વયં શિવનો જ અંશ … અર્થાત્ શિવજી દ્વારા ઉત્પન્ન થયા હોવાનો ઉલ્લેખ થયો છે.

 

વાનરકુળના મહાત્મા કુંજરકપિને ઘેર જન્મેલી શાપિત અપ્સરા અંજનારૂપે કપિશ્રેષ્ઠ કેસરીને પરણી.  તે વાનરીપણાને પામી હોવા છતાં ઇચ્છાનુસાર દેહ ધારણ કરી શકતી હતી.  વર્ષાઋતુની એક રમણીય સાંજે તે એક સુંદર કન્યાનું રૂપ ધરી વિચરી રહી હતી ત્યારે પવનદેવ તેના પર મોહિત થઇ ગયા અને તેમણે અંજનાને આલિંગન આપ્યું.  આથી પવ્ન્દેવનું તેજ અંજનાના ગર્ભમાં પ્રવિષ્ટ થઇ ગયું.  સમયાંતરે પરમ રામભક્ત હનુમાનજીનો જન્મ થયો.

 

હનુમાનજી જન્મથી જ અદ્દભુત શક્તિઓના સ્વામી હતા.  પવનદેવના ઔરસપુત્ર હોવાથી તે ગરુડની જેમ તેજ ગતિથી ઊડી શકતા હતા.  યુવાવયે હનુમાનજીનું મિલન વાનરોની નગરી કિષ્કિંધામાં વનવાસ પામેલા શ્રીરામ સાથે થયું હતું.  રામના સદ્દગુણોથી પ્રભાવિત થયા એટલે તે રામના પરમ ભક્ત બની ગયા.  રામ માટે તેમણે સીતાજીની શોધ કરી અને રાવણ સાથેના યુદ્ધમાં રામને સહાયતા કરી.

 

પરમ રામભક્ત આજીવન બ્રહ્મચારી રહ્યા છે છતાં પણ તેમનો મકરધ્વજ નામનો એક પુત્ર પણ છે.  લંકાદહન પછી હનુમાનજી વિશ્રામ હેતુ સાગરતટે બેઠા હતા.  સાગરમાં વસતી મકરી નામની રાક્ષસીએ હનુમાનજીનાં પરસેવાનાં ટીપાંને પ્રેમથી ગ્રહણ કર્યા.  આથી તે સગર્ભા બની અને તેને પુત્ર જન્મ્યો.  તેનું નામ મકરધ્વજ પડ્યું અને તે હનુમાનજી જેવો જ પરાક્રમી પણ થયો.

 

હનુમાનજીનું તેમના પુત્ર સાથે મિલન પાતાળલોકમાં થાય છે.  પાતાળલોકમાં રાવણના મામા અહિંરાવણ અને મહિંરાવણ લંકાપતિ રાવણના આદેશથી રામ-લક્ષ્મણનું હરણ કરી પાતાળલોકમાં બંદી બનાવી રાખે છે.  હનુમાનજીને જ્યારે ખબર પડી ત્યારે તે પાતાળલોકમાં રામલક્ષ્મણને છોડાવવા જાય છે.  ત્યાં જ મકરધ્વજ સાથે તેમનું મિલન થાય છે અને તેની સહાયતાથી હનુમાનજી રામલક્ષ્મણને પાતાળલોકના કારાગૃહમાંથી છોડાવે છે.

 

શ્રી હનુમાનજીની જન્મકથા અલગ અલગ ગ્રંથોમાં ભલે અલગ અલગ રીતે લખાઈ હોય, પરંતુ તેમનું ચરિત્ર ઘણું જ અદ્દભુત છે.  તેવો સદૈવ ભક્તોનું રક્ષણ કરી સંકટમાંથી છોડાવે છે.  માત્ર છોડાવે છે એટલું જ નહીં પણ ભક્તોનું કલ્યાણ પણ કરે છે.  શ્રીરામના વરદાનથી તેઓ આજે પણ પૃથ્વી પર સદેહે વાસી રહ્યા છે.  હનુમાનજી ચાર સિંદૂરિયા દેવોમાંના એક દેવ છે.  તેમની પૂજા એકદમ સરળ છે.  મંગળવાર, શનિવાર કે અમાસના દિવસે ઉપાસના કરી હનુમાનજીને તેલ તથા સિંદૂર સાથે આકડાના પુષ્પોની માળા ચઢાવીને પૂજા કરવાથી તેમની અનહદ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.

 

આવો … તેમની જન્મતિથિ પર્વ ટાણે તેમની કૃપા પ્રાપ્ત કરવા પૂજા કરી, પ્રાર્થના કરીએ, ‘હે અંજનિજાયા !  હે પવનતનય !  હે કેસરીનંદન !  હે રુદ્રાવતારી કલ્યાણકર્તા દેવ !  હે સંકટમોચન ! … અમારા આધિ – વ્યાધિ અને ઉપાધિરૂપી સંકટથી છોડાવી અમારા સૌ પર કૃપા કરો.’

 

 

જય શ્રીરામ !

 

 

સાભાર : સુરેશ પ્રજાપતિ

 

સૌજન્ય : દિવ્યભાસ્કર દૈનિક

 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વીણેલા મોતી | 2 Comments

ત્વચાને યુવાન રાખતા ખાદ્યપદાર્થો …

ત્વચાને યુવાન રાખતા ખાદ્યપદાર્થો …

 

 
skin care.1

 

 

સ્વસ્થ ત્વચા સુંદરતાનું પ્રથમ ચરણ છે. ફક્ત  મેકઅપથી ત્વચાની ખામીઓને મર્યાદિત સમય માટે છુપાવી શકાય છે. પરંતુ ત્વચાને યુવાન રાખવા હેલ્ધી ડાયેટ આવશ્યક છે. ખાણીપીણીમાં ખનિજ તથા પોષક તત્વ શામેલ કરવાથી ત્વચા સ્વસ્થ રહે છે. રોજિંદા ડાયેટમાં એવા ફળ-શાક શામેલ કરવા જેનો ફાયદો ત્વચા પર દેખાય.

 
આંબળા

 
આંબળા વિટામિન સીનું સૌથી સારું સ્ત્રોત છે. તે રક્તને સાફ કરે છે અને તેના સેવનથી ભૂખ પણ વધે છે.આંબળા ત્વચાને અને હાડકાને સ્વસ્થ રાખે છે. આંબળાના નિયમિત સેવનથી વાળ લાંબાસઘાટ્ટા અને મજબૂત થાય છે તેમજ ત્વચા પરથી કરચલી દૂર થાય છે.  હેર પેક તરીકે પણ આંબળાનો ઉપયોગ ફાયદાકારક સાબિત થયો છે.  કાચા આંબળાનો રસ ચહેરા પર લગાડવાથી ત્વચામાં નિખાર આવે છે.

 
કારેલા

 
કારેલાનો સ્વાદ ભલે કડવો હોય પણતે ક્વતા માટે ફાયદાકારક સાબિત થયા છે. તેનામાં સમાયેલ કાર્બોહાઇડ્રેટ,પ્રોટીન, કેલ્શિયમ,સેપોનિન જેવા અગિણત ફાયદાકારક તત્વો છે જે સૌંદર્યને લગતી સમસ્યાઓમાં કારગર નીવડયા છે. ખાસ કરીને ખીલની સમસ્યામાંથી કારેલા છૂટકારો અપાવે છે. તે એક એન્ટિ એજિંગનું કામ કરે છે. ખીલના ઘેરા ડાઘ પર કારેલાના પાનનો રસ કાઢીને લગાડવાથી ફાયદો થાય છે.

 
મૂળા

 
ડાકટરોના અનુસાર એક મહિના સુધી સતત મૂળાનો રસ પીવાથી ખીલના ડાઘ-ધાબા ઓથા થઇ જાય છે. ઝાંય પર તે લાભદાયી સાબિત થયા છે. મૂળાના રસમાં તલનું તેલ ભેળવીને વાલમાં મસાજ કરવાથી વાળનું ખરતા અટકે છે.

 
દ્રાક્ષ

 
દ્રાક્ષમાં ખનિજ તત્વોની ભરમાર છે. જે શરીરનેઊર્જાવાન રાખે છે. સૂર્યના કિરણોથી હાનિ પામેલી ત્વચા માટે લાભકારી નીવડે છે. તેનું નિયમિત સેવન એન્ટિ એજિંગનું કામ કરે છે. સૌંદર્ય વિશેષજ્ઞાના અનુસાર દ્રાક્ષનો રસ ત્વચા માટે ગુણકારી  છે.

 
આદુ

 
આયુર્વેદમાં આદુને ત્વચા માટે અસરકારક માનવામાં આવે છે. ત્વચાને લાંબા સમય માટે યુવાન રાખવાઆદુનું સેવન કરવું જોઇેએ. ખાલી પટે આદુ ચાવવાથી ત્વચા આકર્ષક અને નિખરે છે. સાથે જ તેનો રસરૃના પૂમડાથી ચહેરા પર લગાડવાથી ત્વચા પર કુદરતી ચમક આવે છે.

 
ટામેટા

 
ગૃહિણીના રસોડામાં આરામથી મળતા ટામેટા વિટામિન એ અને સી સમાયેલું છે. ફક્ત ફેસપેકમાં જ તેનો ઉપયોગ નથી થતોપરંતુ ટામટાનું સેવન ત્વચાને ખૂબસૂરત બનાવે છે.ત્વચામાં કસાવ,નિખાર લાવવા ટામેટાને રોજિંદા આહારમાં સ્થાન આપવું જોઇએ.

 
દહીં

 
દહીંમાં કુદરતી ક્લિંજરનો ગુણ મસાયેલો છે.  દહીં ત્વચાન ેસાફ રાખે છે. તડકાથી ટેન પડેલી ત્વચાનો વાન સુધારવામાં દહીં અસરકારક નીવડે છે. તેના નિયમિત સેવનથી ઘણી બીમારીઓમાં ફાયદો થાય છે અને ત્વચા ચમકીલી થાય છે. દહીંમાં મોજૂદ તત્વ ‘ડેમેજ સેલ’ને રિપેર કરવામાં પણ મદદ કરે છે.

 
ખનિજ તત્વમાં છુપાયેલા બ્યુટી સિક્રેટસ …

 

વિટામિ ઇ

 
ત્વચા માટે વિટામિન ઇ એક એન્ટીઓક્સીડન્ટ તરીકે કામ કરે છે. સ્કિનના ટેકસચરને સારું બનાવવામાં પણ તે ફાયદાકારક સાબિત થયું છે. શકરિયા, એવોકોડો, પાલક, વ્હીટજર્મ, સૂરજમુખી તેલ વિટામિન ઇના સ્ત્રોત ગણાય છે.

 
સેલેનિયમ

 
તડકાથત્ત્વચાને થતા નુકસાનથી રક્ષણ આપવામાં સેલેનિયમ ફાયદાકારક સાબિત થયું છે. તે સૂકામેવા,ચોખા, ઘઉં, ટૂના માછલીમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે.

 

 

 

- દિજીતા

 

સૌજન્ય : ગુજ. સમાચાર દૈનિક

 

 

 

સાભાર : પૂર્વીબેન મોદી મલકાણ (યુએસએ)

 

 
બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 

You can follow us :

 

twitter : @dadimanipotli

 

facebook at: dadimanipotli

 

 

આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રીમતિ પૂર્વીબેન મલકાણ ના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

 
બ્લોગ પોસ્ટ પરનાં આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

 
મિત્રો, આપણા બ્લોગ પર તેની નક્કી કરેલ મર્યાદા કરતાં વધુ પડતું ભારણ આવી જવાથી થોડા દિવસ માટે બ્લોગ બેન્ડ કરવામાં આવેલ, આપ સૌ મિત્રોને ઉપરોક્ત બાબત સહકાર આપવા માટે અમોએ જાહેર અપીલ પણ કરેલ.
 
આપ સર્વેના સાથ અને સહકારથી તેનો ઉકેલ તૂરત મળી ગયેલ અને બ્લોગની જે કાંઈ મર્યાદા નક્કી કરવામાં આવેલ તે લિમિટ હાલ ટૂંક સમય માટે સંચાલક તરફથી વધારી આપવાને કારણે બ્લોગ પૂર્વવત ચાલુ થઇ ગયેલ.

 
આપ સર્વે મિત્રોના સાથ અને સહકાર બદલ અમો આપના અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.

Posted in "જીવન લક્ષ્ય " ..., દાદીમાનુ વૈદુ, પૂર્વી મલકાણ (યુ એસ એ), વીણેલા મોતી | 1 Comment

સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને લગ્ન …

સ્ત્રી સશક્તિકરણ અને લગ્ન …

 

 

 women marraige.1

 

 

સ્વામી વિવેકાનંદે કહ્યું હતું કે જ દેશની પચાસ ટકા વસ્તી ઘરને રસોડામાં જ પૂરાયેલી હોય તે દેશ કઈ રીતે પ્રગતિ કરી શકે !  સ્વતંત્રતા મેળવ્યા બાદ અતિ ધીમી ગતિએ આ ક્ષેત્રમાં પ્રગતિ થઇ છે.કન્યા કેળવણીનો વ્યાપ થયો છે.મહિલાઓ ઘરની બહાર નીકળી વિવિધ ક્ષેત્રોમાં કામ કરતી થઇ છે અને ઉચાં હોદ્દાઓ કુશળતા પૂર્વક સંભાળી રહી છે.  બંધારણે સમાન અધિકારો આપ્યા છતાં આજે પણ સામાજિક અધિકારોમાં તે દ્વિતીય સ્થાને જ છે.કાયદાના રક્ષણ છતાં સામાજિક માનસિકતાને કારણે women empowerment  શબ્દ અસ્તિત્વમાં આવ્યો છે. થોડા સમય પહેલા એક અંગ્રેજી સમાચાર પત્રમાં વાચ્યું કે ભારતમાં લગભગ પચાસ ટકા કન્યાના લગ્ન  …લગ્નની  અઢાર વર્ષની નિશ્ચિત કરેલી વય પહેલા જ થઇ જાય છે.

 
આ વાત આધુનિક મહિલાઓ અને કન્યાઓને સાચી નહિ લાગે … પણ વાત સાચી છે.  હું પોતે તેની સાક્ષી રહી ચુકી છું. શહેરોમાં અને નાના મોટા ગામોમાં વસતા લોકોમાં કન્યા શિક્ષણ વિષે જરૂર જાગૃતિ આવવા માંડી છે, પણ અહી જ વસતો ગરીબ, દલિત, સવર્ણ નહિ તેવી જાતિ અને  જ્ઞાતિઓનો  સમાજ આજે પણ સોળ વર્ષે જ કન્યાને પરણાવી દેવામાં દૃઢ રીતે માને છે, તો પછી ગ્રામ્ય સમાજની તો વાત જ શી કરવી !

 
ઇન્દિરા ગાંધી, સોનિયા ગાંધી, ઇન્દિરા નુઈ, મમતા બેનર્જી, માયાવતી અને મોટી મોટી કંપનીઓમાં વિશિષ્ઠ જવાબદારીનું વહન કરતી, સમાજમાં ઉચું સ્થાન ભોગવતી મહિલાઓની વાતો કરવાથી સમગ્ર સ્ત્રી સમાજનો વિકાસ થઇ રહ્યો છે તેમ માની લેવાની ભૂલ કરવા જેવી નથી.

women marraige

 

આ પરિસ્થિતિ માટે, મારી દ્રષ્ટીએ ત્રણ કારણો મુખ્ય છે.

 

-  દીકરી પારકી થાપણ છે.

 

કોઈની થાપણ ક્યાં સુધી સાચવવી ! સાદો સીધો અર્થ એવો તારવી શકાય કે લગ્ન પછી સાસરે વળાવીને, આજીવન તેના માલિકી હક બીજાને જ સોપવાના હોય તો લગ્ન કરી જવાબદારીમાંથી વહેલા મુક્ત થવું.

 

-  લગ્ન પછી ઘર, વર  અને સાસરિયાને સંભાળવાના છે ને !  તો એ તાલીમ વહેલી શરુ થઇ જાય તે જ સારું.

 

-  દીકરીને સાપનો ભારો માનનારો વર્ગ નાનો સૂનો નથી.

 

આપણે ત્યાં ગ્રામ્ય પ્રદેશ લગભગ સાઈઠ ટકા છે.  ત્યાંનો મોટા ભાગનો વર્ગ આમા માને છે, તેમની મજબૂરી પણ છે.  જ્યાં રસ્તા નથી, લાઈટ નથી, શાળા નથી  ત્યાં છોકરીઓને ખેતર અને સીમમાં કામે જવાનું છે, તેનો ગેરલાભ ઉઠાવી કૈક અજુગતું બને તો !  દેશની રાજધાનીમાં બળાત્કારની ઘટનાઓ બને તે પ્રકાશમાં આવે પણ દૂરના ગામડાઓનું શું !   કિશોરાવસ્થામાં જ જો આવું કઈ બની જાય તો કુટુંબને લાછન લાગે.

 

-  સામાજિક રીવાજો અને દહેજને કારણે દીકરીને આર્થિક બોજ માનવામાં આવે છે.

 

જેણે આ સમાજને જોયો નથી, સમજ્યા નથી, તેને આ વાત ગળે નહિ ઉતરે.

 

કાયદા તો ઘણા છે,પણ સાચા અર્થમાં દીકરા દીકરીની સમાનતામાં માનતો સમાજ ત્યારે જ બનશે જયારે સ્વયં મા – બાપમાં તે ભાવના જાગે અને તેનો અમલ કરે.યુવાનીમાં પ્રવેશતા સંતાનોને શિક્ષણ સાથે જાતીયતાની સમજણ આપે તો “ સાપનો ભારો”  જેવી કહેવત શબ્દ કોષમાંથી નીકળી જાય.  સ્ત્રીને પુરુષ સમોવડી નથી  બનવું, પુરુષ સમાન બનવું છે.  સ્વાતંત્ર્યના, શિક્ષણના, કાર્યક્ષેત્ર પસંદ કરવાના અધિકારો આપવા મા-બાપે જ પહેલ કરવી પડશે.

 

મહિલાઓએ પ્રગતિ જરૂર કરી છે, પણ તે માત્ર ઉપરનો પ્રવાહ છે, જે નજરે ચડે છે.  પણ સાથો સાથ તેની નીચે વહેતો અંદરનો પ્રવાહ નજરે ન ચડે એટલો નાનો  કે નબળો નથી.કન્યા શિક્ષણ, જાતીયતા અને ચારિત્ર્ય, તેઓની સાંસારિક, સામાજિક અને આર્થિક ભાગીદારી વિશેની વિચારસરણી નહિ બદલાય ત્યાં સુધી આવા બાળલગ્નો થતા રહેશે.

 

અંગ્રેજી સમાચારપત્ર સાથે સહમત થતાં મારે કહેવું જ પડશે કે આપણાં માટે આ શરમની વાત છે.

 

 
- દર્શના ભટ્ટ.
 

 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર પ્રસિદ્ધ કરવાની તક આપવા બદલ અમો સુશ્રી દર્શનાબેન ભટ્ટ (યુએસએ) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 
દર્શના ભટ્ટ … 
darshna bhatt
 

 

બ્લોગ લીંક:  http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, દર્શનાબેન ભટ્ટ ની કલમે (યુએસએ) ..., વીણેલા મોતી | 1 Comment

વાળ અને સ્કિનની સુંદરતા વધારતું દહીં …

વાળ અને સ્કિનની સુંદરતા વધારતું દહીં …
મેકઓવર – શહેનાઝ હુસેન

 

 

આપણે જાણીએ છીએ કે રસોડામાં રસોઈ માટે વપરાતી અનેક વસ્તુઓ નેચરલ બ્યુટી પ્રોડક્ટ પણ છે. હળદર, બેસનની જેમ દહીં પણ આવી જ બ્યુટી પ્રોડક્ટ છે, જેનાથી ત્વચાને નિખારી શકાય છે. તો ચાલો જાણીએ કે દહીંનો સૌંદર્યવર્ધક તરીકે કેવી રીતે ઉપયોગ થાય.
 

 

 
curd.2
 

 

 
દહીં ઘરમાં વપરાતું સસ્તું અને સારું બ્યુટી પ્રોડક્ટ છે. દહીં પોષકતત્ત્વોથી ભરપૂર છે. દહીંમાં વિટામિન એ, બી, કેલ્શિયમ, આયર્ન, પોટેશિયમ અને મિનરલ હોય છે, જે સ્કિન માટે બહુ સારાં ગણવામાં આવે છે. હેલ્થ ડિસ્ટર્બ થતાં તેની સીધી અસર આપણી સ્કિન પર પણ થતી હોય છે, જ્યારે દહીં શરીરના આંતરિક ડિસ્ટર્બન્સને બેલેન્સ કરે છે અને ત્વચાને હેલ્ધી બનાવે છે. તદુપરાંત આપણી પાચનશક્તિને પણ બધુ મજબૂત બનાવે છે. દહીં એક નેચરલ એન્ટિ બાયોટિક પણ છે, જે શરીરને નુકસાન કરતા બેક્ટેરિયાનો નાશ કરે છે, સાથે સાથે સૌંદર્યવર્ધક તરીકે પણ કામ કરે છે.

 

સ્કિન કેર માટે દહીંનો ઉપયોગ …

 

 
* દહીં ઓઇલી સ્કિન માટે અને ખીલની સમસ્યામાં ઉપચારનું કામ કરે છે. ખીલ બહુ થતા હોય તો ફેસ પર રોજ દહીં લગાવો અને વીસ મિનિટ બાદ ચહેરાને ધોઈ લો. આ પ્રયોગ નિયમિત કરવાથી ખીલ અને ઓઇલી સ્કિનને લીધે થતી સમસ્યાથી છુટકારો મળે છે.

 
* સ્કિન પર ડાઘ કે ધબ્બા પડી ગયા હોય કે તાપને લીધે સ્કિન બ્લેક થઈ ગઈ હોય તો પણ દહીંનો ઉપયોગ કરવાથી સ્કિનટેન દૂર થાય છે. ઘણી વાર ખીલને ખોદવાથી કે ખંજવાળવાથી સ્કિન વધુ ડે મેજ થઈ જાય છે. આ સમસ્યા માટે દહીંમાં બેસન, હળદર મિક્સ કરીને વીસ મિનિટ ચહેરા પરના ઘા પર લગાવો ઘા રૂઝાઈ જશે અને તેનું નિશાન પણ નહીં રહે.

 
* દહીં સ્કિન માટે એક સારા સ્ક્રર્બનું પણ કામ કરે છે. દહીંમાં ચોખાનો અથવા બદામનો પાઉડર મિક્સ કરીને તેની પેસ્ટ બનાવી લો. તેને ચહેરા પર અને ગરદન પર લગાવીને હળવે હાથે ઘસો. પંદરથી વીસ મિનિટ રગડયા પછી ચહેરાને ઠંડા પાણીથી ધોઈ લો.

 
* સ્ક્રર્બ ક્રીમની જેમ તમે દહીંનો ઉપયોગ કરીને ફેસમાસ્ક પણ બનાવી શકો છો. બે ચમચી દહીંમાં એક ચમચી મધ, એક ચમચી બેસન, એક ચમચી ચોકર (ઘઉંના લોટનું થૂલું) ઉમેરીને પેસ્ટ બનાવો. વીકમાં એકાદ વખત આ પેસ્ટને ચહેરા પર વીસ મિનિટ માટે લગાવો અને પછી ઠંડા પાણીથી ફેસને ધોઈ લો.

 
સ્કિનની કેર કરતું દહીં વાળને પણ મુલાયમ રાખે છે. જો વાળ રફ અને ડ્રાય થઈ ગયા હોય તો શેમ્પૂ કરતાં પહેલાં વાળ પર દહીં લગાવી દો. અડધા કલાક બાદ વાળ ધોઈ લો, વાળ મુલાયમ થઈ જશે.
 

 

સૌજન્ય : સંદેશ દૈનિક

 

 
આપણાં ઘરે કોઇપણ પૂજા હોય કે ક્યાંક બહાર જવાનું હોય અથવા તો કોઇ શુભ કામની શરૂઆત કરવાનાં હોઇએ, તેમાં દહીં લેવાનું ક્યારેય ચુકતા નથી.ગુણોનો ભંડાર એવું દહીં વિશે ઋષિ મુનીઓ અને આયુર્વેદના નિષ્ણાતોએ કેટલાક સૂચનો આપ્યા છે.  દહીં જેટલું ગુણકારી છે તે સાથે જો તેને યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય આહાર સાથે લેવામાં ના આવે તો તે આપણાં સ્વાસ્થય પર અવળી અસર કરે છે.
 

 
curd.1
 

 
આવો જાણીએ દહીં વિશેના કેટલાક આયુર્વેદિક સિદ્ધાંતો ….

 
૧]  - હંમેશા તાજુ અને શુદ્ધ માટીનાં વાસણમાં ઘરે બનાવેલું દહીં હોય તો તે અત્યંત ગુણકારી હોય છે.

 
– રાતે દહીંનુ સેવન ના કરવું જોઇએ જો દહીં ખાવું જ હોય તો તેમાં સંચળ,ખાંડ કે મધની સાથે જ કરવો જોઇએ.

 
– માંસાહારની સાથે દહીંનુ સેવન એ વિરુદ્ધ આહાર માનવામાં આવે છે.

 
– ઝાડા થયા હોય કે અતિસારનાં દર્દીઓ માટે દહીં એ દવાનું કામ કરનારી હોય છે, પર સામાન્ય અવસ્થામાં તે કબજિયાત કરી શકે છે.

 
– ગરમીની સિઝનમાં જ્યારે લુ ચાલી રહી હોય ત્યારે દહીંની લસ્સી ઊર્જાને પ્રદાન કરનારી માનવામાં આવે છે આ ઉપરાંત તે શરીરમાંથી પાણીની ઉણપને દુર કરે છે.

 
– જે લોકો રોજ નૃત્ય કે ડાન્સ કરતા હોય તેવાં લોકો માટે દહીં એ અતિ ગુણકારી છે.

 
– મધુપ્રમેહથી પીડિત રોગીઓમાં દહીંનુ સેવન સંયમથી કરવું જોઇએ.

 
– ચીકાશપડતો અતિસાર આવે તો તેમાં દહીં એ રામબાણ આયુર્વેદિક દવા છે.

 
– તાજુ દહીં બાળકોનાં પેટ સંબંધી વિકારોને દુર કરે છે.

 
– જ્યારે ખાંસી, શરદી, કાકડા અને શ્વાસની તકલીફ હોય ત્યારે દહીંનુ સેવન ના કરવું જોઇએ.

 
– ત્વચાના રોગોમાં દહીંનુ સેવન કોઇ ચિકિત્સકના માર્ગદર્શન હેઠળ જ કરવું જોઇએ.

 
– જરૂર કરતાં વધારે માત્રામાં દહીં લેવાનું ટાળવું જોઇએ.

 
પાઇલ્સનાં રોગીઓએ પણ દહીંનુ સેવન ડોક્ટરનાં નિર્દેશન હેઠળ જ કરવું જોઇએ.

 
ચામડીને ચમકતી રાખવા કયો આહાર શ્રેષ્ઠ…

 
દહીં :  દહીમાં રહેલા બેક્ટેરિયાને કારણે તમારી ચામડીમાં કરચલીઓ પડતી નથી અને ચામડીની ચમક જળવાઈ રહે છે, જેમને એક્ઝિમા થયો હોય તેઓ જો દરરોજ ભોજનમાં દહીં ખાય તો તેમના માટે આ ઉત્તમ આહાર છે.

 

 
ત્વચાની ચમક તમારી વધતી ઉંમરને છુપાવી દે છે. કોસ્મેટિકસથી તમારા ચહેરાની ચમક કેટલાક સમય સુધી જ સારી રહી શકે છે, પરંતુ કુદરતી વસ્તુઓથી ત્વચાની ચમક હંમેશાં જળવાઇ રહે છે.ત્વચાની સુંદરતા જાળવી રાખવા માટે દહીં ખૂબ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. દહીં ઉબટણ તરીકે ત્વચા પર લગાવવાથી ત્વચા માટે મોઇશ્વરાઇઝરનું કામ કરે છે અને ત્વચાને ચમકદાર અને કાંતિમય બનાવે છે.દહીંને તમે ઘરેલુ ફેસપેક તરીકે પણ ઉપયોગમાં લઇ શકો છે. દહીંમાં રહેલું લેક્ટિક એસિડ ત્વચા પર ફેશિયલ માસ્કનું કામ કરે છે.

 

 
– દહીંને તમે કોઇ અન્ય વસ્તુ સાથે ભેળવીને ત્વચા પર લગાવી શકો અથવા દહીંને એકલું પણ ત્વચા પર લગાવીને ત્વચાને નવશેકા પાણીથી ધોવાથી તમારી ત્વચા કોમળ બને છે.

- જો તમારી ત્વચા શુષ્ક હોય તો અડધો કપ દહીંમાં એક નાની ચમચી ઓલિવ ઓઇલ અને એક નાની ચમચી લીંબુનો રસ ભેળવી ચહેરા પર લગાવીને નવશેકા પાણીથી ચહેરો ધૂઓ. આનાથી ત્વચાની શુષ્કતા ઓછી થઇ જશે.

 

- એક વાટકી દહીંમાં ગાજર, કાકડી, પપૈયું વગેરે ફળોનો રસ ભેળવીને ચહેરા પર લગાવવાથી તમારી ત્વચામાં ચમક આવશે. તમે ઇચ્છો તો ઋતુ પ્રમાણેના શાકભાજીનો રસ પણ દહીંમાં ભેળવીને તેનો પેક તૈયાર કરીને પણ ચહેરા પર લગાવી શકો છો.

 

- એક ચમચી દહીંમાં અડધી ચમચી લીંબુનો રસ ભેળવીને ચહેરા પર લગાવી શકો છો. તેનાથી ત્વચા કાંતિવાન બને છે. આનાથી ત્વચાનું પીએચ બેલેન્સ યોગ્ય રીતે જળવાઇ રહે છે.
 

 

 
દહીંનો ઉપયોગ આપણા રસોડામાં મોટી માત્રામાં થતો હોય છે. ખાવામાં તે સ્વાદિષ્ટ હોય છે અને જાતજાતના પૌષ્ટિક તત્વોથી ભરપુર પણ. તેમાં પ્રોટીન, કેલ્શિયમ, રાઇબોફ્લેવિન, વિટામિન બી6 અને વિટામિન બી 12 જેવા પોષક તત્વો હોય છે. દહીંને તમારા ખાનપાનમાં સામેલ કરવાથી સુંદરતા અને સ્વાસ્થ્ય બંને બનશે. દૂધની સરખામણીએ સ્વાસ્થ્ય માટે દહૂં વધુ ફાયદાકારક હોય છે. દૂધની સરખામણીએ તેમાં કેલ્શિયમની માત્રા વધુ હોય છે. આ સિવાય પ્રોટીન, લેક્ટોઝ, આયર્ન, ફોસ્ફરસ વગેરે પણ તેમાં હોય છે. માટે જ તો દહીંને વધુ પોષક માનવામાં આવે છે. જાણીએ તે સ્વાસ્થ્ય માટે કેટલું ઉપયોગી છે.
 

 

 

દહીં જરૂર ખાજો, પણ તે પહેલા આટલી બાબતો ધ્યાનમાં લેજો !

 

 
દહીં ખાવાના ફાયદા -

 

 
1. દહીંના સેવનથી હૃદયમાં થનારા કોરોનરી આર્ટરીના રોગથી બચી શકાય છે. ડૉક્ટરોનું માનવું છે કે દહીંના નિયમિત સેવનથી શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ ઓછું કરી શકાય છે.

 

2. ચહેરા પર દહીં લગાવવાથી ત્વચા મુલાયમ બનવાની સાથે તેમાં નિખાર આવે છે. જો દહીંથી ચહેરાનું મસાજ કરવામાં આવે તો તે બ્લીચનું કામ કરે છે. વાળમાં દહીં કંડીશનરનું કામ કરે છે.

 

3. ગરમીમાં ત્વચા પર સનબર્ન થઇ ગયું હોય તો દહીંનો મસાજ કરવાથી રાહત મળે છે.

 

4. દહીં દૂધની સરખામણીએ સોગણું વધુ સારું છે કારણ કે તેમાં કેલ્શિયમ હોવાને લીધે હાડકા અને દાંત મજબૂત બને છે. તે ઑસ્ટિયોપોરોસિસ જેવી બીમારી સામે લડવામાં મદદરૂપ બને છે.

 

5. હાઈ બ્લડ પ્રેશરના જર્દીઓએ દરરોજ દહીંનું સેવન કરવું જોઇએ.

 

6. દહીમાં અજમો નાંખીને ખાવાથી કબજિયાત દૂર થાય છે.

 

7. દહીંમા ચણાનો લોટ નાંખી ત્વચા પર લગાવતા ત્વચા ચમકીલી બને છે, ખીલ દૂર થાય છે.

 

8. માથામાં ખોડો થતાં દહીં લગાવવાથી ફાયદો થાય છે. વાળ મુલાયમ બને છે.

 

10. પેટની બીમારીઓથી પરેશાન થતા લોકો જો ભોજનમાં પ્રચૂર માત્રામાં દહીં સામેલ કરે તો સારું રહેશે. તેમાં સારા બેક્ટેરિયા રહેલા હોય છે જે પેટની બીમારી દૂર કરે છે. પેટમાં જ્યારે સારા પ્રકારના બેક્ટેરિયાની ઉણપ સર્જાય છે ત્યારે ભૂખ ન લાગવા જેવી બીમારીઓ પેદા થાય છે. આ સ્થિતિમાં દહીં સૌથી સારું ભોજન બની જાય છે.

 

11. જો તમારી ત્વચા ડ્રાય છે તો અડધા કપ દહીંમાં એક નાની ચમચી ઓલિવ ઓઇલ તથા એક ચમચી લીંબુનો રસ મિક્સ કરી લગાવો અને થોડીવાર બાદ હુંફાળા પાણીથી ચહેરો ધોઇ લો. ત્વચાની ડ્રાયનેસ દૂર થશે.

 

12. ડૉક્ટર અને વૈદ્ય માને છે કે દૂધ જલ્દી પચતું નથી અને કબજિયાત કરે છે જ્યારે દહીં તુરંત પચી જાય છે. જે લોકોને દૂધ ન પચતું હોય તેમણે દહીંનું સેવન કરવું.

 

 

 
સૌજન્ય  : દિવ્યભાસ્કર તેમજ વેબ દુનિયા

 

દહીં એક દૂધમાંથી બનાવવામાં આવતું ઉત્પાદન છે, જેનું નિર્માણ દૂધના જીવાણુજન્ય ફેરફાર દ્વારા થાય છે. દૂધમાં રહેલા લેક્ટોઝમાં આથો આવવાથી તેમાંથી લેક્ટિક અમ્લ બને છે, જે દૂધમાંના પ્રોટીન સાથે પ્રતિક્રિયા કરી એને દહીંમાં ફેરવી નાખે છે. આ સાથે જ તેના દેખાવ તેમ જ સ્વાદમાં પણ પરિવર્તન થાય છે. વિશેષ ખાટ્ટો સ્વાદ ધરાવતું દહીંનો ખોરાકમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. સોયા દહીં એટલે કે યોગર્ટ, દહીંનો એક વિકલ્પ છે, જેને સોયા દૂધમાંથી બનાવવામાં આવે છે.

 

લોકો ખાવામાં દહીંનો ઉપયોગ પાછળનાં ઓછાંમાં ઓછા ૪૫૦૦ વર્ષોથી કરી રહ્યા છે. આજના જમાનામાં દહીંનું સેવન દુનિયા ભરમાં કરવામાં આવે છે. દહીં એક સ્વાસ્થ્યપ્રદ પોષક આહાર છે. દહીં પ્રોટીન, કૈલ્શિયમ, રાઇબોફ્લેવિન, વિટામિન B6 અને વિટામિન B12 જેવાં પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ હોય છે.

 

 

સૌજન્ય : વિકિપીડિયા

 

 

બ્લોગ લીક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com

 

 

બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે; જે  સદા અમોને પ્રેરણાદાયી બની રહે છે.

સાભાર : પૂર્વી મલકાણ મોદી (યુએસએ)

Posted in "જીવન લક્ષ્ય " ..., દાદીમાનુ વૈદુ, પૂર્વી મલકાણ (યુ એસ એ), વીણેલા મોતી | 1 Comment

દેવર્ષિ નારદ ભક્તિ સૂત્ર …

દેવર્ષિ નારદ ભક્તિ સૂત્ર …

 

 

ત્રણ લોકમાં ભ્રમણ કરનારા નારદજી દેવતાઓ, સંત-મહાત્માઓ અને જનમાનસ સાથે સીધો સંવાદ કરતા હતા. સુખ દુ:ખ જાણીને સમસ્યાઓનું નિરાકરણ લાવતા હતા. આ જ કારણને લીધે તેઓ દેવ અને દાનવ બંનેમાં લોકપ્રિય હતા. એમને સૃષ્ટિના પ્રથમ સંવાહક અથવા તો સંવાદદાતા પણ કહેવામાં આવે છે.

 narad muni

પુરાણો અનુસાર દેવર્ષિ‌નું પદ મળ્યું હોય એવા ભારતીય ઋષિઓમાં એકમાત્ર વ્યક્તિ નારદમુનિ હતા. સતયુગ, ત્રેતા અને દ્વાપર યુગમાં પણ નારદજી દેવી-દેવતાઓમાં સંવાદનું માધ્યમ બન્યા હતા. હંમેશાં સજાગ રહેનારા નારદમુનિ બ્રહ્માજીના માનસ પુત્રો સનક, સનંદન, સનત અને સનાતન કરતાં નાના હતા. બ્રહ્માજી પાસેથી મળેલા વરદાન અનુસાર આકાશ, પાતાળ અને પૃથ્વી એમ ત્રણેય લોકમાં ભ્રમણ કરતા હતા.

 

naradji

 

આજે આપણે દેવર્ષિ નારદરચિત ભક્તિ સૂત્ર નાં થોડા અંશ જાણીશું …

 

 

             ભક્તિ ઈશ્વરના પ્રતિ પરમ પ્રેમરૂપા છે અને અમૃતસ્વરૂપા પણ છે.  જેને મેળવીને મનુષ્ય સિધ્ધ તથા અમર થઇ જાય છે અને તૃપ્ત થઇ જાય છે. જેની પ્રાપ્તિ થવાથી મનુષ્ય ન કોઇ વસ્તુની ઇચ્છા કરે છે, ન શોક કરે છે, ન દ્વેષ કરે છે, ન કોઇ વસ્તુમાં આસક્ત થાય છે, અને ન તો તેને ઉત્સાહ (વિષય ભોગોની પ્રાપ્તિમાં) થાય છે.  જે પરમ પ્રેમરૂપા ભક્તિને જાણીને જ મનુષ્ય ઉત્તમ થઇ જાય છે, સ્તબ્ધ (શાંત) થઇ જાય છે અને આત્મારામ બની જાય છે.  તે (ભક્તિ) કામના યુક્ત નથી, કારણ કે તે ભક્તિ નિરોધસ્વરૂપા છે. લૌકિક અને વૈદિક (સમસ્ત) કર્મોંના ત્યાગને નિરોધ કહેવાય છે.  તે પ્રિયતમ ભગવાનમાં અનન્યતા અને એની પ્રતિકૂળ વિષયમાં ઉદાસીનતાને પણ નિરોધ કહેવાય છે.  આપણા પ્રિયતમ ભગવાનને છોડીને બીજા આશ્રયોનો ત્યાગનું નામ અનન્યતા છે.

 

             લૌકિક અને વૈદિક કર્મોંમા ભગવાનને અનુકૂળ કર્મ કરવું એજ એની પ્રતિકૂળ વિષયોમાં ઉદાસીનતા છે.  વિધિ-નિષેધથી અતિત અલૌકિક પ્રેમ પ્રાપ્ત કરવાનો મનમાં દ્રઢ઼ નિશ્ચય કર્યા પછી પણ શાસ્ત્રની રક્ષા કરવી જોઇએ એટલે કે ભગવદાનુકૂળ શાસ્ત્રોક્ત કર્મ કરવા જોઇએ નહીં તો પડી જવાની સમ્ભાવના છે.  લૌકિક કર્મોંને પણ ત્યાં સુધી બાહ્યજ્ઞાન રહેવા સુધી વિધિપૂર્વક કરવા જોઇએ.

 

             પરાશરનન્દન શ્રીવ્યાસજીના મતાનુસાર ભગવાનની પૂજા આદીમાં અનુરાગ થવો એ ભક્તિ છે.

 

             શ્રીગર્ગાચાર્યના મતમાં ભગવાનની કથા વગેરેમાં અનુરાગ થવો એજ ભક્તિ છે.

 

             શાણ્ડિલ્ય ઋષિના મતાનુસાર આત્મરતિનાં અવરોધી વિષયોમાં અનુરાગ થવો એજ ભક્તિ છે, પરંતુ દેવર્ષિ નારદનાં મતમાં આપણા બધા કર્મોંને ભગવાનને અર્પણ કરવા અને ભગવાનનું થોડું પણ વિસ્મરણ થવાથી થતી પરમ વ્યાકુળતા એજ ભક્તિ છે.  જેમકે વ્રજગોપીયોંની ભક્તિ.  ગોપી પ્રેમમાં માહાત્મ્ય જ્ઞાન (પરમાર્થ જ્ઞાન)નો અપવાદ ન હતો.  ભગવાનને ભગવાન જાણ્યા વિના કરવામાં આવેલ પ્રેમ, જારની (પ્રેમની) સમાન છે.  એમાં (જાર પ્રેમમાં) પ્રિયતમના સુખથી, એ સુખ (પરમાર્થ સુખ) નથી.(૧)

 

             પ્રેમરૂપા ભક્તિ તો કર્મ, જ્ઞાન, અને યોગથી પણ શ્રેષ્ઠતર છે કારણ કે (એ ભક્તિ) ફલરૂપા છે. ઈશ્વરનો પણ અભિમાનથી દ્વેષભાવ છે તથા દૈન્યથી (દીનથી) પ્રિયભાવ છે.  ભક્તિનું સાધન જ્ઞાન જ છે, આચાર્યોનો આ મત છે.  બીજા (આચાર્યો) નો મત છે કે ભક્તિ અને જ્ઞાન પરસ્પર એકબીજાને આશ્રિત (આધારિત) છે.

 

             સનત્કુમાર વગેરે અને નારદજીના મતાનુસાર ભક્તિ સ્વયં ફલરૂપા છે.

 

             રાજગૃહ અને ભોજનાદિમાં પણ એવું જ જોવા મળે છે. (ભૂખ દૂર કરવાની ઇચ્છા કોઇ નથી કરતું, ભોજન કરવાની ઇચ્છા કરે છે ન તો એનાથી (જાણવા માત્રથી) પ્રસન્નતા થશે, ન તો એની (આત્માની) ક્ષુધા (ભૂખ) મટશે તેથી (સંસારના બંધનોથી) મુક્ત થવાની ઇચ્છા રાખનાર લોકોએ ભક્તિ જ ગ્રહણ કરવી જોઇએ.(ર)

 

             ભક્તિ સાધન વિષયત્યાગ અને સંગત્યાગથી સમ્પન્ન હોય છે.  અખંડ ભજનથી (ભક્તિનું સાધન) સમ્પન્ન હોય છે.

 

             લોકસમાજમાં પણ ભગવદ ગુણ-શ્રવણ (ભક્તિનું સાધન) અને કીર્તનથી (ભક્તિનું સાધન) સમ્પન્ન હોય છે.  પ્રેમભક્તિની પ્રાપ્તિનું સાધન મુખ્યતા મહાપુરુષોની કૃપાથી અથવા ભગવદ કૃપાના લેશ માત્રથી (પ્રાપ્ત) થાય છે, પરંતુ મહાપુરુષોનો સંગ દુર્લભ, અગમ્ય અને અમોઘ છે.  ભગવાનની કૃપાથી જ (મહાપુરુષોનો) સંગ પણ મળે છે, કારણ કે ભગવાનમાં અને ભક્તમાં ભેદનો અભાવ હોય છે, એટલે કે ભગવાન અને ભક્ત વચ્ચે કોઇ ભેદ હોતો નથી તેથી મહાપુરુષોના સંગની જ સાધના કરો, એની જ સાધના કરો.. દુસંગનો સર્વદા (હંમેશા) જ ત્યાગ કરો, કારણ કે તે (દુસંગ) કામ, ક્રોધ, મોહ, સ્મૃતિભ્રંશ (યાદ શક્તિનો નાશ), બુધ્ધિનાશ તથા સર્વનાશનું કારણ છે.  આ (કામ, ક્રોધ, મોહ આદિ) પહેલા તરંગની જેમ આવી સમુદ્રનો આકાર લઇ લે છે. (તથા ખુબજ જલદી મનને ઘેરી લે છે.)

 

             કોણ તરે છે ?   માયાથી કોણ તરે છે ?   એટલે કે આ માયાથી ઘેરાયેલ સંસારમાંથી કોણ તરી જાય છે ?  તેનો જવાબ છે કે જે બધા સંગોનો પરિત્યાગ કરે છે, જે મહાનુભાવોની સેવા કરે છે, અને જે મમતા રહિત હોય છે.

 

             જે નિર્જન સ્થાન પર નિવાસ કરે છે, જે લૌકિક બંધનોને તોડી નાખે છે, જે ત્રણે ગુણોથી પાર થઇ જાય છે, તથા જે યોગ અને ક્ષેમનો પરિત્યાગ કરી દે છે.   (જે પ્રાપ્ત ન થાય એની પ્રાપ્તિને યોગ અને જે પ્રાપ્ત થાય તેના સંરક્ષણને ક્ષેમ કહેવાય, અર્થાત્ ન કશું મેળવવાની ઇચ્છા, ન કશું બચાવવાની ઇચ્છા) જે કર્મ ફળનો ત્યાગ કરે છે, કર્મોનો પણ ત્યાગ કરે છે અને ત્યારે બધુ જ ત્યાગ કરીને જે નિદ્વંદ્વ થઇ જાય છે.

 

             જે વેદોનો પણ ભલીભાઁતિ પરિત્યાગ કરી દે છે, અને અખંડ, અસીમ ભગવત પ્રેમ પ્રાપ્ત કરી લે છે તે તરે છે (આ માયાથી ઘેરાયેલ સંસારમાંથી), તે તરે છે, તથા લોકોને પણ પાર (કિનારે) લઇ જાય છે.(૩)

 

             ગૂંગાના સ્વાદની જેમ પ્રેમનું સ્વરૂપ અનિર્વચનીય (કહી નહી શકાય તેવુ) છે.  ગૂંગાના સ્વાદની જેમ.

 

             કોઇ યોગ્ય પાત્રમાં (પ્રેમી ભક્તમાં) આવો પ્રેમ પ્રગટ પણ થાય છે.  પરમ પ્રેમરૂપા ભક્તિ ગુણ રહિત છે, કામના રહિત છે, પ્રતિ ક્ષણ વધતી જાય છે, વિચ્છેદ રહિત છે, સૂક્ષ્મથી પણ સૂક્ષ્મતર છે અને અનુભવરૂપ છે.

 

             પરમ પ્રેમરૂપા ભક્તિને મેળવીને પ્રેમી ભક્ત આ પ્રેમને જ જુએ છે, પ્રેમને જ સાંભળે છે, પ્રેમનું જ વર્ણન કરે છે, અને પ્રેમનું જ હંમેશા ચિંતન કરે છે.

 

             ગૌણી ભક્તિ ગુણભેદથી અથવા આર્તાદિભેદથી ત્રણ પ્રકારની હોય છે.  (તામસી એટલે કે દંભી, રાજસી એટલે કે કંઇક મેળવવા માટે તથા સાત્વિકી એટલે કે ચિત્ત શુધ્ધ કરવા માટે એમ ત્રણ પ્રકારની ભક્તિ હોય છે.) (  આર્તભક્તિ જગત ભોગથી મુક્તિ માટે, અર્થાત્ પ્રભુ પ્રાપ્તિ માટે કે જેમા જિજ્ઞાસુ પ્રભુ પ્રાપ્તિ માટેની તીવ્ર ઇચ્છા-સંયમની સ્થિતિ થી વૈરાગ્ય સુધી પહોંચે છે.)  એમાં પૂર્વ-પૂર્વ ક્રમની ભક્તિ, ઉત્તર-ઉત્તર ક્રમની ભક્તિ કરતા કલ્યાણકારિણી હોય છે.  (સાત્વિક રાગસિકથી કલ્યાણકારિણી ઇત્યાદિ) અન્ય બધાની અપેક્ષા ભક્તિ સુલભ છે.  કારણ કે ભક્તિ સ્વયં પ્રમાણરૂપ છે, તેથી અન્ય પ્રમાણની આવશ્યકતા નથી.

 

             ભક્તિ શાંતિરૂપા અને પરમાનન્દરૂપા છે.  લોકહાનિની ચિંતા ભક્તોએ નહીં કરવી જોઇએ, કારણ કે ભક્તે પોતાને તથા લૌકિક અને વૈદિક (બધા પ્રકારના) કર્મોને ભગવાનને અર્પણ કરી દીધા છે, પરંતુ જ્યાર સુધી ભક્તિમાં સિદ્ધિ ન મળે ત્યાં સુધી લોકવ્યવહારનો ત્યાગ નહી કરવો જોઇએ, પરંતુ કર્મોના ફળ ત્યાગ કરીને (નિષ્કામ ભાવથી) એ ભક્તિનું સાધન કરવું જોઇએ.

 

             स्त्रिधननास्तिकचरित्रं न श्रवणीयम् ॥   સ્ત્રી, ધન, નાસ્તિક, અને વેરીનું ચરિત્ર નહી સાંભળવું જોઇએ.

 

             અભિમાન, દંભ વગેરેનો ત્યાગ કરવો જોઇએ.

 

             બધા આચાર ભગવાનને અર્પણ કર્યા પછી પણ જો કામ, ક્રોધ, અભિમાન વગેરે હોય તો તે પણ ભગવાનના પ્રતિ જ કરવા જોઇએ.

 

             ત્રણ રૂપોનો (સ્વામી, સેવક, અને સેવા અથવા પ્રિયતમ, પ્રિયતમા અને પ્રેમ) ભંગ કરી નિત્ય દાસ ભક્તિથી અથવા નિત્ય કાંતા ભક્તિથી પ્રેમ જ કરવો જોઇએ, પ્રેમ જ કરવો જોઇએ.(૪)

 

             એકાંત (અનન્ય) ભક્ત જ શ્રેષ્ઠ છે. (એકાંત – જેનો પ્રેમ ફક્ત ભગવાન માટે હોય.) આવા અનન્ય ભક્ત કણ્ઠાવરોધ, રોમાઞ્ચ અને અશ્રુ યુક્ત નેત્રોથી પરસ્પર સમ્ભાષણ કરતા તેના કુળને અને પૃથ્વીને પવિત્ર કરે છે.  આવા ભક્ત તીર્થોને સુતીર્થ, કર્મોને સુકર્મ, અને શાસ્ત્રોને સત્-શાસ્ત્ર કરી દે છે, કારણ કે તે તન્મય છે.  (આવા ભક્તમાં પ્રભુનાં ગુણ પરિલક્ષિત થવા લાગે છે.)  (આવા ભક્તના આવિર્ભાવ જોઇને)  પિતરગણ પ્રમુદિત થાય છે, દેવતા નાચવા લાગે છે, અને આ પૃથ્વી સનાથા થઇ જાય છે.  આવા ભક્તમાં જાતિ, વિદ્યા, રૂપ, કુળ, ધન, અને ક્રિયાદિનો કોઇ ભેદ નથી, કારણ કે બધા ભક્ત ભગવાનના જ છે.

 

             ભક્તે વાદ-વિવાદ નહી કરવો જોઇએ, કારણ કે વાદ-વિવાદમાં બાહુલ્યનો અવકાશ છે અને તે અનિયત છે. (વિવાદ ભક્તિ માટે નથી, પ્રતિષ્ઠા માટે હોય છે.) (પ્રેમા ભક્તિની પ્રાપ્તિ માટે) ભક્તે શાસ્ત્રોનું મનન કરતું રહેવું જોઇએ અને એવા કર્મ પણ કરવા જોઇએ જેનાથી ભક્તની વૃદ્ધિ થાય.

 

             સુખ, દુઃખ, ઇચ્છા, લાભ, વગેરેનો (પૂર્ણ) ત્યાગ થઇ જાય એવા કાળની રાહ જોયા વિના અડધી ક્ષણ પણ (ભજન વિના) વ્યર્થ કાઢવી જોઇએ નહી.

 

             પ્રેમા ભક્તિના સાધકે અહિંસા, સત્ય, શૌચ, દયા, આસ્તિકતા આદિ આચરણીય સદાચારોનું ભલીભાઁતિ પાલન કરવું જોઇએ.

 

             દરેક સમયે, સર્વભાવથી નિશ્ચિંત થઇને (ફક્ત) ભગવાનના જ ભજન કરવા જોઇએ.  એ ભગવાન (પ્રેમપૂર્વક) કીર્તિત થવાથી તુરંત જ પ્રકટ થાય છે અને ભક્તોને તેમનો અનુભવ કરાવી દે છે.

 

             ત્રણેય (કાયિક, વાચિક, માનસિક) સત્યોમાં (અથવા ત્રણેય કાળોમાં સત્ય ભગવાનની) ભક્તિ જ શ્રેષ્ઠ છે, ભક્તિ જ શ્રેષ્ઠ છે.

 

             આ પ્રેમારૂપ ભક્તિ એક હોવા છતાંય… (૧) ગુણમાહાત્મ્યાસક્તિ – જગતને ભગવાનનું પ્રકટ માની તેના પર આસક્તિ… (૨) રૂપાસક્તિ – ઇન્દ્રિયાતીત, ચૈતન્ય સ્વરૂપ, આનંદપ્રદ, સત્ રૂપમાં સક્તિ…   (૩) પૂજાસક્તિ – ભગવાનની પૂજા કરવામાં આસક્તિ…  (૪) સ્મરણાસક્તિ – ભગવાનનું સદા સ્મરણ કરવામાં આસક્તિ…  (૫) દાસ્યાસક્તિ – સ્વયંને પ્રભુનો દાસ માની તેના પર આસક્તિ…  (૬) સખ્યાસક્તિ – પ્રભુ બધાનો મિત્ર છે એમ માની તેના પર આસક્તિ…  (૭) કાંતાસક્તિ – એક પ્રભુ જ પુરુષ છે, બાકી બધા પ્રિયતમા છે.  એવું માનવું…  (૮) વાત્સલ્યાસક્તિ – પ્રભુને સંતાન માનવું…  ( ૯) ત્મનિવેદનાસક્તિ – પ્રભુને સર્વસ્વ સમર્પણ કરી દેવામાં આસક્તિ…  (૧૦) તન્મયતાસક્તિ – પ્રભુમાં તન્મય, તેમની સાથે અભિન્નતા…  (૧૧) પરમવિરહાસક્તિ – પ્રભુથી વિયોગનો અનુભવ કરીને, પુનઃ મિલનની તડપના પ્રતિ આસક્તિ…  એમ અગિયાર પ્રકારની હોય છે.

 

             કુમાર (સનત્કુમારાદિ), વેદવ્યાસ, શુક્રદેવ, શાણ્ડિલ્ય, ગર્ગ, વિષ્ણુ, કૌણ્ડિન્ય, શેષ, ઉદ્ધવ, આરૂણિ, બલિ, હનુમાન, વિભીષણ, આદિ ભક્તિતત્વના આચાર્યગણ લોકોની નિન્દા-સ્તુતિનો કોઇ પણ ભય કર્યા વિના એકમતથી એવું જ કહે છે કે ભક્તિ જ સર્વશ્રેષ્ઠ છે.(૫)

 

 

 

              

Vinod Machhi photoસંકલનઃ
શ્રી વિનોદભાઇ મંગળભાઇ માછી (નિરંકારી)
મું.પોસ્ટઃ નવીવાડી,તા.શહેરા,જી.પંચમહાલ,
ફોનઃ ૦૯૭૨૬૧૬૬૦૭૫ (મો)
E-mail: vinodmachhi@gmail.com

 

 

બ્લોગ લીંક: http://das.desais.net
email : dadimanipotli@gmail.com
 

 
આજની પોસ્ટ ‘દાદીમા ની પોટલી’ પર મોકલવા બદલ અમો શ્રી વિનોદભાઈ માછી (નિરંકારી) નાં અંતરપૂર્વકથી આભારી છીએ.
 

 
બ્લોગ પોસ્ટ પર મૂકેલ આપના પ્રતિભાવ, બ્લોગ પર આવકાર્ય છે.

Posted in 'દાદીમાનું ચિંતન જગત', "જીવન લક્ષ્ય " ..., ટૂંકીવાર્તા-બોધકથાઓ - પ્રેરકવાતો, વિનોદ માછી (નિરંકારી), વીણેલા મોતી | 2 Comments